Ανοιχτό το ενδεχόμενο για περισσότερη ευελιξία στην εθνική ρήτρα διαφυγής για την Αμυνα, ώστε μέρος των χρημάτων να μπορούν να διατεθούν για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, άφησε χθες η Κομισιόν. Υστερα από πιέσεις της Ισπανίας, αλλά και της Ιταλίας, η Επιτροπή αποφάσισε να «βάλει νερό στο κρασί της» επιτρέποντας… μια μικρή παρασπονδία στους αυστηρούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Παρ’ όλο που η Κομισιόν κρατάει σταθερή την πεποίθησή της για «στοχευμένα και προσωρινά μέτρα» προκειμένου οι κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες τιμές ενέργειας, ανοίγει ένα παράθυρο για διάθεση του 0,3% τον χρόνο και 0,6% την επόμενη τριετία για μέτρα αντιμετώπισης των τιμών – όχι όμως για ενίσχυση εισοδήματος, αλλά για μείωση των εξαρτήσεων από τα ορυκτά καύσιμα.
Η «ευελιξία»
Το 0,3% αντιστοιχεί σε 750 εκατ. το 2026 και πάνω από 800 το 2027. Ποσά που μπορούν να διατεθούν σε μέτρα ανακούφισης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις από το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Βούτυρο στο ψωμί των κυβερνήσεων, ειδικά εν όψει προεκλογικής περιόδου…
«Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση για επέκταση του πεδίου εφαρμογής της εθνικής ρήτρας διαφυγής από την άμυνα και στην ενέργεια. Αυτή η ευελιξία θα είναι διαθέσιμη όσον αφορά τα μέτρα που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026, δηλαδή από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, και καλύπτει μέτρα που μας βοηθούν να μειώσουμε την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα» εξήγησε κατά την παρουσίαση του Ευρωπαϊκού Εαρινού Εξαμήνου ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις.
Σύμφωνα με τον Λετονό πολιτικό, τα μέτρα αυτά μπορούν να αφορούν μεγάλης κλίμακας επενδυτικά έργα σε ενεργειακά δίκτυα για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά μπορούν επίσης να αφορούν επιδοτήσεις σε νοικοκυριά και εταιρείες εάν λάβουν μέτρα για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα.
Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν για παράδειγμα επιδοτήσεις για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, επιδοτήσεις για την αλλαγή του συστήματος θέρμανσης στα σπίτια από πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε αντλίες θερμότητας, αλλά και βελτιώσεις ενεργειακής απόδοσης, εγκαταστάσεις ηλιακών συλλεκτών, μπαταρίες για την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε ερώτηση αν αυτά τα μέτρα θα μπορούσαν να συμπεριλάβουν εισοδηματικές ενισχύσεις, η απάντηση ήταν κατηγορηματικά αρνητική. «Η σύστασή μας παραμένει αμετάβλητη να υπάρχουν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα που δεν θα διατηρήσουν τη ζήτηση για ορυκτά καύσιμα, επειδή το πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι ότι αντιμετωπίζουμε σοκ προσφοράς και δεν μπορείτε να αντιμετωπίσετε το σοκ προσφοράς με τόνωση της ζήτησης.
»Επειδή πολλές χώρες θα το κάνουν, αυτό απλώς θα διατηρήσει υψηλότερες τιμές ενέργειας για τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου και ως αποτέλεσμα τα κράτη-μέλη θα δαπανήσουν πολλά χρήματα με περιορισμένο κέρδος» εξήγησε.
Η εξάρτηση
Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες με τις μεγαλύτερες εξαρτήσεις από τα ορυκτά καύσιμα στην Ε.Ε. «Απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες για τη μείωση της εξάρτησης της Ελλάδας από τα ορυκτά καύσιμα και τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα ορίζοντας περιοχές για ανάπτυξη υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, προωθώντας την ανταπόκριση στη ζήτηση και επιταχύνοντας την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, ολοκληρώνοντας τη διασύνδεση των νησιών, μειώνοντας τις απώλειες του δικτύου διανομής και μειώνοντας το κόστος που καλύπτεται από τον τελικό καταναλωτή των οφειλών των λιανοπωλητών ηλεκτρικής ενέργειας» συνιστά η Κομισιόν.
