Η γυναικεία φιγούρα μέσα από τον υλικό και τον συμβολικό ρόλο της στον πόλεμο παρουσιάζεται συνήθως ως θύμα. Αλλά σε αναγνώσεις που δεν έχουν φωτιστεί επαρκώς παρουσιάζεται και ως μαινάδα, καρικατούρα ή βρόμικη αποσυνάγωγος που θέτει σε κίνδυνο την καθαρότητα του αίματος και τα θεμέλια του έθνους.
Μέρος της μακράς σειράς ηρωίδων που σε ένα πλαίσιο έμφυλης ανάγνωσης αγνοήθηκαν και λασπώθηκαν, στέκει και η Κύπρια ηρωίδα Νίτσα Χατζηγεωργίου, την οποία θυμόμαστε λόγω της επετείου της β΄ φάσης του Αττίλα, στα μέσα Αυγούστου του 1974.
Η Χατζηγεωργίου, λόγω της εξαιρετικής της εμφάνισης, χρησιμοποιήθηκε ως δόλωμα τόσο στη διαφυγή Κύπριων αγωνιστών, με κορυφαία αυτή του Αυξεντίου στην Κακοπετριά μετά την προδοσία του Χατζημιτσή τον Ιούλιο του 1955, όσο και στην απαγωγή στρατιωτών των δυνάμεων κατοχής. Η ίδια θα πάρει μέρος και στην «αυτοκτονική» προσπάθεια απόδρασης από τις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας του Μιχαλάκη Καραολή.
Ηδη, εργαζόμενη σε εξαιρετικά δημοφιλές εκείνη την εποχή στην ντόπια «αστική» και μεσοαστική τάξη αλλά και σε Αγγλους και Αγγλίδες κομμωτήριο στο κέντρο της Λευκωσίας, υπήρξε το μάτι και το αυτί της ΕΟΚΑ Α, αποσπώντας και διαβιβάζοντας πλήθος πολύτιμων πληροφοριών.
Η παράσυρση σε ραντεβού ενός Αγγλου στρατιώτη ο οποίος δολοφονήθηκε σπίτι της από αγωνιστές της ΕΟΚΑ και η αντιμετώπισή της ως αναλώσιμου μέλους β΄ κατηγορίας, αφού, αντί να τον μεταφέρουν, την συμβούλεψαν να ειδοποιήσει την αστυνομία πως άγνωστοι εισέβαλαν και τον φόνευσαν μπροστά της, οδήγησε σε σύλληψη και στην αρχή του μαρτυρίου της, το οποίο συνεχίστηκε και μετά την αποχώρηση των Αγγλων.
Η υπερσυντηρητική κυπριακή κοινωνία της εποχής, καθώς είχε χρεωθεί παράλογα παρά την αιτία «ραντεβού», δεν την άφηνε να στεριώσει σε καμιά δουλειά και με μόνη συντροφιά τη μητέρα της γνώρισε ακραία φτώχεια κι απαξίωση. Το ακόμη τραγικότερο στην περίπτωση της Χατζηγεωργίου ήταν πως το πάθος που «ξυπνούσε» η εξαιρετική της ομορφιά και η άρνηση να βρει προστάτη την οδήγησαν στον φριχτό στραγγαλισμό στο κρεβάτι της τον Μάρτιο του 1968 σε ηλικία 37 ετών, όπου και βρέθηκε με την εικόνα της Παναγίας στο στήθος.
Μια από τις χυδαιότητες του πολέμου είναι να θυματοποιεί πρώτιστα τους πληθυσμούς που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται. Η αποσύνδεση του ηρωισμού από την παραβίαση της «τιμής» αντίπαλων γυναικών όσον αφορά άνδρες μαχητές και η απόλυτη απαίτηση της υπεράσπισής της σε υπερσυντηρητικές κοινωνίες από μαχήτριες, παραμένει μέρος της μακραίωνης αναπαραγωγής έμφυλων ρόλων εις βάρος της ίδιας της ιστορίας, και της αληθινής οφειλής-τιμής των κοινωνιών που είναι να την υπερασπίζονται.
