Η επίσημη πρεμιέρα του έργου «Ταρτούφος» του Μολιέρου στο θέατρο «Σταθμός» έγινε την ίδια μέρα με το πρώτο ανέβασμά του στις Βερσαλίες, 360 χρόνια πριν. Η πρόταση ήρθε από τον σκηνοθέτη της παράστασης Γιάννη Νταλιάνη, ο οποίος μαζί με τον Μάνο Καρατζογιάννη, που ερμηνεύει τον ομώνυμο ρόλο, και τους υπόλοιπους, εξαιρετικούς ηθοποιούς το δουλεύουν από τον περασμένο Οκτώβριο – δεν το λες και συχνό φαινόμενο να συμβαίνει κάτι τέτοιο στο θέατρο πλέον.
Ούτε είναι συχνό να βλέπουμε ένα τέτοιο έργο κλασικού ρεπερτορίου να ανεβαίνει σε μια σχετικά μικρή σκηνή, όπως αυτή του πανέμορφου κατά τ’ άλλα θεάτρου «Σταθμός», όταν μάλιστα απαιτείται και πολυμελής θίασος. «Ολα αυτά ήταν προκλήσεις, ωστόσο εμπιστεύτηκα πλήρως τον Γιάννη Νταλιάνη όταν μου πρότεινε το έργο», μας λέει ο Μ. Καρατζογιάννης, «ακριβώς γιατί ήξερε τι θέλει να κάνει και έχει και βαθιά γνώση πάνω στο έργο του Μολιέρου».
Από τον ερχόμενο Οκτώβριο η παράσταση θα επανέλθει στο θέατρο «Σταθμός» και θα γίνει και μια ειδική βραδιά με αφορμή το έργο, για τη σχέση του μοναδικού Λευτέρη Βογιάτζη με τον Μολιέρο, τον οποίο είχε μελετήσει σε βάθος, είχε ανεβάσει έργα του και μάλιστα η τελευταία του παράσταση ήταν ο «Αμφιτρύωνας», το 2012.
«Με τον Λευτέρη συνεργαστήκαμε πολύ και υπήρξα και μαθητής του», μας λέει ο Γ. Νταλιάνης. «Ο Λευτέρης πίστευε πως για ν’ αναδειχθεί πραγματικά το χιούμορ του Μολιέρου έπρεπε να χρησιμοποιηθεί έμμετρος λόγος. Ετσι μόνο έλεγε πως θα φανεί το “ντιμπέιτ” (για να χρησιμοποιήσουμε και μια λέξη των ημερών) των προσώπων. Αυτό το πίστευε βαθιά, ακριβώς γιατί υπάρχει έντονος “ανταγωνισμός” ανάμεσα στους ήρωες του Γάλλου συγγραφέα, ο οποίος μάλιστα δεν μένει μόνο σε επίπεδο επιχειρημάτων αλλά και στο ποιος θα πει πιο όμορφα λεκτικά αυτά τα επιχειρήματα. Ποιος θα “κερδίσει” δηλαδή και με τις θέσεις του, αλλά και με το πώς θα τις εκφράσει! Ποιος θα κάνει την πιο ωραία ομοιοκαταληξία, ποιος θα χρησιμοποιήσει την πιο ευρηματική ατάκα»…
Πόσο σύγχρονα ακούγονται όλα αυτά! Πραγματικά δεν μπορούμε παρά να σκεφτούμε τι θα γινόταν (ή τι θα γίνει) σε αυτές τις εκλογές, αν οι υποψήφιοι ανταγωνίζονταν και ως προς την ομορφιά του λόγου τους. Ο Γιάννης Νταλιάνης χαμογελάει στη σκέψη (πικρά;) και μας επαναφέρει στην παράσταση: «Ο Μολιέρος δούλευε πάρα πολύ τον λόγο στα έργα του. Αυτό κάναμε κι εμείς στην παράσταση. Ο Ανδρέας Στάικος μετέφρασε, σε έμμετρο λόγο, το πρωτότυπο κείμενο και η τελική του μορφή, με τη δική του σύμφωνη γνώμη, περιέχει και κάποιες δικές μου παρεμβάσεις – όπως όταν μιλάμε για τη “Μερδώνη” ή την “Κεραυνέως”.
Μπορεί τα πρόσωπα αυτά να είναι σημερινά, αλλά είναι στο πνεύμα του Μολιέρου, ο οποίος “σχολίαζε” αντίστοιχες προσωπικότητες της εποχής του… Δεν είναι εύκολο να κάνεις κτήμα σου ως ηθοποιός έναν τέτοιο, ποιητικό και ταυτόχρονα σατιρικό αλλά και βαθιά πολιτικό λόγο, ώστε να βγει φυσικά προς τα έξω σε έμμετρη μορφή, σαν να μιλάς κανονικά. Γι’ αυτό και δουλέψαμε πολύ πάνω στο κείμενο, ώστε να πετύχουμε αυτή τη φυσικότητα και να μην είναι σαν στιχάκια ημερολογίου που σε αποκοιμίζει». Και το έκαναν. Το πέτυχαν. Η σκηνοθετική αυτή γραμμή ανέδειξε πράγματι και το βάθος του κειμένου και το χιούμορ του Μολιέρου και τα σύγχρονα ζητήματα αλλά και το ταλέντο των ηθοποιών – που είναι ένας κι ένας στην παράσταση.
