Με τραγική καθυστέρηση και ψαλιδισμένες προσδοκίες εισάγεται για πρώτη φορά Στρατηγική Κατά της Φτώχειας στην Ε.Ε., με την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να συζητά και να ψηφίζει σχετική έκθεση την ερχόμενη εβδομάδα.
Μετά τις υποσχέσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για εξάλειψη και όχι απλά μείωση της φτώχειας έως το 2050, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Φτώχειας (EAPN) ελπίζει πως η στρατηγική θα είναι πιο φιλόδοξη από τη συμβιβαστική εκδοχή που προτείνει τώρα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ομως, η δεξιά κυριαρχία στις ευρωομάδες και οι αμυντικές προτεραιότητες του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) χαμηλώνουν τον πήχη.
Με αφορμή τις εξελίξεις η διευθύντρια του EAPN, Τζουλιάνα Βάλγκρεν, τονίζει στην «Εφ.Συν.» την ανάγκη για ένα πολυδιάστατο πλαίσιο προσέγγισης της φτώχειας, αντί για μεμονωμένες λύσεις, προκειμένου να αντιμετωπιστούν το ευρύ φαινόμενο και οι διαφορετικές μορφές αποκλεισμού.
• Ποιοι είναι οι βασικοί πυλώνες μιας ισχυρής στρατηγικής καταπολέμησης της φτώχειας στην Ε.Ε. που πιστεύετε ότι πρέπει να υιοθετηθούν;
Η απαίτηση για μια στρατηγική της Ε.Ε. κατά της φτώχειας είναι κάτι για το οποίο εργαζόμαστε με τα δίκτυα του EAPN εδώ και δεκαετίες. Δεν μπορούμε να έχουμε ευρωπαϊκή στρατηγική καταπολέμησης της φτώχειας χωρίς σύνδεση με άλλες πολιτικές, όπως η καταπολέμηση των διακρίσεων, το φύλο, η ηλικία, η μετανάστευση. Επομένως, υπάρχει ανάγκη ευθυγράμμισης όλων των πολιτικών. Φυσικά, ένας βασικός πυλώνας είναι το ζήτημα της επαρκούς χρηματοδότησης. Δεν μπορεί μια στρατηγική να επιβιώσει χωρίς χρήματα.
Υπάρχουν ισχυρά και ολοένα ισχυρότερα εθνικά σχέδια δράσης και στρατηγικές κατά της φτώχειας, ακόμη και σε τοπικό επίπεδο. Πρέπει λοιπόν να διασφαλίσουμε ότι αυτά ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων. Δεν υπάρχει στρατηγική που να μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να θέτει τα συμφέροντα των ανθρώπων σε πρώτη προτεραιότητα χωρίς να θέτει τα συμφέροντα των ανθρώπων στο επίκεντρο. Για να διασφαλίσουμε ότι, όταν μιλάμε για φτώχεια, δεν μιλάμε μόνο για υλική στέρηση ή σοβαρή υλική στέρηση αλλά για όλες τις μορφές της φτώχειας, καθώς ορισμένες οικογένειες δεν έχουν επαρκές ή αρκετό εισόδημα ή επαρκή στέγαση.
• Η προσπάθειά σας γίνεται μέσα σε ένα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα προσπαθεί να θέσει ορισμένα όρια στις φιλοδοξίες αυτής της στρατηγικής. Ωστόσο, είμαστε βέβαιοι ότι υπάρχουν πολλά περιθώρια βελτίωσης, ώστε να διασφαλίσουμε ότι αυτή η στρατηγική θα υπερβεί τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, που μπορεί να είναι ορόσημο αλλά πρέπει να σκεφτούμε πέρα από αυτό ως μέσο.
Ως εκ τούτου, θεωρούμε αυτή τη στρατηγική ως μια ομπρέλα που θα συγκεντρώνει πολλά κομμάτια άλλων πολιτικών και θα φέρει μια συντονισμένη προσέγγιση, προσπαθώντας να θέσει πραγματικούς στόχους αλλά και να καθορίσει μέτρα. Xρειαζόμαστε μια προσέγγιση που να εστιάζει στον άνθρωπο και στα δικαιώματά του κατανοώντας ότι οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με το άτομο, την οικογένεια ή τον τόπο.
• Πώς μπορεί η Ε.Ε. να αποφύγει την αναπαραγωγή αλληλοεπικαλυπτόμενων μορφών αποκλεισμού σε βάρος των ατόμων που στερούνται πολυδιάστατη στήριξη, από τη στέγαση έως την πολιτική συμμετοχή;
Με το τρέχον πλαίσιο πολιτικής, αν συνεχίσουμε να εργαζόμαστε ξεχωριστά και να τοποθετούμε τις πολιτικές σε διαφορετικά κουτιά χωρίς να διασφαλίζουμε ότι οι πολιτικές είναι εναρμονισμένες μεταξύ τους ή επικοινωνούν μεταξύ τους, τότε θα συνεχίσουμε απλώς να διαιωνίζουμε τον αποκλεισμό μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Για εμάς μία από τις βασικές έννοιες, που πρέπει να συμπεριληφθεί στη στρατηγική, είναι η αρχή της ενεργού συμμετοχής. Με αυτό αναφερόμαστε κυρίως σε τρία βασικά σημεία. Ολοι αξίζουν ένα αξιοπρεπές και επαρκές εισόδημα. Οταν δεν είναι επαρκές, το κράτος-μέλος θα πρέπει να θεσπίσει συστήματα ελάχιστου εισοδήματος για να συμπληρώσει τα έσοδα των οικογενειών.
