Στην πίσω μεριά του καθρέφτη

Και μια φορά την είχε τρομάξει πραγματικά την νταντά της

φωνάζοντας ξαφνικά στο αυτί: Νταντά! Ας υποκριθούμε

ότι είμαι μια πεινασμένη ύαινα κι εσύ το κόκαλό μου!

Lewis Carroll, «Through the Looking Glass and what Alice Found There»

Σε μία εβδομάδα δύο τάχα «ασύνδετα» περιστατικά ήρθαν να επισημάνουν όχι μόνο την περιθωριοποιημένη σπουδαιότητα της ψυχικής υγείας, αλλά και την ανεπάρκεια των δομών που την αντιμετωπίζουν.

Το πρώτο συνέβη στη Μυτιλήνη, όταν άνδρας με θητεία σε κλινικές του είδους (μα πρόχειρα αποϊδρυματοποιημένος, καθώς λέγεται, λόγω έλλειψης θέσεων σε έναν κόσμο που τα ιδρύματα δεν αποτελούν έτσι κι αλλιώς λύση) προσπάθησε να σβήσει τσιγάρο στο κορμάκι βρέφους μπροστά στα μάτια της έντρομης μητέρας του. Το δεύτερο συνέβη στον Νέο Κόσμο Αττικής, όταν νεαρή μητέρα έριξε από τον 5ο ένα πεντάχρονο κοριτσάκι που εκλιπαρούσε ανήμπορο για τη ζωή του: το ίδιο της το παιδί.

Η ψυχική ασθένεια, το 2ο γκέτο μετά τα νεκροταφεία στην ιστορία του κόσμου, κρυμμένη σαν το νεκρό σώμα και εμμένουσα σαν την υπόκωφη κραυγή, υποστηριζόμενη «εκ καραμπόλας» από μια κανονικότητα που την αγνοεί για να μην ξεβολευτεί η ίδια, μια κανονικότητα που έχει το ναρκισσευόμενο πρόσωπο της οικογένειας (ευτυχώς κρύψαμε τι συνέβη στο παιδί μας!), της γειτονιάς και του κράτους, βρίσκει πάντα χαραμάδες ανάμεσα από τις ρωγμές των τέλειων προσωπείων και θεσμών να δείχνει τα ματωμένα δόντια της.

Ενώ το μινιμαλιστικό κράτος του νεοφιλελευθερισμού, κρατώντας για τους πολίτες ουσιαστικά μεγεθυσμένο μονάχα το δικαίωμα της καταστολής και μειώνοντας στο ελάχιστο όλα τα άλλα, δεν δημιουργεί μα πριμοδοτεί τη νόσο, και δεν την αντιμετωπίζει κιόλας.

Κι όμως! Η ανάγκη για μια αποδοχή που νοείται μονάχα ως ομοιότροπη, ως μια εκδοχή του «κανονικού», του ίδιου με άλλα λόγια, εξορίζοντας ουσιαστικά το «διαφορετικό» στο σκοτάδι του, γυρνά για να πάρει -απελεύθερη κι ασύδοτη πια από τους δήθεν λογικούς- την εκδίκησή της.

Εάν άλλωστε ο Φρόιντ έγινε τόσο αντιπαθής ώστε να γραφικοποιηθεί, είναι γιατί πετυχαίνοντας «ένα πλήγμα στον ανθρώπινο ναρκισσισμό» μάς έκανε να κοιτάξουμε τον εαυτό μας όπως ποτέ πριν. Να δούμε ότι, για τ’ ανθρώπινα, η αγιότητα για να ‘ναι αληθινή προϋποθέτει όχι την ηθική τελειότητα των θρησκόληπτων, αλλά την αμαρτία. Να αφουγκραστούμε τη «μυστική ζωή της οικογένειας», την αγάπη φυσικά και το «δέσιμο» των μελών της σ’ ένα πρώτο επίπεδο, αλλά και –βαθύτερα– την εκλογικευμένη τελετουργική της ανθρωποφαγία.

Πρόχειρα κρυμμένο το κτήνος, αφήνει αβοήθητο τον άνθρωπο. Οπως και κάθε πλάσμα. Σε κάθε κρίσιμη στιγμή.