Πιο ευρύ από ποτέ σε ονόματα, συμμετοχές και συνεργασίες, σε αριθμό εκδηλώσεων, αλλά και σε λογοτεχνικές και κοινωνικοπολιτικές προθέσεις, το 5ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ) μετράει αντίστροφα μέχρι τις 22 Ιουνίου, όταν θα εγκαινιαστεί στο Ενετικό Λιμάνι, με τη σφραγίδα της διοργάνωσης του Δήμου Χανίων και της Περιφέρειας Κρήτης και με την υποστήριξη της Βουλής και του υπουργείου Πολιτισμού. Με διευθυντή πάντα τον Μανώλη Πιμπλή, πλαισιωμένο από αποτελεσματικούς συνεργάτες, η διοργάνωση θα διαρκέσει έως τις 28 Ιουνίου έχοντας φροντίσει μέχρι τότε να φιλοξενήσει περισσότερους από 210 ομιλητές προερχόμενους από 18 χώρες, για περισσότερες από 130 εκδηλώσεις, με τη συμμετοχή 51 εκδοτικών οίκων και σε συνεργασία με κορυφαίους πολιτιστικούς φορείς, όπως το Φεστιβάλ ΛΕΑ, το British Council, το Γαλλικό Ινστιτούτο, το Ινστιτούτο Γκέτε, η Ελληνοαμερικανική Ένωση, το Ινστιτούτο Θερβάντες κ.ά.
Δεν είναι όμως η… αριθμητική επίδειξη το εντυπωσιακότερο στοιχείο που αφορά αυτό το Φεστιβάλ. Είναι και ήταν εξαρχής η ουσία. Καθώς από την πρώτη του χρονιά εκπροσώπησε μια πρότυπη πρόταση για το πόσο συμπεριληπτικά, με πόσο ανοιχτό προοδευτικό πνεύμα και με τι κοινωνικά, πολιτικά και βιβλιοφιλικά αντανακλαστικά οφείλει να λειτουργεί ένα Φεστιβάλ Βιβλίου, το Φεστιβάλ Χανίων φέτος υπερασπίζεται ακόμα σθεναρότερα τους αρχικούς του στόχους.
Φαίνεται από το φετινό κεντρικό θέμα του που συνομιλεί άμεσα με ό,τι συμβαίνει στην εποχή μας: «Κόσμοι σε σύγκρουση». Φαίνεται όμως και από τα ονόματα των προσκεκλημένων ομιλητών, τα οποία βέβαια θα χρειάζονταν ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα για να αναφερθούν αναλυτικά.
Ας μείνουμε λοιπόν ενδεικτικά σε μερικά από τα εμβληματικότερα ονόματα διεθνώς στον κόσμο της σκέψης και του βιβλίου που θα βρεθούν στα Χανιά: Η Παλαιστίνια πολιτικός, ακαδημαϊκός και συγγραφέας Χανάν Ασράουι, από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της Μέσης Ανατολής, όπως και ο διακεκριμένος Ισραηλινός δημοσιογράφος και αρθρογράφος της εφημερίδας Haaretz, Γκίντεον Λεβί. Κι ακόμα: ο Γκάιαθ Αλμαντούν, Παλαιστίνιος ποιητής που ζει στη Σουηδία και από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης αραβικής ποίησης της διασποράς.
Ο Λεονάρδο Παδούρα, ο σημαντικότερος σύγχρονος συγγραφέας της Κούβας, και μεταξύ των κορυφαίων στη Λατινική Αμερική.