Πιστεύουμε επίσης ότι είναι πολύ σημαντικό να προωθηθεί η ποιοτική απασχόληση για όλους, χωρίς αποκλεισμούς. Εδώ δεν μιλάμε μόνο για την πρόσβαση στην αγορά εργασίας ή τη σταθερότητα των θέσεων εργασίας, αλλά και για αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες εργασίας, για αναβάθμιση δεξιοτήτων, κοινωνική προστασία των εργαζομένων και μέτρα κατά των διακρίσεων. Και, φυσικά, πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, διότι όταν ένας εργαζόμενος δεν έχει επαρκές εισόδημα, ο μισθός του δεν φτάνει για να συντηρήσει τον ίδιο και την οικογένειά του, πρέπει να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες στέγασης, υγειονομική περίθαλψη, φροντίδα παιδιών, εκπαίδευση και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες, ώστε να διασφαλιστεί η κάλυψη των οικογενειακών αναγκών και ατόμων. Η έννοια της γνωστής φράσης «μην αφήνετε κανέναν πίσω» είναι πραγματικά αυτό που έχει σημασία, γιατί κάθε περίπτωση χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση.
• Γιατί πιστεύετε ότι κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αποδυναμώθηκαν οι συστάσεις του εισηγητή στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη στρατηγική καταπολέμησης της φτώχειας σχετικά με τη δίκαιη φορολογία και την αναδιανομή του πλούτου;
Αυτό που βλέπουμε είναι μια αντανάκλαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όπου η μεγαλύτερη ομάδα είναι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Η έκθεση είναι ένα ψήφισμα του Κοινοβουλίου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τη στρατηγική καταπολέμησης της φτώχειας τα θεσμικά όργανα. Γνωρίζουμε ότι ο εισηγητής εργάστηκε πολύ στις συνεδριάσεις της επιτροπής. Κάθε φορά που υπήρχε κάτι σχετικό με τη μεταρρύθμιση της φορολογίας ή την επένδυση κεφαλαίων το ΕΛΚ ψήφιζε κατά. Ετσι, αυτό που βλέπετε σήμερα είναι μια συμβιβαστική λύση. Θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε ποιες τροπολογίες θα προταθούν πριν από τη συζήτηση στην ολομέλεια.
Κατά τη γνώμη μας, η φορολογία είναι ένα ιδεολογικό και πολιτικό ζήτημα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, δεν υπάρχει ευθυγράμμιση ή κοινή αντίληψη για το πώς θα πρέπει να χρηματοδοτούμε συστηματικά τη φτώχεια μέσω της αναδιανομής του πλούτου και του εισοδήματος.
Οσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην αρχή υπήρχε μια πρόταση να διατεθούν 20 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το παιδί και ένας ειδικός προϋπολογισμός στο ΠΔΠ, που καλύπτεται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, αποκλειστικά για τη φτώχεια. Στο τελικό σχέδιο, στο συμβιβαστικό φορολογικό μέτρο, βλέπουμε μια διατύπωση με την οποία αναφέρεται ότι η Εγγύηση θα έχει ειδικό προϋπολογισμό τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ στο επόμενο ΠΔΠ, που θα υλοποιηθεί μέσω του ΕΚΤ Plus.
• Το EAPN πού εστιάζει γι’ αυτό;
Εστιάζουμε στο να διαθέσουν τα κράτη-μέλη τουλάχιστον το 5% των κονδυλίων του ΕΚΤ+ σε συγκεκριμένα έργα για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας. Είναι πολύ περίπλοκο. Αλλάζουν τη διατύπωση και τελικά είναι πολύ δύσκολο να καταλάβουμε τι σημαίνει πραγματικά.
Αλλά αυτό είναι μια αντανάκλαση των συζητήσεων γύρω από το ΠΔΠ, που ξεκίνησαν επίσης με μεγάλη φιλοδοξία και με πολλές υποσχέσεις. Σήμερα βλέπουμε όλο και λιγότερη χρηματοδότηση για κοινωνικά θέματα και υψηλή προτεραιότητα στην κατανομή των κονδυλίων για τον έλεγχο των συνόρων, την ασφάλεια και την άμυνα. Δεν πρόκειται λοιπόν για μεμονωμένη περίπτωση. Η φορολογία δεν αποτελεί προτεραιότητα της μεγαλύτερης ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Και η αναδιανομή του πλούτου και του εισοδήματος δεν ταιριάζει σε μια ατζέντα που μιλά για ανταγωνιστικότητα.
Επομένως, εξακολουθούμε να έχουμε δρόμο μπροστά μας. Και πρέπει να κάνουμε διάκριση μεταξύ της πρότασης του Κοινοβουλίου, που είναι μια έκθεση με πρωτοβουλία του Κοινοβουλίου, και της στρατηγικής που θα ακολουθηθεί. Ας ελπίσουμε ότι η στρατηγική θα είναι πιο φιλόδοξη από την συμβιβαστική εκδοχή που προτείνει τώρα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
