Εχουν όλες παιδιά. Δεν νοιάζονται όμως μόνο για τα δικά τους παιδιά, αλλά για όλους τους νέους που εδώ και περισσότερο από έναν μήνα διαδηλώνουν στους δρόμους της Κολομβίας διαμαρτυρόμενοι για τις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές του προέδρου Iβάν Ντούκε.
Είναι οι «Μητέρες στην 1η Γραμμή», που έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους στις διαδηλώσεις σε γειτονιές της πρωτεύουσας Μπογκοτά έτσι όπως στέκονται μπροστά σε πάνοπλους αστυνομικούς με τις αυτοσχέδιες μαύρες ασπίδες τους που φέρουν τον τίτλο τους με λευκά γράμματα.
«Διαδηλώνουμε δίπλα στα παιδιά μας, στην πρώτη γραμμή, για να τα προστατεύσουμε, όπως κάνουμε πάντα στη ζωή μας», λέει η Γιοχάνα μητέρα δύο παιδιών και μέλος αυτής της ομάδας γυναικών που γνωρίστηκαν και έγιναν φίλες στη διάρκεια των κινητοποιήσεων. «Επί αρκετές νύχτες βλέπαμε με φόβο και αγωνία τις επιθέσεις της αστυνομίας κατά των νέων που έβγαιναν να διαμαρτυρηθούν για τα δικαιώματά τους. Και αποφασίσαμε πως αν θέλαμε να κάνουμε ένα κοινωνικό έργο, έπρεπε να το κάνουμε εκεί, στο πεδίο, δίπλα τους, στην πρώτη γραμμή, βάζοντας μπροστά τα σώματά μας, μεσολαβώντας για να αποτρέψουμε επεισόδια, να μην τους επιτεθούν ή τα χτυπήσουν».
Οι Μητέρες στην 1η Γραμμή στήριξαν εξ αρχής το κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας που ξεκίνησε στις 28 Απριλίου ενάντια σε ένα φορολογικό νομοσχέδιο και τώρα έχει γενικευτεί διεκδικώντας ένα άλλο μοντέλο διακυβέρνησης. Τις πρώτες ημέρες έβγαιναν στους δρόμους για να συνοδεύσουν στα σπίτια τους διαδηλώτριες, έπειτα από τις πολλές καταγγελίες που έχουν γίνει για σεξουαλικές επιθέσεις (τις 22 έχουν φτάσει πλέον).
Επειτα, βλέποντας τη βία να κλιμακώνεται –περισσότεροι από 60 είναι οι νεκροί και 129 παραμένουν αγνοούμενοι σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Temblores– αποφάσισαν να απαντήσουν οργανωμένα και ειρηνικά: έψαξαν για κομμάτια ξύλα από κασόνια κι άλλα κάπως ανθεκτικά υλικά κι έφτιαξαν από αυτά τις μαύρες ασπίδες που τώρα είναι σήμα κατατεθέν τους. Κάποιοι φοιτητές τους χάρισαν κράνη και λιγοστές αντιασφυξιογόνες μάσκες. Μα συνήθως είναι μόνο οι μαντίλες που τις προστατεύουν από τα χημικά. Σαν να πηγαίνουν στον πόλεμο προετοιμασμένες αλλά άοπλες, μια «φρουρά αποφασιστικής αγάπης», όπως τις αποκαλούν οι διαδηλωτές.
Στην πλειονότητά τους είναι μητέρες που μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους και με την πανδημία και τη συνακόλουθη κρίση είδαν τη ζωή τους να ανατρέπεται και να βυθίζονται ακόμη βαθύτερα στο έλος της φτώχειας που τον τελευταίο χρόνο εκτοξεύτηκε στο 42,5% ή της ακραίας φτώχειας που έφτασε πλέον στο 15,1% του πληθυσμού. Και που δεν αντέχουν πια, όπως έλεγε στο Ρόιτερς η 39χρονη Βανέσα, μητέρα τριών παιδιών, που λόγω της πανδημίας έχασε τη δουλειά της ως χορεύτρια τάνγκο και τώρα πουλά καφέδες στους δρόμους. «Τα παιδιά μας και η κοινωνία μας έχουν φτάσει στα όριά τους. Κι εμείς διαδηλώνουμε καθημερινά μαζί τους για τα ελάχιστα και αυτονόητα: δικαίωμα στη δουλειά, την παιδεία, την υγεία, τη στέγη».
