Αφγανιστάν: Μαζικές συλλήψεις γυναικών λόγω… ακάλυπτου προσώπου

Τα βίντεο που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά μέσα της επαρχίας Χεράτ του Αφγανιστάν όπου πράκτορες της «αστυνομίας ήθους» σέρνουν γυναίκες σε περιπολικά, αφού τις σκεπάζουν με σεντόνια, είναι αδιάψευστοι μάρτυρες ενός νέου κύματος καταστολής γυναικών επειδή δεν τηρούν τον αυθαίρετο ενδυματολογικό κώδικα που έχουν επιβάλει οι Ταλιμπάν. Το μετέδωσε και η ψηφιακή εφημερίδα Hasht-e Subh γράφοντας πως κάπου 40-50 γυναίκες συνελήφθησαν με τον ίδιο τρόπο γιατί «δεν έφεραν απόλυτα καλυμμένο το πρόσωπο». Ενώ το επιβεβαίωσε τη Δευτέρα και η αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν (Unama).

Είχε προηγηθεί την Πέμπτη προειδοποίηση της τοπικής κυβέρνησης της Χεράτ πως όσες αφήνουν το πρόσωπό τους ξεσκέπαστο ή (πόσο μάλλον αφήνουν να φαίνεται πως) φέρουν μακιγιάζ θα συλλαμβάνονται και θα φυλακίζονται. Σύμφωνα με τον νόμο περί αρμόζουσας ενδυμασίας που υιοθέτησαν οι Ταλιμπάν το 2024, η μπούρκα, που φοριέται σαν μαύρο σάβανο και καλύπτει ακόμα και τα μάτια των γυναικών με ένα είδος υφασμάτινου πλέγματος, θεωρητικά δεν είναι ακόμη απόλυτα υποχρεωτική, αλλά είναι το «ένδυμα» που προτιμούν και συστήνουν οι Ταλιμπάν στις γυναίκες για «να μην έχουν προβλήματα».

Ωστόσο στην πράξη, όποιου είδους μαύρη ρόμπα και μαντίλα κι αν φέρουν «θα όφειλαν» να έχουν καλυμμένο το πρόσωπο: γιατί η θέα του μπορεί να διεγείρει σεξουαλικά τους άντρες, άρα οι γυναίκες τούς παρασύρουν στην αμαρτία! Μια απαγόρευση που πολλές Αφγανές προσπαθούν να ξεπεράσουν φορώντας μαντίλες που αφήνουν τα μάτια τους ακάλυπτα ή απλά ιατρικές μάσκες.

Καταδίκη σε ανυπαρξία

Από την επάνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία, το 2021, έχουν εισαχθεί περισσότεροι από 140 κανονισμοί, διατάγματα ή θρησκευτικές αποφάσεις που καταργούν στην ουσία κάθε δικαίωμα των γυναικών. Από τα πιο πρόσφατα είναι το Διάταγμα Νο 18, που υιοθετήθηκε τον περασμένο μήνα και επιτρέπει τους παιδικούς γάμους, ακόμα και για κορίτσια εννέα ετών. Ενώ τον Ιανουάριο τέθηκε σε ισχύ διάταξη που νομιμοποιεί την έμφυλη βία.

Το Αφγανιστάν είναι η μοναδική χώρα στον κόσμο όπου απαγορεύεται στα κορίτσια να πηγαίνουν σχολείο μετά τα δώδεκά τους. Σύμφωνα με τη Unicef, αν αυτή η απαγόρευση παραταθεί, το 2030 το Αφγανιστάν θα γνωρίσει μια έλλειψη 25.000 γυναικών δασκάλων και νοσηλευτριών.

