Η μεγαλύτερη τράπεζα της Γερμανίας Deutsche Bank δάνεισε τον Δεκέμβριο του 2008 στη Monte dei Paschi 1,5 δισ. ευρώ μέσω συναλλαγής που έφερε την ονομασία Santorini Project. Η συναλλαγή βοήθησε την ιταλική τράπεζα να μετριάσει τον αντίκτυπο από ζημιά 367 εκατ. ευρώ που κατέγραφε από παλαιότερο παράγωγο που είχε συνάψει με την Deutsche Bank.
Πιο συγκεκριμένα, μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008 και το κραχ που ακολούθησε, τα κέρδη της Monte dei Paschi βούτηξαν κατά 47% στο δ΄ τρίμηνο και η μετοχή της κατά 49%.
Το ενδεχόμενο ζημιάς 367 εκατ. ευρώ από το παράγωγο που είχε επινοήσει για λογαριασμό της η Deutsche Bank και ήταν συνδεδεμένο με το μερίδιο της Paschi στη 2η μεγαλύτερη τράπεζα της Ιταλίας, την Intesa Sanpaolo, δυσκόλευε ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο να καταγράψει τεράστιες ζημιές, η ιταλική τράπεζα αποφάσισε να προχωρήσει σε αντικατάσταση του παραπάνω παραγώγου. Γι’ αυτόν τον σκοπό συναποφάσισε μαζί με την Deutsche Bank να «αναδιαρθρώσει» το Santorini Investments, μια περιορισμένη κοινοπραξία τους από το 2002 για το εν λόγω παράγωγο που ήταν συνδεδεμένο με τις μετοχές στην Intesa.
Σύμφωνα με το σχέδιο, Deutsche και Monte dei Paschi προέβησαν σε δύο συναλλαγές, τζογάροντας με το εν λόγω παράγωγο έτσι ώστε η μια συναλλαγή να δημιουργήσει θετική αξία για την ιταλική τράπεζα και η άλλη για τη γερμανική.
Η συναλλαγή του Santorini αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσαν οι μεγάλες επενδυτικές τράπεζες εκείνο τον καιρό, με τη δημιουργία δηλαδή αδιαφανών χρηματοοικονομικών προϊόντων –που στην ορολογία τους αποκαλούσαν χρηματοπιστωτικά «εργαλεία».
Τα εργαλεία είναι αυτά που έσκαψαν τον λάκκο στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα πριν από το κραχ, απομακρύνοντας οριστικά την τραπεζική από τον κοινό νου.
