Ο ακροδεξιός υποψήφιος Ντόναλντ Τραμπ θέλει να δείχνει ότι αντιλαμβάνεται τα προβλήματα των μειονοτήτων στις ΗΠΑ, ειδικά δε της ισπανόφωνης, η οποία σε κάθε εκλογική αναμέτρηση παίζει από σημαντικό έως κυρίαρχο ρόλο όσον αφορά την τελική έκβασή της.
Μεταξύ των 7 εκατομμυρίων ακολούθων του (followers) περιλαμβάνονται ο Πέπε Λουίς Λόπεζ, ο Φρανσίσκο Πάλμα και ο Αλμπέρτο Κοντρέρας. Ο καθένας απ’ αυτούς έχει «τουιτάρει» την υποστήριξή του στον ρατσιστή Αμερικανό μεγιστάνα με την καροτί κόμη.
Το μοναδικό πρόβλημα των τριών αυτών ισπανόφωνων υποστηρικτών του είναι ότι δεν υπάρχουν, δεν είναι δηλαδή άνθρωποι, αλλά «ρομποτάκια» (bots), ήτοι αυτόματοι μηχανισμοί που αποστέλλουν ανεπιθύμητη αλληλογραφία (spams), η οποία «ανεβαίνει» αυτόματα χρησιμοποιώντας κώδικα.
Γεγονός είναι ότι η ρητορική του Τραμπ και οι ξενοφοβικές κορόνες του έχουν αποξενώσει μεγάλο τμήμα των εκλογέων της ισπανόφωνης κοινότητας. Κι ενώ παραμένει αδιευκρίνιστο το ποιοι βρίσκονται πίσω από τους λογαριασμούς του Πέπε, του Φρανσίσκο, του Αλμπέρτο και των άλλων… ψηφιακών φίλων του μεγιστάνα, τα συγκεκριμένα tweets έχουν επιτύχει να εντυπωσιάσουν τους ισπανόφωνους ψηφοφόρους, και μάλιστα σε μια περίοδο που τους έχει απόλυτη ανάγκη.
Τα bots εμφανίζονται και εξαφανίζονται ταχύτατα ρίχνοντας «βόμβες» προπαγάνδας. Σύμφωνα με την έγκυρη ιστοσελίδα Twitter Audit, ένας στους τέσσερις ακολούθους του Τραμπ είναι ψεύτικος (!), ενώ ανάλογη είναι η αντιστοιχία και για τους άλλους υποψηφίους. Μάλιστα όπως επισημαίνει ο ιστότοπος, ακόμη κι αν τα περισσότερα bots είναι ανενεργά, δεν παύουν να προσδίδουν μια υπερβολικά θετική εικόνα για τη δημοτικότητα των υποψηφίων.
Οπως αποκάλυψε μεγάλη έρευνα που πραγματοποίησε, σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια της Ουάσινγκτον και της Οξφόρδης, το έγκυρο περιοδικό τεχνολογίας «Wired», η τακτική των bots δεν περιορίζεται μόνο στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, αλλά έχει επεκταθεί σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη, γεγονός που προκαλεί εύλογες ανησυχίες.
Γι’ αυτό άλλωστε και σε προγενέστερες εκλογικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ, πολιτικοί, κυβερνητικές υπηρεσίες και συμβουλευτικές ομάδες χρησιμοποιούσαν «ρομποτάκια» προκειμένου να προσελκύσουν ψηφοφόρους και να αποστείλουν μηνύματα.
Τα «ρομποτάκια» έχουν «συλληφθεί» πολλές φορές να ψεύδονται, να πραγματοποιούν σκληρές φραστικές επιθέσεις αλλά και να «δηλητηριάζουν» συνομιλίες.
«Αυτό το οποίο καθίσταται κάτι περισσότερο από σαφές -επισημαίνουν οι συντάκτες του “Wired”- είναι ότι αυτές οι αυτοματοποιημένες προεκλογικές επικοινωνίες αποτελούν μια πραγματική απειλή για την αληθινή δημοκρατία. Κι είναι απαραίτητο να υπάρξει πλήρης διαφάνεια για την προέλευσή τους.
Είναι κάτι που πρέπει να γίνει άμεσα, αλλιώς έχουν τη δυναμική να αλλοιώσουν το εκλογικό αποτέλεσμα». Οσο για τους τεχνολογικούς κολοσσούς της Σίλικον Βάλεϊ μόνο άμοιροι ευθυνών δεν είναι, καθώς κυρίως αυτοί είναι που παρουσιάζουν τα «ρομποτάκια» σαν το νέο επαναστατικό μέσο κοινωνικής δέσμευσης.
Στην ουσία όμως, επισημαίνουν οι ερευνητές του Κολεγίου Wellesley, μόνο έκπληξη δεν προκαλεί το γεγονός ότι τα bots υφέρπουν στην προεκλογική διαδικασία.
Μάλιστα οι επιστήμονες του Wellesley αναφέρουν ως χαρακτηριστικό παράδειγμα δόλιας χρήσης τους την περίπτωση της εκλογικής νίκης του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Σκοτ Μπράουν το 2010. Λίγες εβδομάδες πριν από την εκλογή του μια συντηρητική ομάδα χρησιμοποίησε μαζικά τα bots προκειμένου να «επιτεθεί» στη Δημοκρατική αντίπαλό του Μάρθα Κόκλεϊ.
Ο επίσης Ρεπουμπλικανός Νιουτ Γκίνγκριτς είχε «αγοράσει» το 2011 περισσότερους από ένα εκατομμύριο followers, ενώ στο γειτονικό Μεξικό το Θεσμικό Επαναστατικό Κόμμα «πιάστηκε» να χρησιμοποιεί χιλιάδες τέτοια «ρομποτάκια» για τη διάδοση των προεκλογικών του μηνυμάτων.
Κοντολογίς, τα «ρομποτάκια» έχουν καταστεί το εργαλείο χειραγώγησης ψηφοφόρων, αλλά και οι κορωνίδες της δυσφήμησης στη σημερινή εποχή των κοινωνικών μέσων δικτύωσης. Για παράδειγμα, αν μια εκλογική αναμέτρηση σε μια Πολιτεία κρίνεται στον πόντο, ο ένας ή ο άλλος υποψήφιος εξαπολύει ένα τσουνάμι απ’ αυτούς τους αυτόματους μηχανισμούς με αρνητικά δεδομένα καθώς και πληροφορίες για το αντίπαλο στρατόπεδο, κάτι που είναι φυσικά unfair, διαθέτει ωστόσο τη δυναμική ακόμη και να αλλάξει το αποτέλεσμα.
Πόσα όμως είναι τα bots; Μόνο στο Twitter ξεπερνούν τα 100 εκατομμύρια και σαν να μην έφτανε αυτό, είναι υπεύθυνα και για την επιβράδυνση της αναζήτησης που κάνετε στο Διαδίκτυο αφού ευθύνονται για το 60% της κυκλοφορίας σ’ αυτό.
Προς το παρόν πάντως η Ομοσπονδιακή Εκλογική Επιτροπή των ΗΠΑ έχει δώσει ελάχιστες συμβουλές για την ορθή χρήση των social media χωρίς να αναφέρει λέξη για τα bots και την ενδεχόμενη δυνατότητα ανακοπής της δόλιας προπαγάνδας που επιτελούν.
