«Γαλάζια» ανταρσία: Πυρ κατά της κυβέρνησης για τη διαχείριση του νερού

Τρικυμία για το κυβερνητικό σχέδιο απορρόφησης των ΔΕΥΑ με την ΕΥΑΘ! Γαλάζια… ανταρσία δημάρχων του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής, που αντιδρούν στη «βίαιη» ενσωμάτωση των τοπικών επιχειρήσεων ύδρευσης.

Η χθεσινή κινητοποίηση έξω από τα γραφεία της ΕΥΑΘ στην Εγνατία δεν ήταν απλώς μια διαμαρτυρία για τη διαχείριση του νερού. Ηταν η κορυφή του παγόβουνου μιας βαθιάς πολιτικής και διοικητικής ρήξης που εξελίσσεται στη Βόρεια Ελλάδα. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που επιδιώκει την ενοποίηση 60 παρόχων ύδρευσης (ΔΕΥΑ) υπό την ομπρέλα των «γιγάντων» ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ έχει μετατρέψει το νερό σε ένα ιδιαίτερα «καυτό» πολιτικό ζήτημα, προκαλώντας αναταράξεις ακόμα και στους κόλπους της κυβερνητικής παράταξης.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αυτής της σύγκρουσης δεν είναι η αντίδραση της αντιπολίτευσης, που ήταν αναμενόμενη, αλλά η ανοιχτή αμφισβήτηση του κυβερνητικού σχεδιασμού από δημάρχους που ανήκουν πολιτικά στον χώρο της Νέας Δημοκρατίας! Συνολικά οκτώ δήμοι από τη Βόρεια Ελλάδα εξέφρασαν την αντίθεσή τους στο κυβερνητικό σχέδιο διά των δημάρχων τους, οι οποίοι παρενέβησαν πριν από τη συνέλευση των μετόχων της ΕΥΑΘ. Οι δήμαρχοι Θέρμης, Βόλβης, Λαγκαδά της ευρύτερης Θεσσαλονίκης και των δήμων της Χαλκιδικής απέδειξαν ότι μπροστά στη διαχείριση ενός ζωτικού αγαθού, όπως το νερό, τα κομματικά στεγανά υποχωρούν.

«Βίαιη» ενσωμάτωση

Η στάση αυτών των αυτοδιοικητικών είναι ξεκάθαρη. Καταγγέλλουν «βίαιη» ενσωμάτωση των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης χωρίς προηγούμενες τεχνικές μελέτες που να τεκμηριώνουν την ωφέλεια του εγχειρήματος. Είναι μια αντίδραση που «πονάει» το μέγαρο Μαξίμου, καθώς πολλοί από τους δημάρχους που αντιδρούν είναι πρόσωπα που η ίδια η παράταξη έχει στηρίξει. Η στάση τους υποδηλώνει μια διάχυτη ανησυχία για το «αθηνοκεντρικό» μοντέλο διοίκησης που επιχειρείται να επιβληθεί, αφήνοντας την τοπική κοινωνία στο περιθώριο της λήψης αποφάσεων.

Από την άλλη πλευρά, η διοίκηση της ΕΥΑΘ και το υπουργείο επενδύουν σε ένα τεχνοκρατικό αφήγημα. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αύξηση των EBITDA (κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων) κατά 30% σε βάθος διετίας, υπόσχονται επενδυτικά προγράμματα εκατοντάδων εκατομμυρίων και «εξορθολογισμό» των χρεών. Ωστόσο, οι τοπικοί άρχοντες απαντούν με το επιχείρημα της αποτελεσματικότητας.

Ο δήμαρχος Θέρμης, Θόδωρος Παπαδόπουλος, για παράδειγμα, κατέστησε σαφές ότι η δική του επιχείρηση ύδρευσης δεν είναι «καταχρεωμένη», καθώς έχει ρυθμίσει τα χρέη της και διαθέτει πλεόνασμα. Οι δήμαρχοι διερωτώνται εύλογα, γιατί να αλλάξει ένα μοντέλο που λειτουργεί, προς όφελος ενός συγκεντρωτικού συστήματος που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν «πρόχειρο»;

Κίνδυνος υποβάθμισης

Το «success story» που υπόσχεται η ΕΥΑΘ με όρους ισολογισμών οι δήμοι το αντιλαμβάνονται ως κίνδυνο υποβάθμισης των υπηρεσιών προς τον δημότη. Το κλίμα επιβαρύνει η αίσθηση ότι η δημόσια διαβούλευση, η οποία ολοκληρώνεται στις 20 Ιουλίου, είναι τυπική και όχι ουσιαστική.

Η σπουδή της κυβέρνησης να προωθήσει το νομοσχέδιο εν μέσω θέρους, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες, τροφοδοτεί τα σενάρια ιδιωτικοποίησης. Απέναντι στις επίσημες διαψεύσεις παρατάσσεται η λογική ανησυχία ότι το νερό μετατρέπεται από δημόσιο αγαθό σε εμπόρευμα. Οι φόβοι δεν αφορούν μόνο τα τιμολόγια, αλλά και την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα του αγροτικού και κτηνοτροφικού τομέα, που εξαρτώνται άμεσα από τη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

«Παρών» από Φάμελλο

Στις αντιδράσεις και την κριτική που ασκείται, προστίθεται και εκείνη του πρώην αναπληρωτή ΥΠΕΝ και νυν βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτη Φάμελλου, περί «καταστροφικού σχεδίου που στηρίζει ιδιωτικά συμφέροντα». Η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι το σχέδιό της δεν είναι μια άσκηση λογιστικής τακτοποίησης εις βάρος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πολύ πιο δύσκολο είναι να βρει απήχηση σε μια κοινωνία που βλέπει τις τιμές των αγαθών και της ενέργειας να αυξάνονται ασταμάτητα…

Υπό αυτές τις συνθήκες, το εγχείρημα ενοποίησης των παρόχων ύδρευσης αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα στοιχήματα για την κυβέρνηση. Αν επιχειρήσει να επιβάλει το νομοσχέδιο αγνοώντας τις κραυγές αγωνίας των δημάρχων, ακόμη και των «δικών της», ενδέχεται να έρθει αντιμέτωπη με σοβαρό πολιτικό κόστος. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο η διασφάλιση του νερού ως δημόσιου αγαθού και η οικονομική βιωσιμότητα των ΔΕΥΑ, αλλά η ίδια η σχέση του κεντρικού κράτους με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τις τοπικές κοινωνίες. Ως τη Δευτέρα, ο χρόνος πιέζει και η στάση των δημάρχων που αντιστέκονται φαίνεται πως θα καθορίσει αν το νομοσχέδιο θα περάσει ως «μεταρρύθμιση» ή ως ακόμα μία αποτυχημένη προσπάθεια επιβολής άνωθεν…