Νέες εκλογές ή οι διαφορές… κάτω από το χαλί;

Αυτό το Σαββατοκύριακο αναμένεται να κριθεί οριστικά η προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης «Τζαμάικα» στη Γερμανία.

Σχεδόν δύο μήνες μετά τις ομοσπονδιακές εκλογές, οι διερευνητικές συνομιλίες μεταξύ της Ενωσης Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών με τους Φιλελεύθερους και τους Πράσινους βρίσκονται στο σημείο αφετηρίας, με τις διαφωνίες σε όλα τα κεφαλαιώδη πολιτικά θέματα να δείχνουν αγεφύρωτες.

Αν και καμία πολιτική δύναμη δεν θέλει ανοιχτά νέες εκλογές, το ενδεχόμενο αυτό δεν αποκλείεται, καθώς όλες οι άλλες πολιτικές επιλογές, η συνεργασία της Ενωσης με τους Σοσιαλδημοκράτες ή ο σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας από την καγκελάριο Α. Μέρκελ με την ανοχή της αντιπολίτευσης θεωρούνται παρακινδυνευμένες.

Ο σχηματισμός κυβέρνησης «Τζαμάικα» είναι η μόνη επιλογή που έχει η καγκελάριος και ο χρόνος πιέζει πλέον ασφυκτικά για μία συμφωνία επί της αρχής, ώστε να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις επισήμως για τη συγκρότηση κυβερνητικού προγράμματος. Πλην όμως το εγχείρημα, που αρχικά χαρακτηρίστηκε πρωτόγνωρο και εντυπωσιακό, στην πορεία των συνομιλιών αποδείχτηκε πιο δύσκολο από όσο φαινόταν.

Στα δύο κρισιμότερα κεφάλαια του σχεδίου, για τη δημοσιονομική πολιτική και την πολιτική για το προσφυγικό και τη μετανάστευση, η προσπάθεια σύνθεσης κρίνεται ανέφικτη και η μόνη εναλλακτική λύση είναι πλέον η αναζήτηση ελάχιστου κοινού παρονομαστή.

Είναι όμως αμφίβολο εάν θα συναινέσουν σε μία τέτοια διαδικασία, σύντμησης του αρχικού σχεδίου 61 σελίδων, οι Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας, οι Φιλελεύθεροι και οι Πράσινοι.

Και οι τρεις πλευρές θεωρούν ότι η συμφωνία θα πρέπει να στηρίζεται σε καθαρές βάσεις, συνεπώς δεν θα πρέπει να μετατεθούν στον επόμενο γύρο τα κρισιμότερα θέματα, που εν πολλοίς έκριναν και το εκλογικό αποτέλεσμα στις 24 Σεπτεμβρίου.

Δύσκολες συγκλίσεις

Το πρόβλημα της Α. Μέρκελ και του CDU είναι ότι δεν μπορεί να προωθήσει τους αναγκαίους συμβιβασμούς, καθώς στα περισσότερα θέματα οι θέσεις των Φιλελεύθερων και των Πράσινων είναι αντίθετες.

Στην προσπάθεια λειτουργεί ανασταλτικά και η πίεση του CSU σε πιο συντηρητικές θέσεις. Ακόμη και αν η καγκελάριος σκεφτόταν το ενδεχόμενο της συνεργασίας μόνον με τους Πράσινους, όπως επιδίωξε το 2013 αλλά δεν κατάφερε να επιτύχει αν και ήταν ισχυρότερη, έτσι όπως έχουν τα πράγματα τώρα με τον πρόεδρο του CSU Χ. Ζεεχόφερ, δεν πρόκειται να το επιχειρήσει.

Ο Χ. Ζεεχόφερ κινείται σταθερά απέναντι στους Πράσινους και επιχειρεί συγκλίσεις με τους Φιλελεύθερους, σε όλα τα πεδία της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Στην περίπτωση που ανοίξει η Α. Μέρκελ θέμα κυβέρνησης μειοψηφίας, είναι βέβαιο ότι οι Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας θα συναινέσουν για συνεργασία μόνον με τους Φιλελεύθερους.

