«Αν οι επιθέσεις στις 13 Νοεμβρίου στο Παρίσι είχαν γίνει στην Ελλάδα, τότε εύκολα θα κατέληγε κάποιος να συμφωνεί με τους βομβαρδισμούς στη Συρία», ήταν ο τρόπος που βρήκε μια Ελληνίδα πανεπιστημιακός να προσεγγίσει τον Γάλλο συνάδελφό της, Ζερόμ Μπουρντιέ.
«Ξέρετε, αυτοί που έκαναν αυτά τα εγκλήματα είναι Γάλλοι πολίτες και υπάρχουν ακόμη και τριγμοί στην ίδια την κυβέρνηση επειδή θέλει να τους αφαιρέσει τη γαλλική υπηκοότητα…» ήταν η απάντηση.
Κι ας βρίσκονταν τα παιδιά του στη γειτονιά όπου έγιναν οι επιθέσεις εκείνο το βράδυ στο Παρίσι.
Περιζήτητος το βράδυ της παρουσίασης του βιβλίου των Ν. Παναγιωτόπουλου, Φ. Σούλτχαϊς, Βένιας Δημητρακοπούλου «Mirrors» -πριν από λίγο καιρό- ο Ζερόμ Μπουρντιέ διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Ινστιτούτο Αγρονομικής Ερευνας (INRA) και διευθυντής σπουδών στη Σχολή Ανώτατων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες (EHESS), γιος του μεγάλου Γάλλου κοινωνιολόγου και φιλοσόφου Πιερ Μπουρντιέ, εξαιρετικά χαμηλών τόνων άτομο, πρόλαβε να μιλήσει στην «Εφ.Συν.» προτού πλαισιωθεί από φίλους και συναδέλφους του.
⚫ Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι 62 άνθρωποι έχουν εισόδημα όσο και ο φτωχότερος μισός πληθυσμός της Γης, σχεδόν 3,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων;
Ολοένα παγιώνεται αυτή η παγκόσμια τάση, όπου μικρό μέρος του πληθυσμού κατέχει το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου. Και το πιο εντυπωσιακό είναι, όχι το ότι δεν εξαρτάται από τις ικανότητες κάποιου, αλλά ότι δεν υπάρχει μηχανισμός να καθυστερήσει αυτή τη διαδικασία.
⚫ Τίποτα δεν μπορεί να γίνει;
Ο συνάδελφός μου, ο Πικετί, προτείνει να μπουν φόροι στα υψηλά εισοδήματα ως ένα πολύ αποτελεσματικό εργαλείο. Νομίζω, επίσης, ότι μια πιθανή αλλαγή στις εργασιακές σχέσεις, ώστε να αυξηθεί η δύναμη των εργαζομένων, θα μπορούσε να γίνει ένας παράγοντας ανάσχεσης αυτού του φαινομένου… Τα κράτη και η Ευρώπη θα πρέπει να εργαστούν περισσότερο πάνω σ’ αυτό το θέμα, αντί να εστιάζουν μόνο στον ανταγωνισμό και στα οικονομικά αποτελέσματα…
⚫ Ποια είναι κατά τη γνώμη σας η σημερινή εικόνα της Ε.Ε.;
Δεν έχω κάποιο επιχείρημα που να πηγάζει από στοιχεία του γνωστικού μου αντικειμένου, αλλά έχω την αίσθηση, μεταφέροντας τα αισθήματα των ανθρώπων γύρω μου, ότι δεν κινείται στη σωστή κατεύθυνση.
⚫ Ολοι αυτό νιώθουμε, αλλά δεν βλέπουμε ούτε κριτική ούτε αλλαγή πορείας…
Δεν μπορούμε να περιμένουμε μια αλλαγή από τα πάνω. Μία ελπίδα είναι κάποιου είδους συνεργασία μεταξύ των λαών, κάτι δύσκολο γιατί η ανεργία καταστρέφει τα πάντα και η φτώχεια δυσχεραίνει την κοινωνική κινητοποίηση. Η Ε.Ε. ώς ένα βαθμό θα αλλάξει, αλλά δεν πιστεύω ότι θα γίνει από κάποιους γκουρού… Και μπορεί να είναι δύσκολο και να είναι νωρίς ακόμη, αλλά διακρίνω σημάδια κάποιας νέας μορφής κινητοποιήσεων.
