Σύγχρονος καλλιτέχνης με πολυεπίπεδο έργο το οποίο ξεκινάει από τη ζωγραφική και περιλαμβάνει από performance μέχρι μικρού μήκους ταινίες, ο Poka-Yio, συνιδρυτής (με την Ξένια Καλπακτσόγλου και τον Αυγουστίνο Ζενάκο) της Μπιενάλε της Αθήνας, είναι ανήσυχος δημιουργός.
Επιθυμία του είναι «το έργο να το προσλαμβάνει άμεσα το κοινό». Εργάζεται αδιαλείπτως και αυτή την περίοδο ανεβαίνει στη σκηνή του Βios (για όλο τον Φεβρουάριο) το θεατρικό του έργο «O κούκος» με τον Μάκη Μπογέα στον κεντρικό ρόλο.
Οι χαρακτήρες της ταινίας-σταθμός «Στη φωλιά του κούκου» του Μίλος Φόρμαν, που βασίζεται στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Κεν Κέισι, επηρέασαν το θεατρικό έργο.
Ωστόσο ο Poka-Yio καταπιάνεται με έναν πολύ σύγχρονο ήρωα, έναν πρώην γιάπη, που τα χάνει όλα, σπίτι, δουλειά, αυτοκίνητο, βιώνει την προσωπική καταστροφή και κλείνεται σε ψυχιατρείο.
Για μία ώρα και κάτι οι θεατές τον παρακολουθούν να αναπολεί τη ζωή του, σ’ ένα αφηγηματικό παραλήρημα μιας παράστασης με γρήγορους ρυθμούς και χιούμορ.
«Είναι μια εξαιρετική performance από τον Μάκη Μπογέα», λέει ο Poka-Yio. Δουλεύουν μαζί πολλούς μήνες, κάνοντας έρευνα σε ψυχιατρεία και εμβαθύνοντας στην ψυχολογία του ανθρώπου που επένδυσε τα πάντα στον «πολιτισμό της επιθυμίας.
Εχει κάτι πρωτόγονο η ταινία και συμβολικά με εμπνέει ιδιαίτερα η μορφή του Ινδιάνου. Με αφετηρία τη συμπάθειά μου προς το συγκεκριμένο έργο, καταπιάστηκα με ένα θέμα που προέκυψε από την ενασχόλησή μου με τον χώρο των επιχειρήσεων. Δουλεύοντας με οργανισμούς ως σύμβουλος, πέρασα στην άλλη πλευρά. Ηθελα να δω πώς δημιουργεί ο πολιτισμός της επιθυμίας. Γνώρισα ανθρώπους που είναι φίλοι μου πια. Μεταξύ άλλων ήταν ένας μάνατζερ.
Ολοι έδειχναν τεράστιο σεβασμό στο πρόσωπό του. Συνομήλικός μου, στεκόταν πολύ καλά στα πόδια του, είχε το αίσθημα αναπνέω με σιγουριά, γνωρίζω τι λέω. Κάποια στιγμή έμαθα ότι απολύθηκε. Σοκαρίστηκα γιατί ήταν ένας άνθρωπος που όλοι τον είχαν πρότυπο. Ουσιαστικά το έργο είναι μια ελεγεία στο πρότυπο του υπερ-εγώ που πέθανε. Συμπαθώ αυτούς τους ανθρώπους και μερικές φορές αναγνωρίζω κοινά στοιχεία, άσχετα αν βρίσκομαι στον χώρο της τέχνης. Σήμερα είναι το τέλος της πραγματικότητα εκείνης της εποχής και η βίαιη ενηλικίωση».
⚫ Τι σημαίνει ωστόσο το κυνήγι της απόκτησης των υλικών αγαθών που βιώσαμε με έξαρση, πριν από την οικονομική κρίση;
Είναι η υπερ-αναπλήρωση για τα ψυχολογικά κενά μας. Αυτή είναι η πραγματική αιτία και δεν μπορούμε να την αποκόβουμε. Υπήρξε το πρότυπο μιας ολόκληρης κοινωνίας η άποψη, «μπορώ να δουλέψω σκληρά, να πατήσω ίσως κι επί πτωμάτων, αλλά θα τα καταφέρω να γίνω αυτό, να αποκτήσω εκείνο»… Υπήρχε το αίσθημα μπορώ να κατακτήσω τον κόσμο, εννοώντας τον υλικό.
