Αιτήσεις ασύλου με «μαϊμού» νομική καθοδήγηση;

«Θα είναι σαν να υπάρχει νομική καθοδήγηση, αλλά δεν θα υπάρχει». Αυτό το γνωστό παράδοξο σχήμα που αποδίδεται στον Άγιο Παΐσιο και στα αποκαλυπτικά οράματά του εφαρμόζει η Υπηρεσία Ασύλου της Ε.Ε. στην Ελλάδα, στην προσπάθειά της να προχωρήσει τσάτρα πάτρα η εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, ακόμη και χωρίς να παρέχεται η αναγκαία νομική καθοδήγηση σε όσους ζητούν άσυλο.

Η διαβόητη ΚΥΑ για τη νομική καθοδήγηση βγήκε με καθυστέρηση στις 30 Ιουνίου και σκόνταψε στις αντιδράσεις των δικηγορικών συλλόγων που αρνήθηκαν να την εφαρμόσουν, καθώς προέβλεπε την αξιολόγηση της διαδικασίας από προσωπικό του υπουργείου Μετανάστευσης και μετέτρεπε τους δικηγόρους σε κεφαλοκυνηγούς με μπόνους 250 ευρώ για κάθε πρόσφυγα που θα υπέγραφε την «οικειοθελή» απέλασή του δύο μήνες μετά τη νομική καθοδήγηση.

Παρ’ όλα αυτά, η ευρωπαϊκή υπηρεσία, πάντα πρόθυμη να εφαρμόσει τις επιταγές του υπουργείου προς το οποίο παρέχει τεχνική υποστήριξη κατά τη διαδικασία υποδοχής και ασύλου, βρήκε τρόπο να παρακάμψει την απουσία νομικής καθοδήγησης. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», στο στάδιο της καταγραφής των αιτημάτων ασύλου, οι ενδιαφερόμενοι οδηγήθηκαν από τους καταγραφείς της ευρωπαϊκής υπηρεσίας να δηλώσουν ότι τους δόθηκε νομική καθοδήγηση, καθώς αν δήλωναν ότι τη ζήτησαν και δεν τους δόθηκε, δεν θα μπορούσε να προχωρήσει η καταγραφή.

Για να είναι τάχα εντάξει με τις υποχρεώσεις της η ευρωπαϊκή υπηρεσία, σε μια προσπάθεια να έχει και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο, σημείωνε στο ειδικό πεδίο σημειώσεων του κάθε φακέλου ότι τελικά δεν δόθηκε η νομική καθοδήγηση που είχε δηλωθεί λίγο πιο πάνω ότι είχε δοθεί. Τέτοιος εμπαιγμός της διαδικασίας ασύλου από μια ευρωπαϊκή υπηρεσία που υποτίθεται ότι τη διασφαλίζει!

Υπάρχει όμως και ζήτημα ουσίας. Αν μετά την καταγραφή προγραμματιστούν συνεντεύξεις χωρίς να έχει δρομολογηθεί η νομική συνδρομή, τι θα κάνει η Υπηρεσία Ασύλου της Ε.Ε.; Θα κάνει τις συνεντεύξεις ασύλου χωρίς να έχει προηγηθεί η αναγκαία νομική καθοδήγηση που ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους πρόσφυγες για τα στάδια και τις προοπτικές μιας κρίσιμης διαδικασίας που κρίνει το μέλλον τους; Και πώς θα προχωρήσει σε συνεντεύξεις όταν έχει παραδεχτεί η ίδια στις σημειώσεις του κάθε φακέλου ότι δεν δόθηκε νομική συνδρομή; Ο Άγιος Παΐσιος να βάλει το χέρι του…

Δεν είναι πάντως η πρώτη φορά που δείχνει εξαιρετικά πρόθυμη η ευρωπαϊκή υπηρεσία να θυσιάσει τα δικαιώματα των προσφύγων και την ακεραιότητα της διαδικασίας για χάρη του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.

Στις αρχές Ιουλίου, η Ευρωπαία Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε κακοδιοίκηση στον τρόπο που έκανε συνεντεύξεις ασύλου η ευρωπαϊκή υπηρεσία για λογαριασμό του ελληνικού υπουργείου, δικαιώνοντας δύο οργανώσεις που προσέφυγαν στην Ευρωπαία Συνήγορο τον Φεβρουάριο του 2024 για υποθέσεις που έγιναν στη Σάμο. Η Συνήγορος διαπίστωσε ότι δεν είχαν εκπαιδευτεί κατάλληλα οι υπάλληλοι της ευρωπαϊκής υπηρεσίας για να διαχειρίζονται συνεντεύξεις ασύλου για ευάλωτες περιπτώσεις, καθώς συστηματικά οι υπάλληλοι αρνούνταν να πάρουν υπόψη πληροφορίες που έδειχναν ότι οι ενδιαφερόμενοι ανήκαν σε ευάλωτες ομάδες, αν δεν είχαν νωρίτερα καταγραφεί ως τέτοιες. Σε πολλές περιπτώσεις, απλώς ενημέρωναν προφορικά ή με μέιλ το υπουργείο Μετανάστευσης, χωρίς να αναλάβουν οι ίδιοι την ευθύνη να καταγραφεί η πληροφορία με τρόπο ακέραιο που θα διασφάλιζε τα αυξημένα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων.

Επιπλέον, αν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ανέφεραν οι ενδιαφερόμενοι ότι είχαν υποστεί παραβίαση δικαιωμάτων και είχαν πέσει θύμα επαναπροώθησης, η υπηρεσία δεν έπαιρνε υπόψη την πληροφορία ή τη σημείωνε απλώς στις σημειώσεις του κάθε φακέλου. Τέλος, η Ευρωπαία Συνήγορος καταλόγιζε στην Υπηρεσία Ασύλου της Ε.Ε. ελλείψεις στον τρόπο που διαχειριζόταν τις καταγγελίες για λάθη και παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων. Η Συνήγορος απευθύνει συστάσεις στην υπηρεσία.