Μου φαίνεται πως τα νοητά όρια του ελληνικού θεάτρου βρίσκονται πια στη Συγγρού. Εκεί, με τη συμβολή της Κάτιας Αρφαρά, που διευθύνει το πρόγραμμα θεάτρου της Στέγης, μπορούμε να πάρουμε σήμερα μια γεύση από ένα θέατρο μακρινό όσο και κοντινό μας, τοπικό, και μαζί παγκόσμιο. Η συνέχεια του Φεστιβάλ Transitions περιλαμβάνει αυτή τη φορά τη Λατινική Αμερική και χώρες τόσο «εξωτικές» για το θέατρό μας, όπως η Αργεντινή, η Κολομβία και το Μεξικό.
Η καθεμιά παράσταση φέρει τη δική της εντοπιότητα, τη δική της ιθαγένεια. Το ότι αυτή κατορθώνει να συγκινήσει το δικό μας κοινό (και όχι μόνο) είναι το θέμα που θα έπρεπε αληθινά να μας προβληματίσει. Γιατί, όσο και να μας φαίνεται περίεργο, καμία από τις παραγωγές που φιλοξενεί η Στέγη δεν «εκπροσωπεί», δεν «αντιπροσωπεύει» τη χώρα προέλευσής της. Αντιθέτως, πρόκειται για παραστάσεις που διακρίνονται από το πειραματικό τους ενδιαφέρον, από τη γνησιότητα των προθέσεων, από την καλή και πρωτότυπη δουλειά.
Με άλλα λόγια, είναι παραστάσεις που διακρίθηκαν σε ένα διεθνές περιβάλλον ανταλλαγών όχι γιατί τηρούν ή υπηρετούν κάποιον εθνικό ορίζοντα, αλλά γιατί στηρίζονται και προβάλλουν κάποιες καλλιτεχνικές αρχές. Αυτό ας γίνει μάθημα και σε πολλούς δικούς μας.
Πώς, λόγου χάρη, να μη συγκινήσει και να μη δελεάσει πολλούς από εμάς αυτό το αργεντίνικο κάλεσμα σε ειλικρινή επικοινωνία με τον τίτλο «Η ζωή μου μετά» της Λόλα Αρίας και της ομάδας της; Και πώς να μη μας κάνει να διδαχτούμε την πρώτη αρχή γι’ αυτό το θέατρο, που ακούει στο όνομα «ντοκουμέντο», ανήκει όμως ουσιαστικά στο θέατρο της ζωντανής, παρούσας μαρτυρίας;
Η αρχή λέει ότι για να μιλήσεις στον άλλον σήμερα, εποχή που τα ψεύδη πέφτουν όπως παλιότερα τα τείχη, πρέπει να είσαι ευθύς, απλός, τίμιος και γενναίος. Είναι ο μόνος τρόπος για να δεις πίσω στην Ιστορία σου, να καταλάβεις ποια είναι τα θεμέλιά σου, πού ανήκεις και τι πιστεύεις.
Η άλλη αρχή έχει ασφαλώς να κάνει με τη σεμνότητα. Ούτε μεγάλα λόγια, ούτε ιδεολογικές φιοριτούρες, ούτε κατευθύνσεις. Η Ιστορία αντικαθίσταται από την αφήγηση, από τη μικρή, ανεπίσημη ιστορία του καθενός. Διόλου ασήμαντη: Είναι ο αγώνας να υπάρξουμε με αγνότητα, κύρος και ζωντανή πίστη. Και αυτά τα παιδιά που μας εξομολογούνται από την Αργεντινή, το καθένα για λογαριασμό του, το φορτίο του παρελθόντος και της εθνικής τραγωδίας πάνω στο παρόν και μέλλον, αποκτούν για εμάς ένα πρόσωπο αποκαλυπτικό και καθαρό.
Θέλετε ακόμη μια αρχή; Το κέφι! Το εύκολο, το αναμενόμενο για εμάς θα ήταν η μελαγχολία, η γκρίνια, ο διδακτισμός και η αγκιτάτσια. Εδώ, έχουμε στη θέση τους τη διάθεση για ζωή, την επιθυμία για κάθαρση και αποκατάσταση της αλήθειας. Εχουμε νιάτα και χιούμορ, έχουμε απλότητα και ενέργεια. Καθώς οι ερμηνευτές δέχονται πάνω τους τις στοίβες με τα ρούχα (φορεμένα από ανθρώπους ίσως χαμένους στα σκληρά καθεστώτα), το σώμα τους σηκώνεται πάλι όρθιο και επιμένει.
Ειλικρίνεια, λοιπόν, σεμνότητα και κέφι. Ιδού από την Αργεντινή το ζωντανό θέατρο των ζώντων.
