Μια μπλε έκθεση; Γιατί όχι! Αλλωστε η έκθεση με την οποία συστήθηκε στο κοινό ο Τζουλιάνο Καγκλής ήταν ολόκληρη κόκκινη. Τώρα, ο 47χρονος καλλιτέχνης επιστρέφει με 15 έργα τα οποία δούλευε την τελευταία διετία, τα οποία ξεχώρισε για το «Βαθύ μπλε», όπως είναι ο τίτλος της έκθεσης που εγκαινιάστηκε στην αίθουσα τέχνης «έκφραση-γιάννα γραμματοπούλου».
Μην πάει το μυαλό σας στις ταινίες του Κισλόφσκι, παρότι τα έργα έχουν μια κινηματογραφική ατμόσφαιρα. Το συναίσθημα και η ματιά του ζωγράφου ήταν αυτά που κυριάρχησαν.
«Οπως τότε που ακολούθησα το ένστικτό μου ώστε να αποφορτιστώ από τα ψυχρά και θερμά κόκκινα που είχα μέσα μου, με τον ίδιο τρόπο τα τελευταία χρόνια βλέπω ασυναίσθητα μία τάση μου προς τα ψυχρά χρώματα» μας λέει ο Τζουλιάνο Καγκλής, που από νωρίς ξεχώρισε και βραβεύτηκε και παραμένει «εραστής του χρωστήρα».
«Ξέρετε, οι ζωγράφοι δεν γνωρίζουν πάντα γιατί κάνουν αυτό που κάνουν, πολλές φορές τους αρέσει να πηγαίνουν ψαχουλευτά στα σκοτάδια. Πάντως τα βράδια που ταξίδευα μικρός με το φέρι μποτ με σαγήνευε το μαύρο μπλε χρώμα του νερού. Η νυχτερινή αέναη κίνηση των κυμάτων, που είναι ό,τι πιο αιώνιο και ό,τι πιο εφήμερο, σημάδεψε την παιδική μου καρδιά».
● Το χρώμα ή οι φιγούρες είναι τελικά ο πρωταγωνιστής;
Η φιγούρα είναι η αφορμή. Το όποιο θέμα είναι η αφορμή. Με ενδιαφέρει να κατακερματίζω το θέμα μου και να το ανασυνθέτω σε ένα άλλο επίπεδο όπου τα καθαρά πλαστικά στοιχεία πρωταγωνιστούν και το κάνουν τελικά πιο αληθινό. Ομως δεν με ενδιαφέρει μια φορμαλιστική τέχνη. Στο τέλος δεν πρέπει να έχουμε μια καλαίσθητη σύνθεση αλλά κάτι που να μιλάει για τη ζωή. Ο Πικάσο έλεγε πως με τον Μπρακ κοίταγαν τα γυμνά τους και διάλεγαν σε ποια «μυρίζει η μασχάλη», υποστηρίζοντας πως αλλιώς ένας πίνακας είναι ψεύτικος ή διακοσμητικός.
● Εχω την εντύπωση ότι στα έργα σας αρχίζετε μια αφήγηση στην οποία θέλετε να εμπλακεί ο θεατής, να συνεχίσει την ιστορία….
Ακριβώς. Υπάρχει μια υπόνοια αφήγησης στην οποία φυσικά θέλω να εμπλέξω τον θεατή, να τον ιντριγκάρω για το τι συμβαίνει. Είναι τίμιο όμως γιατί ούτε εγώ ξέρω ακριβώς τι συμβαίνει σε κάθε έργο. Γνωρίζω πώς οδηγήθηκα εκεί, τι προσπάθησα να πω, τι εκδοχές έχει, αλλά αν το έργο δεν μας ξεπερνά, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Το έργο αυτονομείται στην πορεία και έχει το δικό του νόημα εφόσον οι θεατές καθρεφτίζουν τη δική τους εκδοχή.
● Πότε και πώς ξεκινήσατε να ασχολείστε με τη ζωγραφική, ποιες ήταν οι πρώτες επιρροές;
Μικρός ζωγράφιζα όπως όλα τα παιδιά και, δεν ξέρω γιατί, είχα έναν απεριόριστο θαυμασμό για τους ζωγράφους. Οχι πως ήξερα κανέναν, αφού η οικογένειά μου δεν είχε σχέση με την τέχνη. Ετσι, τους φανταζόμουν σαν κάτι σχεδόν υπερφυσικό, έναν μυστηριώδη κύριο που ασχολείται με κάτι παιδικό όπως η ζωγραφική, αλλά το έκανε με τέτοια υπευθυνότητα όπως οι μεγάλοι κάνουν τις άλλες σοβαρές δουλειές τους!
