«Ζουμ» στις ανεξέλεγκτες σκέψεις ενός πρωτοπόρου

Αν ένας εικαστικός εισήγαγε την ανανεωτική ματιά στη σύγχρονη ελληνική τέχνη, επηρεασμένος από τα μίντια, την ιδιωτική τηλεόραση, τις νέες τεχνολογίες, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, την ποπ κουλτούρα, τη μουσική, τα κόμικς, τη γραφιστική, τη μόδα, το ντιζάιν και την αρχιτεκτονική, αυτός είναι ο Αλέξανδρος Ψυχούλης. Ενας πολυπράγμων, ανήσυχος δημιουργός, αφήνει τον Βόλο, όπου γεννήθηκε πριν από 60 χρόνια και εκεί διδάσκει «Τέχνη και Τεχνολογία» στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και κατεβαίνει στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων για την αναδρομική του έκθεση που, με τον παράξενο τίτλο «Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις», εγκαινιάζεται στις 16 Μαΐου, σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Χριστόφορου Μαρίνου.

Πρόκειται για μια νέα ανάγνωση της 40χρονης πορείας του Αλέξανδρου Ψυχούλη στη σύγχρονη ελληνική και διεθνή εικαστική πραγματικότητα. Περισσότερα από 150 ζωγραφικά έργα, εγκαταστάσεις, animation, comics, γλυπτά, σημειώσεις και προσχέδια «καταλαμβάνουν» τα τρία εκθεσιακά επίπεδα της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων, χωρίς να ακολουθούν τη γραμμική αφήγηση μιας κλασικής αναδρομικής έκθεσης. Φωτίζουν την πρωτοποριακή οπτική του στην τέχνη και την ανατρεπτική του σκέψη. Εργα που αναμειγνύονται, συνδιαλέγονται, αναμετρώνται, αναδεικνύοντας τα «κλειδιά» της δουλειάς του Ψυχούλη: τη γλώσσα που διατρέχει και καθορίζει το σύνολο του έργου του, το χειροποίητο που συνυπάρχει με την τεχνολογική διαμεσολάβηση και τη συμπλοκή του αστικού με το ψηφιακό τοπίο μέσα σε μια διαρκή συνθήκη μεταμόρφωσης.

«Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις» είναι λοιπόν η διαπίστωση που κάνει ο Αλέξανδρος Ψυχούλης, καθώς διηγείται με ειλικρίνεια, χιούμορ και με διάθεση αναστοχασμού την προσωπική του διαδρομή και τους πολλούς πειραματισμούς του στον χώρο των εικαστικών, της μουσικής και του θεάτρου στο εκτενές –αντί βιογραφικού– κείμενό του, το οποίο περιλαμβάνεται στον πλήρως εικονογραφημένο δίγλωσσο (ελληνικά–αγγλικά) κατάλογο της έκθεσης. Οπως έχει άλλωστε πει ο ίδιος: «Η επικοινωνία μέσω των λέξεων και των φράσεων είναι μερική. Συνήθως καταλαβαινόμαστε αλλά όχι ακριβώς. Μιλάμε, ακούμε και εννοούμε κλεισμένοι στις δικές μας εικόνες. Τι θα γινόταν αν ο λόγος μεταφραζόταν αυτόματα σε εικόνες; Τι θα γινόταν αν μπορούσαμε να μιλήσουμε με τις εικόνες κάποιου άλλου;».

Οπως επισημαίνει ο Χριστόφορος Μαρίνος στην πρωτότυπη κριτική ανάλυση του έργου του εικαστικού, η οποία ακολουθεί τη ροή της αλφαβήτου: «Η αναδρομική έκθεση ενός καλλιτεχνικού έργου εκλαμβάνεται συνήθως ως μορφή σύνοψης, ως διαδικασία που οδηγεί στην αρχειοθέτηση και στην ιστορική αποτίμηση. Η αναδρομική του Αλέξανδρου Ψυχούλη μπορεί να ιδωθεί και διαφορετικά: ως ο ώριμος καρπός μιας χειρονομίας φυτέματος. Είναι η στιγμή της συγκομιδής –η συγκέντρωση των καρπών μιας μακράς καλλιτεχνικής διαδρομής– και ταυτόχρονα η υπόσχεση νέων σπόρων».

Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης γεννήθηκε στον Βόλο το 1966 και σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Τα πρώτα του έργα είναι αλληλεπιδραστικές εγκαταστάσεις, οι οποίες ενεργοποιούνται από τον θεατή και διερευνούν το υποσυνείδητό του, αποκωδικοποιώντας σε εικόνες ή ήχους τους φόβους, τις επιθυμίες ή τις αναμνήσεις του. Η διερεύνηση του τοπίου της ψηφιακής πραγματικότητας αποτελεί και σήμερα κεντρικό άξονα της δουλειάς του. Το 1997 τιμήθηκε με το βραβείο Benesse για το έργο του Black Box, με το οποίο συμμετείχε στην 47η Biennale της Βενετίας, και έχει πραγματοποιήσει πλήθος εκθέσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

info: Διάρκεια: 16 Μαΐου- 4 Οκτωβρίου. Εγκαίνια: 16 Μαΐου 2026 στις 19.30. Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Χάληδων 98–102, τηλ.: 2821 341680, ιστοσελίδα www.pinakothiki-chania.gr