⚫ Οπως;
Συνεργατικά εγχειρήματα πολλών ειδών, κολεκτίβες και οργανισμούς μικρής κλίμακας που δεν συνδέονται με κόμματα και συνδικάτα. Ελπίζω ότι μια μέρα οι άνθρωποι θα επανεπενδύσουν στα σωματεία και τα κόμματα θα αναγκαστούν να αλλάξουν πολιτική για να κάνουν θέση για το καινούργιο, κάτι που ωστόσο χρειάζεται αρκετό χρόνο ακόμη για να γίνει…
⚫ Τι έχετε να πείτε για την αύξηση της Ακροδεξιάς στη Γαλλία και την άνοδο του εθνικισμού στην Ευρώπη;
Νομίζω ότι οι φτωχοί και οι φτωχοί εργαζόμενοι νιώθουν ότι απειλούνται πια από την κοινωνική πραγματικότητα όπως διαμορφώνεται. Υπάρχει μια δομική σχέση μεταξύ των κακών συνθηκών διαβίωσης, της ανεργίας και όσων εξαρτώνται από την κοινωνική πρόνοια, που τους δημιουργεί μια πολιτική ανησυχία και τους οδηγεί σε αυτά τα μορφώματα, αλλά νομίζω ότι αυτό θα αλλάξει κι ας ακούγεται σαν ευσεβής πόθος.
⚫ Πώς θα αλλάξει όταν, αντίθετα, βλέπουμε να γίνεται λόγος για την αποτυχία του πολυπολιτισμικού μοντέλου ενώ ορθώνονται τείχη στους πρόσφυγες;
Το πρόβλημα είναι ότι η πολυπολιτισμικότητα δεν σημαίνει το ίδιο για όλα τα επίπεδα της κοινωνίας, ούτε εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο στις διάφορες χώρες. Αυτοί που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη Γαλλία νομίζουν ότι η πολυπολιτισμικότητα έχει επιβληθεί από την κυρίαρχη τάξη σαν μια ηθική υποχρέωση, ενώ έχουν να παλέψουν για την επιβίωση και αισθάνονται ότι κατηγορούνται ότι δεν είναι καλοί άνθρωποι για να έχουν δύσκολη ζωή. Στη Γαλλία υπάρχει ένα κίνημα που οργανώνει και στηρίζει τους ανθρώπους «χωρίς χαρτιά», και αυτό είναι μια αρχή που θα έχει συνέχεια. Το ερώτημα είναι πότε θα δημιουργηθεί μια αληθινή συμμαχία δυνάμεων στα αριστερά του σοσιαλιστικού κόμματος, μια νέα πολιτική δύναμη της Αριστεράς, αλλά αυτό θέλει χρόνο…
⚫ Θεωρείτε πιθανό να βγει ποτέ η Ελλάδα από την κρίση;
Η δυσκολία της είναι πολύ διαφορετική από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες του Νότου… Η ανάκαμψη θα εξαρτηθεί από τις δημόσιες επενδύσεις και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα καταλήξουν σ’ αυτό αργά ή γρήγορα, κάτι που θα αποτελούσε και τη λύση για την Ελλάδα, αλλά καθυστερεί, ενώ και τα εργαλεία της κυβέρνησης περιορίζονται επειδή είναι στην ευρωζώνη και επέλεξε να παραμείνει, γιατί θεώρησε ανυπολόγιστο το κόστος να βγει.
⚫ Θα αλλάξει στάση η Γερμανία;
Η Γερμανία διαχωρίζεται σε πολλές ομάδες, δεν είναι ομοιογενής, ενώ και το βάρος της στην Ευρώπη δεν είναι τόσο μεγάλο· και σε δημοκρατικό επίπεδο δεν είναι η πλειοψηφία στην Ευρώπη αριθμητικά. Δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε ότι αυτό που έχει σημασία μόνο είναι η γνώμη της. Υπάρχει παρανόηση ότι υπερέχει η γνώμη της, αλλά δεν είναι έτσι.
