«Ο Αερόστατος» που απογειώνεται από τον τόπο μας

«Ο Φαέθοντας ήταν ζωηρός και ζόρικος από μικρό παιδί. Τον έτρωγε ο δαίμονας. Εκανε τη δικιά του “έφοδο στον ουρανό”, γαντζωμένος σε ένα αερόστατο, κι από τότε του έμεινε το παργκώμι “ο Αερόστατος”».

Ετσι μας συστήνει από το οπισθόφυλλο το καινούργιο του βιβλίο ο Δημήτρης Παπαχρήστος «Ο Αερόστατος», από τις Εκδόσεις Τόπος, και βλέποντας το σκίτσο του Γιάννη Τζερμιά στο εξώφυλλο οι πρώτες σκέψεις είναι πως σε κάποια «πετάγματα» θέλει να μας οδηγήσει ο συγγραφέας και σε κοινωνικές «εφόδους»…

Δεν είναι τυχαίο ότι ο ήρωας του βιβλίου λέγεται Φαέθοντας, όπως ο γιος του Ηλιου και της Κλυμένης που κατά τη μυθολογία άρπαξε το άρμα του πατέρα του για να το οδηγήσει ο ίδιος, αλλά τρόμαξε τόσο πολύ που έχασε το κουμάντο, η γη απειλήθηκε με καταστροφή και το μικρό κλεφτό ταξίδι «άνοιξε» τις πύλες του Κάτω Κόσμου για τον ηνίοχο.

Αλλη η τύχη του Φαέθοντα του μυθιστορήματος-εξιστόρησης και ευτυχώς η ομοιότητα περιορίζεται αρχικά σε παιδικές ζαβολιές και αταξίες και με τα χρόνια σε επιθυμία για απελευθερωτικά πετάγματα που μπορεί κανείς να τα καταλάβει μόνο βλέποντας τον Παπαχρήστο να θεορατεύει, να γιγαντώνεται όταν σηκώνει τα χέρια για να χορέψει κάποιο ζεϊμπέκικο.

Ο Φαέθοντας λοιπόν του βιβλίου έχει μεγαλώσει πια και αναμετριέται με τη ζωή του, με τις αναμνήσεις του, με τη δική του αλήθεια που «μοιάζει με το νερό: παίρνει το σχήμα του δοχείου που το περιέχει» (Ιμπν Χαλντούν). Η πρώτη στάση των αναμνήσεων είναι η μάνα και η γλύκα με την οποία τον καλούσε κοντά της για να του μιλήσει, να του εξιστορήσει τα γεγονότα του χωριού αλλά και να τον μαλώσει που τη λαχτάριζε με τις αποφάσεις του. Ηταν το «ζόρικό» της, το «μουρλοσκοτωμένο» της.

Το μικρό της, που το είδε να κρέμεται από ένα αυτοσχέδιο αερόστατο που ανέβαινε κατά τον ουρανό, έναν φίλο του από κάτω να του φωνάζει «άσ’ το και πήδα», όλο το χωριό να κοιτάζει ψηλά, ώσπου να γίνει το θαύμα και να προσγειωθεί ο «Αερόστατος», πια, σε σπαρμένο σιτάρι.

Ο Φαέθοντας «δεν χόρταινε τη ζωή, της έτρωγε τα σπλάχνα, είχε μέσα του έναν κρυμμένο αετό, δεν καταλάβαινε, ούτε ήθελε να παραδεχτεί πως μεγάλωνε, γιατί έπασχε από την αρρώστια της νιότης…».

Για να σπουδάσει ήρθε στην Αθήνα, εκείνα τα χρόνια που «εξεγέρθηκε η νιότη» κι ήταν εκείνο το βράδυ που καλούσε σε ξεσηκωμό από τα μικρόφωνα του Πολυτεχνείου. Αγάπησε με πάθος αυτήν την πόλη, με όλη του την καρδιά, που λίγο έλειψε να τον προδώσει πριν από καιρό, αλλά «η μηχανή δεν νέκρωσε εντελώς, σου δόθηκε η χάρη να γράψεις και να ολοκληρώσεις το βιβλίο της συμπυκνωμένης ζωής…», του είπε ο γιατρός.

Κι άρχισαν οι βόλτες, το περπάτημα για την καρδιά, και ο Φαέθοντας να παρατηρεί τα πάντα και να τα ψάχνει, να τα κάνει γνώση, να μαζεύει εικόνες, όπως της ρακοσυλλέκτριας Μαρίας, που κάθισε κοντά της για να μάθει την ιστορία της και το μόνο που του ζητούσε ήταν ο «μαυρούκος» της.

Να «καταγράφει τα αγάλματα και να κατσαδιάζει τον εαυτό του αν για κάποιο δεν ήξερε την ιστορία του, όπως για της Δόμνας Βισβίζη, της «κυράς των θαλασσών». Να σκέφτεται τον φίλο του τον ποιητή που καρφίτσωνε τα ποιήματά του στα φύλλα της συκιάς…

Εντούτοις οι αγαπημένες του στάσεις ανέκαθεν ήταν τα καφενεία, εκεί όπου η καθημερινότητα γίνεται γκρίνια, αλλά και βαθύ παράπονο, το παρελθόν θεόρατο, η νεότητα αδρανής και αδιάφορη. Εκεί που τα πόδια δεν αντέχουν στις πορείες διαμαρτυρίας, εκεί που η φωνή για τους πολέμους και τις σφαγές γίνεται χαμένος αντίλαλος στους τέσσερις τοίχους. Εκεί που οι θαμώνες συνειδητοποιούν πως ήταν βουνά και ο χρόνος τούς έκανε γαρμπίλι για να στρωθούν καινούργιοι δρόμοι.

Κι είναι βαθιά συγκινητική η στιγμή που αποχαιρετιούνται λέγοντας με μια χροιά ερωτήματος στη φωνή: «Τα λέμε αύριο».

Το βιβλίο του Παπαχρήστου περνάει από τις στιγμές μας, από τις γειτονιές μας και αφήνει μια υπόσχεση ότι θα τον ανταμώσουμε ξανά σύντομα τον συγγραφέα αφού δεν μας φανέρωσε σε τούτες τις σελίδες ποια ήταν αυτή η Θεώνη που βγήκε σε παραμιλητό από τα όνειρά του;

Καλοτάξιδο!

• ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Το βιβλίο «Ο Αερόστατος» του Δημήτρη Παπαχρήστου παρουσιάζεται την ερχόμενη Δευτέρα, στις 19.00, στο θέατρο Αλφα (Πατησίων 37 και Στουρνάρα 51) σε εκδήλωση που διοργανώνουν οι Εκδόσεις Τόπος, με ομιλητές τον ποιητή Κώστα Γκιώνη, τον συγγραφέα, δημοσιογράφο και ποιητή Παντελή Μπουκάλα, τον συνάδελφό μας στην «Εφ.Συν.», συγγραφέα και δημοσιογράφο Γιώργο Σταματόπουλο και βέβαια τον ίδιο τον συγγραφέα, Δημήτρη Παπαχρήστο. Αποσπάσματα του βιβλίου θα διαβάσει η ηθοποιός Κάτια Γέρου.