«Ξέρεις, δεν είμαι συναισθηματικά διαθέσιμος. Μωρέ, δεν θα ήθελα κάτι σοβαρό». Αυτές είναι κάποιες από τις φράσεις που πρωταγωνιστούν και αναλύονται σε φιλικές παρέες και ιατρεία ψυχοθεραπευτών. Η ψυχρή τρυφερότητα της εποχής και το τέλος του έρωτα, όπως έγραφε η Eva Illouz, έχει θέσει τις ερωτικές σχέσεις σε μια άτυπη μάχη. Ποιος είναι ο πιο δυνατός; Αυτός που αποκτά συναισθήματα. «Σιγά μην του πω ότι θέλω σχέση. Θα φρικάρει και θα ξενερώσει» λέει η Κατερίνα, 29 χρόνων.
Ερευνα του Guardian δείχνει μια αύξηση σε δύο φαινομενικά αντίθετες επιλογές σχέσεων – την αγαμία και την πολυγαμία. (https://www.theguardian.com/gnm-press-office/2024/oct/01/people-are-turning-their-backs-on-love-says-new-guardian-research).
Η Shift Happens 2024 αποκαλύπτει ότι το 60% που απέχουν από τον έρωτα είναι γυναίκες. Ηashtag #boysober και νέες γυναίκες ορκίζονται: σβήνουμε εφαρμογές, τέλος τα ραντεβού, τέλος οι γνωριμίες. Η Μυρτώ, 35, διευκρινίζει. «Δεν εννοώ ότι δεν θέλω να ερωτευτώ ή να είμαι με κάποιον. Αυτό που δεν θέλω άλλο είναι μίζερες, ανασφαλείς καταστάσεις. Λίγο σεξ, λίγο φίλοι, λίγο τσατ να περάσει η ώρα, να ακούω τα προβλήματά σου, να σου κάνω την ψυχολόγο, να πίνουμε και μια μπίρα να σπάει η μονοτονία της καθημερινής σου, αλλά να μην είσαι έτοιμος για δέσμευση κατά τ’ άλλα. Κι αυτό πια που λένε, δεν θέλω κάτι σοβαρό, αν το ξανακούσω θα εκραγώ. Το σεξ δεν είναι σοβαρό; Φτάνει πια με όλες αυτές τις μετριότητες. Κι αν θέλω απλώς σεξ, δεν χρειάζομαι τα οικογενειακά σου τραύματα για να έρθω σε οργασμό» τονίζει.
Η συντροφικότητα ως αδυναμία
Οι γυναίκες φαίνεται πως διεκδικούν συναισθηματική και σεξουαλική κάλυψη, αλλά θέτουν ένα σαφές όριο. Αν δεν υπάρχει αμφίπλευρη συναισθηματική σύνδεση, δεν διατίθενται να κρατούν τον ρόλο μιας κατά φαντασίαν συντρόφου στον βωμό μιας σεξουαλικής απόλαυσης. Τι γίνεται όμως όταν εκφράσουν την επιθυμία δέσμευσης;
«Φαίνεται πως σήμερα αν πεις σε κάποιον ότι θες να ερωτευτείς, σε κοιτάει σαν αποτυχημένο δείγμα σεξουαλικής απελευθέρωσης» δηλώνει η Ιωάννα. Καλά, εσύ είσαι ρομαντική, της είπε ένας φίλος της όταν του εξιστορούσε άλλο ένα αποτυχημένο ραντεβού. Η ίδια απορεί και αναρωτιέται: γιατί νιώθει σε μειονεκτική θέση όταν λέει σε κάποιον που βγαίνει ότι θέλει να ερωτευτεί και να νιώσει συντροφικότητα; «Νιώθω σαν να απολογούμαι. Εγώ που επιθυμώ σχέση είμαι σε θέση άμυνας. Χάνω κάτι εκείνη τη στιγμή. Ο άλλος που ζητάει απλό σεξ δείχνει ολιγαρκής, άνετος. Δεν έχει κάποια ανάγκη από μένα. Εχει κερδίσει».
Ο Ιορδάνης αναγνωρίζει εξίσου από την πλευρά του το συναίσθημα ευαλωτότητας, τη στιγμή που δηλωθεί επιθυμία για δέσμευση. Ανθρωποι εμπλέκονται συναισθηματικά, αλλά όταν δηλώσουν επιθυμία για σχέση και συναισθηματική εγγύτητα απορρίπτονται, λέει. Σύμφωνα με τον ίδιο, είμαστε στην εποχή που η ιδέα της δέσμευσης δημιουργεί αρκετές τάσεις φυγής ανεξαρτήτως φύλου. «Πιστεύω πως ρόλο παίζει η έννοια της δέσμευσης που έχουμε στο μυαλό μας. Δέσμευση δεν σημαίνει απαραίτητα περιορισμό, αλλά μια συνειδητή επιλογή που αντανακλά τις αξίες και τις προτεραιότητές μας. Οπως έχει πει και ο Σιδηρόπουλος, «ο άνθρωπος που διάλεξες βιτρίνα στη ζωή σου». Εγώ συνήθως εκδηλώνω τι νιώθω, γι’ αυτό τρώω και τα μούτρα μου. Το δείχνω όμως από τη στιγμή που νιώθω ότι με αυτό το άτομο ταιριάζω και μπορώ να με φανταστώ μαζί του» συμπληρώνει. «Αυτό που μου λείπει στην ανθρώπινη επαφή είναι η επικοινωνία και η συντροφικότητα. Οσο περνάει ο καιρός νιώθω πως όλο και χάνουμε την τρυφερότητά μας. Είμαι μόνος τρία χρόνια με περιστασιακές σχέσεις, οι οποίες δεν οδήγησαν κάπου. Είναι κάτι που το αναζητώ τα τελευταία δύο χρόνια όλο και πιο έντονα» τονίζει.