Ο Τζόναθαν Κόου, από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης βρετανικής λογοτεχνίας, όπως άλλωστε και ο Χάρι Κούνζρου, αλλά και ο Άλαν Χόλινγκχερστ, μυθιστοριογράφος, ποιητής, διηγηματογράφος και μεταφραστής. Ο Γαλλοαλγερινός ψυχίατρος-ψυχαναλυτής Μορίς Ατιά, από τις πιο σημαντικές και πολιτικότερες φωνές του σύγχρονου γαλλικού νουάρ και σεναριογράφος. Ο Σέρβος πεζογράφος και δοκιμιογράφος Ντράγκαν Βέλικιτς, μεταξύ των σημαντικότερων σύγχρονων συγγραφέων των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης. Η Κέιτι Κιταμούρα, Αμερικανίδα μυθιστοριογράφος, αρθρογράφος, υποψήφια για το National Book Award και το PEN/Faulkner Award και Booker και φιναλίστ για το Joyce Carol Oates Prize. Ο Βιντσέντζο Λατρόνικο, διεθνούς απήχησης Ιταλός συγγραφέας, μεταφραστής και κριτικός τέχνης. Και δεκάδες άλλες σημαντικές λογοτεχνικές φωνές από την Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Παράλληλα, περισσότεροι από 180 Έλληνες συγγραφείς, μεταφραστές, πανεπιστημιακοί, δημοσιογράφοι και καλλιτέχνες συμμετέχουν στο πρόγραμμα, αναδεικνύοντας τον πλούτο της σύγχρονης ελληνικής παραγωγής. Οι εκδηλώσεις θα φιλοξενηθούν κυρίως στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (Μεγάλο Αρσενάλι), στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης» και στη Σκάλα της οδού Αγίου Μάρκου. Στην πλατεία Κατεχάκη θα λειτουργούν το βιβλιοπωλείο του φεστιβάλ και ο χώρος MULaR, που θα φιλοξενεί συναντήσεις με συγγραφείς και δράσεις για το κοινό.
Γεωπολιτική, δημοκρατία και συγκρούσεις
Κεντρική θέση στο πρόγραμμα κατέχουν οι συζητήσεις για τις διεθνείς εξελίξεις, τους πολέμους και τις προκλήσεις των σύγχρονων δημοκρατιών. Συγγραφείς, ακαδημαϊκοί και δημοσιογράφοι από διαφορετικές χώρες και ιδεολογικές αφετηρίες θα συζητήσουν για τη Μέση Ανατολή, τις παγκόσμιες ανακατατάξεις, την άνοδο της Ακροδεξιάς και τις απειλές κατά των δημοκρατικών θεσμών, τα αντιθετικά «δίπολα» δημοκρατία και αυταρχισμός, φεμινισμός και πατριαρχία, ανάπτυξη και κλιματική κρίση, τεχνητή νοημοσύνη και ανθρώπινη δημιουργία, ψηφιακή και πραγματική ζωή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δημόσια συνομιλία της Χανάν Ασράουι με τον Γκίντεον Λεβί, καθώς και οι συζητήσεις με θέμα τις σύγχρονες μορφές σύγκρουσης στη λογοτεχνία και στην πολιτική πραγματικότητα.
Η Κρήτη στο επίκεντρο
Ξεχωριστή ενότητα είναι αφιερωμένη στην ιστορία, τον πολιτισμό και τις αφηγήσεις της Κρήτης. Περιλαμβάνει συζητήσεις για τον Νίκο Καζαντζάκη, τη θαλάσσια ιστορία του νησιού, τις λέσχες ανάγνωσης, τη συλλογική μνήμη και τη σχέση Ιστορίας και αφήγησης.
Παράλληλα, τιμάται ο βραβευμένος με Όσκαρ διευθυντής φωτογραφίας Γουόλτερ Λάσαλι, ο οποίος έζησε επί χρόνια στα Χανιά, ενώ παρουσιάζεται και το λεύκωμα «Λευκά Όρη» του Νικόλα Γαλάνη.
Μετάφραση και διεθνής πορεία του ελληνικού βιβλίου
Η λογοτεχνική μετάφραση και η εξωστρέφεια του ελληνικού βιβλίου αποτελούν βασικούς άξονες της φετινής διοργάνωσης. Σε ειδικές συζητήσεις συμμετέχουν μεταφραστές, συγγραφείς και εκδότες, εξετάζοντας τις δυνατότητες διεθνούς προβολής της ελληνικής λογοτεχνίας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα «Η φωνή των μεταφραστών: Η περιπέτεια της μετάφρασης», με τον μεταφραστή και λογοτέχνη Αχιλλέα Κυριακίδη, τον συγγραφέα, ντοκιμαντερίστα και μεταφραστή από τα ιαπωνικά Παναγιώτη Ευαγγελίδη, τις μεταφράστριες Αλεξάνδρα Μπούχλερ και Έφη Γιαννοπούλου, τους μεταφραστές Ρίτσαρντ Γκουίν, Κώστα Αθανασίου, τη συγγραφέα Χριστιάνα Λαμπρινίδη κ.ά.