Το έργο ξεκινάει με το αγαπημένο τραγούδι «Dance with the evil» – ωστόσο, δεν είναι το μόνο τραγούδι που ακούγεται σε μια παράσταση που «παίζει» μέχρι και Ελβις. Κι όμως! Ολα αυτά «δένουν» τρομερά με το πνεύμα του Μολιέρου, ο οποίος «δεν δίσταζε να μιλήσει για τα κακώς κείμενα της εποχής του ακόμα κι αν δυσαρεστούσε ισχυρούς πολιτικούς, εκκλησιαστικούς παράγοντες και την αριστοκρατία της εποχής, με τρόπο που ήταν δηκτικός μεν, διαχρονικός δε.
Αρα το να εντάξουμε σημερινά στοιχεία ήταν απολύτως φυσικό», μας εξηγεί ο Μάνος Καρατζογιάννης. «Είχε απαγορευτεί μάλιστα το έργο εξαιτίας των αντιδράσεων της Εκκλησίας τότε, γι’ αυτό και πρώτα παίχτηκε με επιτυχία στη Ρώμη και μετά μεταφέρθηκε στη Γαλλία. Πάντως ήταν από τα πιο αγαπημένα του Μολιέρου και όπως προκύπτει από τους βιογράφους του, ήταν ένα έργο για το οποίο πάλεψε πάρα πολύ. Και δεν είναι τυχαίο πως αυτά τα 350 χρόνια που πέρασαν από τότε, ισχύει ο όρος “ταρτουφισμός”! Η έννοια αυτή “ταξίδεψε” ανά τους αιώνες υποδηλώνοντας την κοινωνική υποκρισία».
Βέβαια, από τη μια ο Ταρτούφος είναι ο υποκριτής και ο υποκινητής της διαφθοράς, αλλά κερδίζει το «κοινό» του. Δηλαδή και όσοι πέφτουν στην παγίδα του, δεν είναι άμοιροι ευθυνών – μήπως μας φέρνει τελείως κι εντελώς στο σήμερα αυτό; «Εντελώς… τελείως!», απαντά ο Μάνος. «Ως ηθοποιός καλείσαι να αγαπήσεις τον ήρωα που υποδύεσαι, όσο σκοτεινός κι αν είναι. Αυτό, στο θέατρο βέβαια – όταν γίνεται στη ζωή, είναι πρόβλημα. Ο Ταρτούφος, ως μολιερικός ήρωας, ίσως να μην μπορούσε να δράσει και αλλιώς, κάτι που δεν ισχύει για ισχυρά αντίστοιχα διεφθαρμένα και σκοτεινά πρόσωπα στο δημόσιο τοπίο σήμερα.
Ωστόσο, αξίζει να σημειώσουμε κάτι που φαίνεται απ’ όλα τα πρόσωπα του έργου: η υποκρισία είναι ένα κοινωνικό μικρόβιο. Μπορεί να το μεταφέρει ο καθένας μας. Είναι και κολλητικό – μεταδίδεται. Ο καθένας μας, είτε με γεμάτο είτε με άδειο στομάχι, μπορεί να γίνει “Ταρτούφος” ή να θελήσει να γίνει. Ομως η πραγματικότητα είναι συγκεκριμένη και σκληρή – αρκεί να τη δούμε ως τέτοια και να μην “ταρτουφίζουμε”, δημιουργώντας (μέσα μας) μια επίπλαστη ψευδαίσθησή της για να δικαιολογήσουμε την υποκρισία μας». Ποια είναι λοιπόν η λύση; «Προσωπικά πιστεύω στην αντίσταση στον εύκολο εαυτό μας. Αυτό δημιουργεί και μια αλληλεγγύη, καθώς στέκεσαι δίπλα στον άλλο, με όλες σου τις δυνάμεις», καταλήγει.
? Πληροφορίες: Τελευταίες παραστάσεις για τη φετινή σεζόν: σήμερα Πέμπτη 25/5 έως Σάββατο 28/5 στις 21.00, Κυρ. 19.30. Στο θέατρο «Σταθμός» (Βίκτωρος Ουγκώ 55, Μεταξουργείο. Τηλ. 2105230267). Προπώληση και στο viva.gr. Παίζουν (εξαιρετικά!): Μ. Καρατζογιάννης, Θ. Βλαβιανός, Ε. Σκολίδη, Α. Μαρίνου, Γ. Κορομπίλης, Μ. Σούλι, Κ. Ζωγράφος, Χρ. Θεοδωροπούλου, Θ. Σιέκας. Φωνή: Ν. Χατζόπουλος
-320x213.png)
-320x213.png)