Παρότι οι ξύλινες ασπίδες τους ξεχωρίζουν, έχουν υπάρξει κι αυτές θύματα επιθέσεων και τραυματισμών από τις διαβόητες Μονάδες Αντιμετώπισης Ταραχών (ΕSΜΑD), που ευθύνονται για τους περισσότερους από τους θανάτους διαδηλωτών. Στην πιο πρόσφατη από αυτές τις επιθέσεις, στα τέλη Μαΐου, ο επικεφαλής της Μητροπολιτικής Αστυνομίας της Μπογκοτά χαρακτήρισε ανεύθυνη τη δράση τους και επέμεινε πως κάποιοι «αδίστακτοι» τις χειραγωγούν και οι ίδιες θέτουν τον εαυτό τους σε κίνδυνο όταν «ανθίστανται» στην εντολή να εκκενώσουν τους δρόμους και τα μπλόκα.
Δίνοντας έτσι και το έναυσμα στους οπαδούς του ακροδεξιού Αλβαρο Ουρίμπε, πρώην προέδρου της Κολομβίας και ηγέτη του κυβερνώντος κόμματος, να απευθύνουν προς αυτές βιτριολικά σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα: στοχοποιώντας τες επικίνδυνα, χαρακτηρίζοντάς τες ανθρώπινες ασπίδες σε ένα αντάρτικο πόλεων που υπάρχει μόνο στη φαντασία τους για να δικαιολογήσουν την ακραία βία ή καλώντας τες «να επιστρέψουν στα σπίτια τους, όπου είναι η θέση τους όπως ορίζει και ο Θεός, για να μην έχουν άλλες συνέπειες…».
Κραυγή εκεχειρίας
Αντίθετα απ’ ό,τι τους προσάπτουν, αυτές οι γυναίκες προσπαθούν να αποτρέψουν τα επεισόδια παίρνοντας θέση με τις ασπίδες τους ανάμεσα σε διαδηλωτές και αστυνομία και φωνάζοντας σαν μια κραυγή εκεχειρίας «Χωρίς Βία», όπως λέει η Γιοχάνα: «Πριν από μερικές ημέρες αποτρέψαμε το κάψιμο ενός λεωφορείου. Κι αν ένας αστυνομικός απειληθεί με επίθεση προσπαθούμε να αποτρέψουμε μια τέτοια εξέλιξη».
Και παρά τις απειλητικές παραινέσεις, οι Μητέρες στην 1η Γραμμή δεν «πάνε σπίτι» τους, αλλά αντίθετα δηλώνουν πως θα συνεχίσουν να βρίσκονται στους δρόμους έως ότου πάψει η βία και λογοδοτήσουν αυτοί που ευθύνονται γι’ αυτήν.
Οι αστυνομικοί είναι άνθρωποι που έχουν μανάδες και θα έπρεπε να το σκεφτούν δύο φορές πριν επιτεθούν εναντίον μας όταν μας βλέπουν να είμαστε άοπλες απέναντί τους, λέει η Φλάκα, επιμένοντας πως ο χαρακτηρισμός «ηρωίδες» που τους έχουν αποδώσει κάποια ξένα ΜΜΕ δεν τους ταιριάζει. «Και βέβαια όχι ηρωίδες. Είμαστε απλά το σύμβολο για όλες τις μητέρες που συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε με τα παιδιά μας που κατεβαίνουν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν. Αν ήμασταν ηρωίδες θα είχαμε ήδη αλλάξει τον κόσμο. Δεν θα είχαμε τόσους νεκρούς, τόσους τραυματίες, τόσους αγνοούμενους. Είμαστε απλά ένα σύμβολο προστασίας των νέων».