Στα σχεδόν πέντε χρόνια εξουσίας τους το 80% των Αφγανών γυναικών εκδιώχθηκε από την αγορά εργασίας -ούτε καν σε κέντρα ομορφιάς ή κομμωτήρια, τα οποία οι Ταλιμπάν έκλεισαν το καλοκαίρι του 2023-, ενώ τους έχει απαγορευτεί να εργάζονται ακόμα και στις ανθρωπιστικές οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών. Και οι ελάχιστες που ακόμη εργάζονται, πρέπει να πηγαίνουν και να επιστρέφουν από τη δουλειά συνοδεία ενός άντρα συγγενούς «κηδεμόνα». Απαγορευμένο και να μπαίνουν σε πάρκα, δημόσια λουτρά, εστιατόρια ή καφενεία, να αθλούνται ή να οδηγούν, να ακούν μουσική, να γελούν ή να μιλούν δημόσια. Μια συνθήκη ανυπαρξίας που τα Ηνωμένα Έθνη περιγράφουν ως «απαρτχάιντ φύλου».

Η Ευρώπη κάνει τα στραβά μάτια…

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, που υποτίθεται ότι δεν έχει αναγνωρίσει το αντιδημοκρατικό καθεστώς των Ταλιμπάν, στρέφει για ακόμα μια φορά το βλέμμα της μακριά από την κόλαση που έχουν επιβάλει στο Αφγανιστάν, με πρόταγμα το μεταναστευτικό αυτή τη φορά. Η απόφαση της Κομισιόν να καλέσει μέσα στον Ιούνιο στις Βρυξέλλες αντιπροσωπεία του καθεστώτος των φονταμενταλιστών για να διαπραγματευτεί μαζί τους την επιστροφή Αφγανών «που δεν δικαιούνται να παραμένουν στην Ε.Ε.» έχει προκαλέσει πολλές διαμαρτυρίες.

Με τον νέο Κανονισμό Επιστροφών της Ε.Ε. για ταχείες απελάσεις παράτυπων μεταναστών, αρκετά κράτη- μέλη αναζητούν «εταίρους» για να δημιουργήσουν κέντρα κράτησης εκτός Ένωσης. Είναι σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο που η Κομισιόν δικαιολογεί τις συνομιλίες με τους Ταλιμπάν (έπειτα από αίτημα 20 κρατών- μελών), χαρακτηρίζοντάς τες απλά «τεχνικές».

Περισσότερες από 80 οργανώσεις, με πρωτοστάτρια τη Διεθνή Ομοσπονδία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ζήτησαν από την Ε.Ε. να απόσχει από τις σχετικές συνομιλίες με τους εκπροσώπους των Ταλιμπάν καλώντας την πρόεδρο της Κομισιόν, Φον ντερ Λάιεν, να μη νομιμοποιήσει το μεσαιωνικό αυτό καθεστώς ανελευθερίας.

Ενώ με γράμμα τους, τριάντα ευρωβουλευτές ζητούν από τη βελγική κυβέρνηση να μην εγκρίνει τις βίζες για την είσοδο των Ταλιμπάν στο Βέλγιο. «Αυτό θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως μια μορφή πολιτικής αναγνώρισης που δεν συνάδει με τις θέσεις των ίδιων των ευρωπαϊκών θεσμών», σημειώνουν, ζητώντας επίσης να ματαιωθούν οι όποιες διαπραγματεύσεις με ένα καθεστώς που αρνείται συστηματικά και ανενδοίαστα τις πιο θεμελιώδεις ελευθερίες. Έχει προηγηθεί ψήφισμα της Ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου που ζητά από την Κομισιόν να διατηρήσει «την πολιτική μη αναγνώρισης και μη κανονικοποίησης των Ταλιμπάν σύμφωνα με τα πέντε κριτήρια αναφοράς του Συμβουλίου», με επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ιδίως των γυναικών.

Κανένα από αυτά τα κριτήρια που όρισαν οι «27» δεν έχει τηρηθεί, τονίζει η πρόεδρος της Επιτροπής Σχέσεων με το Αφγανιστάν του Ευρωκοινοβουλίου, Ερμίδα βαν ντερ Βάλε, έτσι που είναι τουλάχιστον σκανδαλώδες, κράτη-μέλη να συνομιλούν μαζί τους για «επιστροφές».