Μοιάζει να έχουμε αποδυναμωθεί ή αποκαρδιωθεί, χάνοντας το ηθικό και το όραμά μας όσον αφορά την καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων με νόημα. Αντιμετωπίζουμε κρίση νοήματος, παρατηρεί ο Αντώνης Οικονομόπουλος, ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής. Οι διαπροσωπικές σχέσεις μοιάζουν να βρίσκονται σε κρίση, αν αναλογιστούμε ότι έχουν μειωθεί οι διά ζώσης συναναστροφές και ο πρώτος στην ιεραρχία τρόπος γνωριμιών είναι online (εφαρμογές γνωριμιών, social media κ.ά.) Οι χώροι εργασίας ή οι γειτονιές έχουν διαμορφωθεί πλέον με έναν τρόπο που δεν επιτρέπουν τον αυθορμητισμό και το παιχνίδι, είναι περισσότερο απρόσωποι χώροι συνάντησης, συμπληρώνει.
Τους τελευταίους μήνες η Θέμιδα είναι μόνη έπειτα από μια μεγάλη σχέση. Δεν είναι σίγουρη ότι έχει κάποια ιδιαίτερη επιθυμία για δέσμευση, θα ήθελε όμως ο σύντροφός της να είναι ένας άνθρωπος με τον οποίο να μπορούν να πορευτούν μαζί, να έχουν κοινά στοιχεία, όνειρα, να υπάρχει ένας κοινός τόπος δημιουργίας. «Κι εγώ η ίδια δεν γνωρίζω ακριβώς τι επιθυμώ, αλλά εάν υπάρξει κάποιος έρωτας, θα ήθελα να μπω σε σχέση. Διαφορετικά το βρίσκω κάπως μάταιο. Τα τελευταία χρόνια είναι όλα πολύ επιφανειακά».
Η απόλυτη σύγχυση
Σε έρευνα του Cambridge πολλοί ερωτηθέντες δήλωσαν πως, παρ’ όλο που δεν επιθυμούν σταθερές σχέσεις και ψάχνουν περιστασιακές σεξουαλικές γνωριμίες, αναζητούν σ’ αυτές στιγμές οικειότητας και τρυφερότητα. «Δεν ξέρω πώς ν’ αντιδράσω ούτε τι να σκεφτώ» λέει η Χριστίνα. «Βγαίναμε με κάποιον περίπου δύο μήνες, κοιμόμασταν πολλές φορές μαζί, ήταν τρομερά εκδηλωτικός και τρυφερός μαζί μου. Οταν του είπα ότι μου αρέσει, είπε ότι δεν ήταν συναισθηματικά διαθέσιμος και κόψαμε επαφές».
Ο Πέτρος, 43, νιώθει μπερδεμένος, δεν καταλαβαίνει πώς μπορεί να ξέρει τι θέλει κάθε φορά. «Δεν αντιλαμβάνομαι πώς μπορεί κάποιος να δηλώνει εξ αρχής τι θέλει. Αυτά είναι πιο σύνθετα. Το σεξ είναι πολύ σημαντικό σίγουρα για μένα, οπότε δεν έχω νιώσει ακόμα την ανάγκη να δεσμευτώ αποκλειστικά. Κάνω γνωριμίες, περνάω καλά και όλα τα υπόλοιπα τα βρίσκω στους φίλους μου. Γιατί να μπω σε μια σχέση αποκλειστική όταν όλη τη συντροφικότητά μου την καλύπτουν οι φίλοι; Οταν μεγαλώσω και νιώσω ότι θα ήθελα κάποια να με βοηθάει, να μην είμαι μόνος, τότε θα αναζητήσω κάποια» τονίζει ο ίδιος.
Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι δεν έχουμε δει ακόμα τα αποτελέσματα της κοινωνικής απομόνωσης και του άγχους που έφερε η πανδημία στον τρόπο με τον οποίο συνδεόμαστε με τους άλλους. Υπάρχει μια κοινωνική πραγματικότητα πολύ δύσκολη, όπως δηλώνει η Σοφία Σβορώνου, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια. «Κάθε προσωπική ιστορία βρίσκεται σε διάλογο με το κοινωνικό περιβάλλον. Με πολλή χαρά όμως εγώ παρατηρώ την ελευθερία που υπάρχει, την ελευθερία που διεκδικούν οι νέοι άνθρωποι μέσα στις σχέσεις. Αυτή η ελευθερία φαίνεται να φέρνει άγχος και απογοήτευση, αλλά έχει και ελπίδα».
*Πολιτική επιστήμονας, αρθρογραφεί για θέματα πολιτισμού και τέχνες
