Πτώσεις και καταπτώσεις

Θύμισε ο Ντένης Ζαχαρόπουλος στο fb ότι το έργο του Πικάσο που κλάπηκε, ξαναβρέθηκε, έπεσε και ξαναστήθηκε όρθιο με γυμνά χέρια, το «Κεφάλι γυναίκας», ήταν ένας από τους δεκάδες πίνακες και τα 200 χειρόγραφα διάσημων Γάλλων καλλιτεχνών και συγγραφέων, που μέσω του Ροζέ Μιλλιέξ δωρήθηκαν στο ελληνικό κράτος ως ένδειξη τιμής για την προσφορά του ελληνικού λαού στον αγώνα κατά του ναζισμού. Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε τότε τη δωρεά (!) και τα έργα έμειναν κλεισμένα στο τελωνείο. Το 1949 ο υπ. Παιδείας Κωνσταντίνος Τσάτσος απαίτησε, για να γίνει αποδεκτή η δωρεά, να απαλειφθούν οι λέξεις «λαός» και «Αντίσταση» από το κείμενο.

Ηταν Μάρτιος του 1967 όταν πάλι ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, σε ομιλία του ενόψει των εκλογών της 28ης Μαΐου που δεν έγιναν ποτέ, θα πει: «Ελληνα ψηφοφόρε, αν ψηφίσης Κέντρον, θα ψηφίσης την κατάργησιν της ψήφου σου. (…) Θα ψηφίσεις, εν ονόματι της δημοκρατίας, την κατάλυσιν της δημοκρατίας. Αν δεν ψηφίσεις ΕΡΕ τούτη η ερχόμενη εκλογή θα είναι η τελευταία ελευθέρια εκλογή που θα δης».

Διαχρονικός λοιπόν ο φόβος για τον «λαό». Και όσο για την τελευταία «ερχόμενη» εκλογή, τελευταία ήταν η προηγούμενη. Και για άλλους λόγους.

Γυρνώντας πίσω στον Μιλλιέξ, θυμίζουμε επίσης ότι αυτός, μαζί με την Ελληνίδα σύζυγό του, τη συγγραφέα Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, έκαναν το 1943 τη μεγάλη αποκοτιά να πάνε μέσω σιδηροδρόμου από την Αθήνα στη νότια Γαλλία, που δεν ήταν κατεχόμενη, να ενημερώσουν τον γαλλικό πνευματικό κόσμο για το σθένος των Ελλήνων ΕΑΜιτών που είχαν οργανώσει αντίσταση και να συγκεντρώσουν όλους αυτούς τους πίνακες και τα κείμενα που πράγματι συγκέντρωσαν.

Για να ολοκληρωθεί η εικόνα της περιπέτειας αυτής της δυσκολοχώνευτης δωρεάς, να πούμε ότι είναι λάθος αυτό που γράφεται ότι τα κείμενα δεν έχουν ακόμα μεταφραστεί. Μεταφράστηκαν και εκδόθηκαν, στον εορτασμό για τα 100 χρόνια του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος το 2017, επί ΣΥΡΙΖΑ, από το… υπουργείο Εθνικής Αμυνας, με πρωτοβουλία του υφυπουργού Δημήτρη Βίτσα (και όχι του υπουργού Καμμένου). Η έκδοση περιλαμβάνει και τους πίνακες ως εικονογράφηση.

Λέει εκεί ο Αλμπέρ Καμί: «Η Ελλάδα, μετά την Ισπανία, μας έκανε να καταλάβουμε, μέσα στην οργή και την πίκρα, ότι μπορούμε να έχουμε δίκιο κι όμως να νικηθούμε. Αλλά η Ελλάδα ήταν η πρώτη που έκανε τον κόσμο να καταλάβει ότι οι άνθρωποι της ελευθερίας μπορούν να είναι θαρραλέοι και ότι καμία ήττα δεν είναι παντοτινή».

Να είναι άραγε ο στοιχειωμένος φόβος του λαού που έφερε την κακοτυχία της πτώσης του έργου; Εμείς, πάντως, αφού Πικάσο και Καμί συναντήθηκαν στη δωρεά αυτή, θα προτείναμε στον Ελληνα εκδότη του δεύτερου να ξαναβγάλει την «Πτώση» -που άλλωστε αφορά πτώση γυναίκας- με εξώφυλλο το «Κεφάλι γυναίκας» του Πικάσο. Ετσι θα θυμόμαστε και την πτώση και την κατά-πτωση. Προφανώς, βέβαια, θα πρέπει να πωλείται με έκ-πτωση.