Πρόβλημα για τους ειδικούς είναι ότι η Ελλάδα καταγράφει σημαντικές επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων χωρίς να προβλέπεται σταδιακή κατάργηση έως το 2030, όπως η χρήση άνθρακα για βιομηχανικές χρήσεις, οι οποίες είναι οικονομικά αναποτελεσματικές και διαιωνίζουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
«Συγκεκριμένα οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων που δεν στοχεύουν ούτε στην άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας ούτε στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας εμποδίζουν τη διαδικασία ηλεκτροδότησης και δεν είναι κρίσιμες για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, θα μπορούσαν επομένως να θεωρηθούν προτεραιότητα σταδιακής κατάργησης» καταγράφεται στην έκθεση.
Επίσης στην Ελλάδα η φορολογία της ενέργειας συνεχίζει να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα έναντι της ηλεκτρικής ενέργειας, «γεγονός που στέλνει ένα ανάμικτο σήμα τιμών λαμβάνοντας υπόψη το αυξημένο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
»Ως αποτέλεσμα οι τελικές τιμές ενέργειας είναι χαμηλότερες για τα ορυκτά καύσιμα σε σύγκριση με την ηλεκτρική ενέργεια, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. με την υψηλότερη αναλογία τιμών ηλεκτρικής ενέργειας προς φυσικό αέριο»!
Τα προβλήματα
Παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με την Κομισιόν η Ελλάδα βγαίνει για πρώτη φορά από τη λίστα των χωρών με τις μακροοικονομικές ανισορροπίες, στην έκθεση των ειδικών για την Ελλάδα, καταγράφονται ακόμα τα πολύ σοβαρά προβλήματα σε οικονομικό επίπεδο που επηρεάζουν και κοινωνικά τους πολίτες.
1. Ειδικό κεφάλαιο συμπεριλαμβάνεται στην έκθεση για τη Στέγαση. «Συνέχιση της απλοποίησης των κοινωνικών παροχών και βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες. Επέκταση της προσφοράς προσιτής και κοινωνικής στέγασης, μεταξύ άλλων μέσω ενός νέου οικοδομικού κανονισμού» σημειώνουν στις συστάσεις.
Η σύσταση ουσιαστικά αναφέρει ότι υπάρχει ανάγκη για την οριστικοποίηση της στρατηγικής στέγασης, η οποία θα πρέπει να δώσει ένα είδος κατευθυντήριων αρχών για το πώς η κυβέρνηση θα διαχειριστεί το πρόβλημα της στέγασης. Αλλά επίσης υπάρχει ανάγκη να οριστικοποιηθεί ο στεγαστικός κώδικας και οι οικοδομικοί κανονισμοί. Αβεβαιότητες επίσης υπάρχουν εξαιτίας αυτού καθώς και μείωση στις οικοδομικές άδειες.
«Υπάρχουν ορισμένα πράγματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την πλευρά της προσφοράς, ότι η κατασκευή θα πρέπει να αυξηθεί. Αλλά αυτό που λείπει εντελώς στην Ελλάδα, και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, είναι η κοινωνική στέγαση. Στις περισσότερες άλλες χώρες υπάρχει ένα πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης που παρέχει οικονομικά προσιτή στέγαση σε φτωχές οικογένειες, αλλά στην Ελλάδα δεν υπάρχει» σημείωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος.
2. Τέλος, η έλλειψη δεξιοτήτων στην Ελλάδα παραμένει πολύ σοβαρό πρόβλημα. Αυτό, σε συνδυασμό με το υψηλό ποσοστό ανεργίας και την έλλειψη εργατικού δυναμικού, σημαίνει ότι τα κενά είναι μεγάλα και δομικά. Με βάση την ανάλυση οι ειδικοί της Κομισιόν καταλήγουν σε 5 συστάσεις.
Κάθε σύσταση ωστόσο περιέχει περισσότερες από 20 επιμέρους επιταγές που οι ελληνικές Αρχές οφείλουν να υλοποιήσουν.