⚫ Ωστόσο το συγκεκριμένο μοντέλο-πρότυπο μοιάζει να έχει καταρρεύσει.
Ναι, το νιώθεις αξιακά ότι βρίσκεται σε μια τεράστια καμπή. Αυτή τη στιγμή οι άνθρωποι της νέας γενιάς δεν θέλουν να γίνουν στελέχη σε εταιρείες, δεν έχουν το όραμα αυτής της καριέρας και δεν μιλάω μόνο για την Ελλάδα αλλά και μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Προτιμούν να δουλέψουν σε μια ΜΚΟ, να κάνουν μια δική τους μικρή επιχείρηση, να γίνουν δημιουργοί ή να κάνουν άλλα πράγματα.
⚫ Εσείς ένας καλλιτέχνης των εικαστικών τι δουλειά έχετε με το θέατρο;
Ετσι κι αλλιώς έχω ασχοληθεί με το θέμα με αρκετές performances (και στο Εθνικό Θέατρο) και στη σειρά έργων «Powerpoint» παρουσιάζω πορτρέτα-τυπολογίες διαφορετικών μάνατζερ. Με ενδιαφέρει το αφήγημα και ότι κάνω να επικοινωνεί άμεσα με τους ανθρώπους, να μην είναι αποτραβηγμένα αφ’ υψηλού έργα τέχνης που ο κόσμος τα παίρνει ως διακοσμητικά. Εξάλλου στο σύνολό της η τέχνη αυτό κάνει, επικοινωνεί. Η αμεσότητα του θεάτρου είναι πολύ ενδιαφέρουσα, όπως και η διαδικασία της δημιουργίας μιας παράστασης.
⚫ Αν σας ζητούσα να σχολιάσετε τα πρόσφατα γεγονότα στο Εθνικό Θέατρο στην παράσταση «Ισορροπία του Nash», τι θα λέγατε;
Υπάρχει ένα μεγάλο λάθος το οποίο βασίζεται στη λανθασμένη παιδεία μας. Μόνο στη χώρα μας θα μπορούσε να συμβεί αυτό. Δεν έχουμε το reflex να καταλάβουμε ότι η τέχνη δεν μπορεί ούτε να καταγγείλει ούτε να αθωώσει. Κάνουν ένα μικρό ή ένα τεράστιο άλμα της λογικής όσοι λένε ότι έδειχνε, άρα αθώωνε τον Ξηρό. Κι αυτό το άλμα είναι η λάθος αντιμετώπιση.
⚫ Και οι υπεύθυνοι που χειρίστηκαν την υπόθεση;
Μου φαίνεται ότι τη διαχειρίστηκαν τόσο άτσαλα όσο άτσαλο ήταν από την αρχή όλο αυτό που ξέσπασε από τα media και δέχθηκε πολιτική εκμετάλλευση. Οταν είσαι σε τέτοια πίεση και κρίνεσαι ότι λογοκρίνεις εσύ που τόσα χρόνια ήσουν κατά της λογοκρισίας κι από την άλλη όλοι φωνάζουν, είναι σαν να κρατάς δύο καυτά αυγά. Ε, κάποιο θα σπάσεις. Τα πράγματα ήταν πια «lose – lose» οπότε σκέφτηκαν, φαντάζομαι, να δούμε τι μικρότερο θα πάθουμε. Ο πολιτισμός πρέπει να βγαίνει ακόμα και από τον τρόπο που διαχειριζόμαστε οξυμένες καταστάσεις κι εδώ δεν συνέβη. Δυστυχώς ο πολιτισμός τελικά υπέστη κρίση και αυτά είναι φαινόμενα τα οποία παρατηρούνται σε κλειστές κοινωνίες.
Info:
Πέμπτη έως Κυριακή στις 8.30, BIOS.TESLA Main, Πειραιώς 84, τηλ. 210 3425335.
