Η άνοδος λαϊκιστών και δημαγωγών ηγετών στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη συνιστά ισχυρή απειλή για τη δημοκρατία και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων, ενθαρρύνοντας παράλληλα την κατάχρηση εξουσίας από απολυταρχικά καθεστώτα σε όλο τον κόσμο, προειδοποιεί η Human Rights Watch (HRW) στην Παγκόσμια Εκθεσή της για το 2017.
Η ανάδειξη του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ έπειτα από μια προεκλογική εκστρατεία υποδαύλισης μίσους και ξενοφοβίας κι η αυξανόμενη επιρροή αντίστοιχων κομμάτων στην Ευρώπη θέτουν σε κίνδυνο το μεταπολεμικό σύστημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επισημαίνεται μεταξύ πλείστων άλλων στις 687 σελίδες της έκθεσης που εξετάζει τις επιδεινούμενες πρακτικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε περισσότερες από 90 χώρες, δίνοντας φέτος αμιγώς πολιτική χροιά στα συμπεράσματά της.
Η εσωστρέφεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης, των θεσμικών οργάνων της και των κυβερνήσεων κρατών – μελών υπονόμευσαν βασικές πανανθρώπινες αξίες και δικαιώματα με τις αντιδράσεις τους στις πολλαπλές προκλήσεις του 2016, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγικής / μεταναστευτικής κρίσης και του Brexit, σύμφωνα με τον Μπέντζαμιν Γουόρντ, αναπληρωτή διευθυντή της HRW για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης Κένεθ Ροθ σημειώνει από την πλευρά του ότι μια νέα γενιά αυταρχικών λαϊκιστών επιδιώκει να ανατρέψει την έννοια της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αντιμετωπίζοντάς τα ως εμπόδιο απέναντι στη βούληση της λαϊκής πλειοψηφίας.
Η Ε.Ε. συνολικά απέτυχε να επιδείξει ηγετική ικανότητα και αλληλεγγύη μπροστά στη μεγαλύτερη διεθνή κρίση εκτοπισμού ανθρώπων από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς οι πολιτικές της εστιάστηκαν στην ανακοπή των αφίξεων και στη μετάθεση της ευθύνης για τους αιτούντες άσυλο σε άλλες περιοχές.
Οι πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Γερμανία έδωσαν έναυσμα για τη λήψη ή την ενίσχυση προβληματικών μέτρων στις χώρες της Ε.Ε. με μεθόδους που υποσκάπτουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η διεύρυνση των εξουσιών της αστυνομίας και η επέκταση της παρακολούθησης, η ενισχυμένη συνεργασία των υπηρεσιών πληροφοριών και η ανάκληση της διπλής υπηκοότητας υπόπτων για τρομοκρατία.
Η προσφυγική κρίση και τα τρομοκρατικά χτυπήματα ενέτειναν το ξενοφοβικό, ισλαμοφοβικό και αντιμεταναστευτικό συναίσθημα, που εκδηλώθηκε με επιθέσεις κατά μουσουλμάνων κι εν γένει αλλοδαπών, καθώς και με στήριξη λαϊκιστικών και μισαλλόδοξων κομμάτων σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη.
Στις δυσμενείς εξελίξεις, που καταγράφει η HRW, συγκαταλέγονται οι καταχρηστικές πολιτικές της Ουγγαρίας με την ανέγερση φραχτών στα σύνορα, ο αρνητικός αντίκτυπος της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη Γαλλία, η έξαρση εγκλημάτων μίσους στη Βρετανία μετά το δημοψήφισμα υπέρ του Brexit κι οι επιδεινούμενες συνθήκες για τους αιτούντες άσυλο στα ελληνικά νησιά.
Ο Τραμπ και διάφοροι πολιτικοί στην Ευρώπη, όπως η Μαρίν Λεπέν, επιδιώκουν δημαγωγικά την ανάληψη της εξουσίας με επικλήσεις στον ρατσισμό και τον εθνικισμό.
«Ολοι τους ισχυρίζονται ότι η κοινή γνώμη αποδέχεται τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επειδή υποτίθεται πως είναι απαραίτητες για να εξασφαλιστούν δουλειές, να αποφευχθούν πολιτισμικές αλλαγές ή να προληφθούν τρομοκρατικές ενέργειες. Στην πραγματικότητα, η περιφρόνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ο επικρατέστερος δρόμος για την τυραννία», τονίζει ο Ροθ.
Ταυτόχρονα αυτές οι εξελίξεις αναδεικνύουν την επικίνδυνη έλξη που ασκούν οι ηγέτες στη Ρωσία, την Κίνα, την Τουρκία και τις Φιλιππίνες μεταξύ άλλων, μέσω της προπαγάνδας και της υπονόμευσης του κράτους δικαίου.
Η τελική ευθύνη έγκειται στους λαούς, καταλήγει η HRW, προτείνοντας ως αντίδοτο την ανυποχώρητη απαίτηση των ψηφοφόρων και της κοινωνίας των πολιτών για πολιτικές που εδράζονται στην αλήθεια και τον σεβασμό στις αξίες της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