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα κατέχει επίσης και η συζήτηση για «Το ελληνικό βιβλίο στο εξωτερικό», αφιερωμένη στις δυνατότητες διεθνούς προβολής της ελληνικής λογοτεχνίας, στις μεταφράσεις και στις σύγχρονες προκλήσεις της εξωστρέφειας του ελληνικού βιβλίου. Συνομιλούν ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, η Μιρέλλα Μπατζιανιά, υπεύθυνη Περιεχομένου και Διαχείρισης της βιβλιογραφικής βάσης BookPoint του ΟΣΔΕΛ, η Αδριάνα Μαρτίνες, διευθύντρια του Φεστιβάλ ΛΕΑ, η Άννα Πατάκη, εκδότρια, η Ερση Σωτηροπούλου, συγγραφέας, η Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, συγγραφέας, και ο Μανώλης Πιμπλής, διευθυντής του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων.
Λογοτεχνία, θέατρο, ποίηση και μουσική
Σε συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, καθημερινά θα παρουσιάζονται θεατρικά αναλόγια και παραστάσεις βασισμένες σε λογοτεχνικά έργα. Παράλληλα, η ποίηση έχει έντονη παρουσία μέσα από το αφιέρωμα «Με τη μεριά της ποίησης», όπου συμμετέχουν Ελληνες και ξένοι δημιουργοί.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης μουσικολογοτεχνικές δράσεις, όπου η μουσική συνομιλεί με την ποίηση, τη λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες.
Οι μαθητές στο προσκήνιο
Για πρώτη φορά, μαθητές και μαθήτριες αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στο φεστιβάλ, παρουσιάζοντας βιβλία και συνομιλώντας με τους συγγραφείς τους. Η πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια των «Βιβλιομαχιών», που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα μέσα στη χρονιά στα Χανιά.
Εργαστήρια για ενήλικες και παιδιά
Το φεστιβάλ περιλαμβάνει σειρά εκπαιδευτικών και βιωματικών εργαστηρίων. Για τους ενήλικες διοργανώνονται εργαστήρια δημιουργικής γραφής, λογοτεχνίας και εικαστικών, καθώς και masterclass για την παρουσία των συγγραφέων στην εποχή των κοινωνικών δικτύων.
Για παιδιά και οικογένειες προβλέπονται βιωματικές δράσεις γύρω από το βιβλίο, τη δημιουργική έκφραση, τη συνεργασία και τη φιλαναγνωσία, καθώς και ειδικές εκπαιδευτικές διαδρομές στο Μουσείο Σχολικής Ζωής.
Παράλληλη έκθεση
Στο πλαίσιο του φεστιβάλ παρουσιάζεται στον Άγιο Ρόκκο της Σπλάντζιας η έκθεση «Τα παιά επήγαν περίατο: Το πολυσύμπαν του Τάκη Γιαννούσα», αφιερωμένη στον αυτοδίδακτο λαϊκό ζωγράφο Τάκη Γιαννούσα. Η έκθεση περιλαμβάνει περισσότερα από είκοσι έργα και θα διαρκέσει έως τις 12 Ιουλίου.
Η επίσημη έναρξη θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 22 Ιουνίου στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», ενώ τιμώμενο πρόσωπο της φετινής διοργάνωσης είναι ο ακαδημαϊκός και συγγραφέας Στέφανος Τραχανάς για τη συμβολή του στη διάδοση της επιστημονικής γνώσης και της κριτικής σκέψης.
Info:
5ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων
Από τις 22 έως και τις 28 Ιουνίου 2026 στο Ενετικό Λιμάνι Χανίων
Κεντρικό θέμα: «Κόσμοι σε σύγκρουση»
210 συμμετοχές από 18 χώρες σε 130+ εκδηλώσεις