Αυτή η ιδέα με τρέλαινε πραγματικά καθώς ήταν κάτι τελείως μακρινό από τη δική μου ζωή. Ετσι δημιουργήθηκε ένας μύθος στο παιδικό μου μυαλό. Λίγο πριν από την εφηβεία σταμάτησα να ασχολούμαι, αλλά εκεί γύρω στα 17 μου βρέθηκα στην Εθνική Πινακοθήκη και η γνωριμία μου με το έργο του Νικόλαου Γύζη με συγκίνησε τόσο πολύ που μου θύμισε πάλι την παιδική μου φλόγα. Την επόμενη μέρα κιόλας πήγα και αγόρασα χρώματα και χαρτιά ζωγραφικής. Είχα αποφασίσει να γίνω ζωγράφος…
● Γιατί επιμένετε με τη ζωγραφική σε μια εποχή που αρκετοί καλλιτέχνες θέλουν να δοκιμάσουν τα «νέα μέσα»;
Υπάρχει κάτι αρχέγονο στη ζωγραφική πράξη. Οταν ζωγραφίζεις, την ώρα που απλώνεις το χρώμα, καθώς σχεδιάζεις και το χέρι σου έχει μια συγκεκριμένη φορά και ρυθμό, όταν αφαιρείς χρώμα ξύνοντας, όταν είσαι μέσα στο έργο και τα υλικά, δεν ξέρεις ακριβώς γιατί τα κάνεις όλα αυτά. Και αυτό είναι μαγικό γιατί ενώ φαινομενικά δεν σκέφτεσαι, αυτό γίνεται όμως σε ένα άλλο επίπεδο, ενστικτωδώς. Σαν να σκέφτεσαι με τα χέρια. Το να βγαίνεις έξω από το εγώ σου είναι μια υπέροχη κατάσταση.
● Από τότε που ξεκινήσατε την πορεία σας μέχρι σήμερα, έχουν αλλάξει προς το καλύτερο οι συνθήκες για τους εικαστικούς στην Ελλάδα, σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης;
Ο ζωγράφος δεν χρειάζεται πολλά, όπως ένας σκηνοθέτης ας πούμε. Τα υλικά του χρειάζεται, έναν χώρο να δουλεύει και πολλές ώρες μοναχικότητας. Τώρα αν καταφέρεις κάτι, έχεις μετά να αναμετρηθείς με το καλλιτεχνικό κατεστημένο που δεν είναι καθόλου ομορφότερο από το πολιτικό κατεστημένο για παράδειγμα. Θεωρητικοί, συλλέκτες και ιδρύματα κάποιες φορές κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό.
Εχω ζήσει υπέροχες καταστάσεις που πρέπει και να αγνοήσεις αλλά και να νικήσεις με την τέχνη σου. Η παγκόσμια καλλιτεχνική σκηνή έχει δημιουργήσει την τάση και την αίσθηση πως όλα είναι τέχνη και τα κριτήρια έχουν αμβλυνθεί επικίνδυνα. Και όταν έχεις παραχωρήσει όλες τις ελευθερίες στον εαυτό σου και τα πάντα είναι επιτρεπτά, τότε σίγουρα έχεις πρόβλημα. Η τέχνη χρειάζεται αυστηρότητα, και κανόνες, αυτούς μάλιστα που ο ίδιος ο καλλιτέχνης επιβάλλει στον εαυτό του. Για να μπορεί να τους σπάσει όταν χρειαστεί. Γιατί η τέχνη είναι ένα παιχνίδι και τα παιχνίδια έχουν κανόνες. Ποιο παιχνίδι μπορείς να παίξεις διασκεδαστικά αν είσαι ζαβολιάρης;
⚫ INFO: «έκφραση-γιάννα γραμματοπούλου», Βαλαωρίτου 9Α, Αθήνα, τηλ. 210 3607598. Μέχρι 4 Δεκεμβρίου. www.julianokaglis.gr. Συνοδεύεται από κατάλογο με κείμενο του Μάνου Στεφανίδη.