Ο Χ. Ζεεχόφερ αμφισβητείται από την πιο συντηρητική πτέρυγα του κόμματος και τη νεολαία και δεν αποκλείεται να βρει απέναντί του στο συνέδριο ως υποψήφιο για την προεδρία τον υπουργό Οικονομικών της Βαυαρίας Μ. Σέντερ.

Οι Φιλελεύθεροι από την πλευρά τους, όπως και οι Πράσινοι, δεν συζητούν το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας, καθώς φοβούνται ότι θα έχουν μεγάλο πολιτικό κόστος, ενδεχομένως μεγαλύτερο και από το κόστος ενός ναυαγίου στις διαπραγματεύσεις για την «Τζαμάικα». Αυτή είναι και η σημαντικότερη πολιτική σύγκλιση ανάμεσα στις δύο δυνάμεις.

Ο Κρ. Λίντνερ επιμένει ως προς το δημοσιονομικό και την ευρωπαϊκή πολιτική σε αυστηρή τήρηση της γραμμής που είχε χαράξει ως υπουργός Οικονομικών ο Β. Σόιμπλε και βλέπει επιφυλακτικά το σχέδιο του Εμ. Μακρόν.

Στο προσφυγικό κινείται κοντά στις θέσεις των Χριστιανοκοινωνιστών. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του FDP Β. Κουμπίκι, οι διερευνητικές συνομιλίες δεν έχουν αποδώσει, παρά ταύτα όμως όπως είπε θα πρέπει να συνεχιστούν.

Αναδίπλωση

Οι συμπρόεδροι των Πράσινων Τζ. Οζντεμιρ και Κατρίν Γκέρινγκ-Εκαρτ αποφεύγουν τις μετωπικές επιθέσεις προς τις άλλα κόμματα.

Τα στελέχη που συμμετέχουν στη διαπραγματευτική ομάδα πάντως επιρρίπτουν ευθέως τις ευθύνες για την ατελέσφορη διαδικασία στους Φιλελεύθερους και την Ενωση της Α. Μέρκελ.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην αναδίπλωση της Ενωσης Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών στο θέμα της προσφυγικής πολιτικής.

Η αναστολή της επανένωσης οικογενειών για τους πρόσφυγες που έχουν προσωρινό καθεστώς προστασίας (επικουρική προστασία) μέχρι τον επόμενο Μάρτιο και η πίεση για παράταση από τους Χριστιανοκοινωνιστές και τους Φιλελεύθερους, φέρνουν τους Πράσινους στα όρια των αντοχών τους. Εάν συμφωνήσουν ουσιαστικά ακυρώνουν τις προεκλογικές θέσεις και τη θέση που έχουν τηρήσει στην Ε.Ε.

Το σενάριο της συνεργασίας εκ νέου της Ενωσης με τους Σοσιαλδημοκράτες είναι εκτός συζήτησης. Ο Μ. Σουλτς έχει ανακοινώσει τη διεξαγωγή συνεδρίου τον Δεκέμβριο, όπου θα επιδιώξει την ανανέωση της εμπιστοσύνης προς το πρόσωπό του.

Η απόφασή του να μείνει το SPD μακριά από τις συζητήσεις για τη νέα κυβέρνηση ανταποκρίνεται στη διάθεση της πλειονότητας των ψηφοφόρων του κόμματος και των στελεχών.

Ενδέχεται να τεθεί επισήμως και η αντίθετη πρόταση στο συνέδριο από τον αντιπρόεδρο του κόμματος και δήμαρχο του Αμβούργου Ο. Σολτς. Μέχρι τότε όμως οι πόρτες των Σοσιαλδημοκρατών στην Α. Μέρκελ θα είναι κλειστές.

Σήμερα και αύριο έχουν προγραμματιστεί συνεδριάσεις των προεδρείων όλων των κομμάτων προκειμένου να εκτιμηθεί η κατάσταση.

Σε κάθε περίπτωση θα αποτυπωθούν οι εσωτερικές ισορροπίες και αν μπορεί να συνεχιστεί η προσπάθεια για την «Τζαμάικα» ή θα αρχίσει η αναζήτηση άλλης πολιτικής διεξόδου.