Η αξία του έργου του Γιάνους Κόρτσακ είναι διαχρονική και επίκαιρη. Ο Πολωνοεβραίος παιδίατρος, παιδαγωγός, συγγραφέας, δημοσιογράφος, κοινωνικός ακτιβιστής και αξιωματούχος του πολωνικού στρατού γεννήθηκε στη Βαρσοβία από εύπορη οικογένεια και πέθανε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Τρεμπλίνκα (1878-1942). Θεωρείται πρόδρομος και υπερασπιστής των δικαιωμάτων των παιδιών. Οι ιδέες και οι μέθοδοί του ήταν πρωτοποριακές και καινοτόμες.
Σε τέτοιο σημείο ώστε να δημιουργήσει ακόμα και δικαστήριο στο ορφανοτροφείο που διηύθυνε. Εκεί κατέφευγαν τα παιδιά για να επιλύσουν τα ζητήματα που προκαλούνταν μεταξύ τους. Και είχαν τη δυνατότητα να προσφύγουν ακόμα και κατά των εκπαιδευτών τους.
«Ποιος είναι ο Δόκτωρ Κόρτσακ;» με την ευγενική φυσιογνωμία, το τριγωνικό γενάκι και τη ζεστή ματιά; Τι πρέσβευε και τι έπραξε κατά τη διάρκεια της περιπετειώδους ζωής του;
Οι απαντήσεις δίνονται στην ομότιτλη παράσταση που βασίζεται στο θεατρικό έργο του Σκοτσέζου Ντέιβιντ Γκρεγκ και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο θέατρο «Πόρτα» της Ξένιας Καλογεροπούλου, σε συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης. Από εκεί ξεκίνησε άλλωστε και θα παραμείνει στην Αθήνα από σήμερα και έως το τέλος της θεατρικής σεζόν.
«Είναι έργο γραμμένο για παιδιά και εφήβους και βασίζεται σε αληθινά περιστατικά, τα οποία έχουν αντληθεί από τα γράμματα του Κόρτσακ», μας λέει η Αννα Μιχελή, σκηνοθέτις της παράστασης, που ανεβαίνει σε μετάφραση Ξένιας Καλογεροπούλου και δραματουργική επιμέλεια Θωμά Μοσχόπουλου.
«Βλέπουμε την πραγματικότητα των παιδιών που μεγαλώνουν στο ορφανοτροφείο με τις αξίες και τις ιδέες του Γ. Κόρτσακ και πώς αντιδρά ένα καινούργιο μέλος που φτάνει, ένα παιδί που έχει ζήσει στον δρόμο και έχει μάθει με άλλους τρόπους τον αγώνα της επιβίωσης».
Είναι ικανός ο Αντζιο, το καινούργιο μέλος στην κοινωνία του ορφανοτροφείου, να αμφισβητήσει την πίστη του Γιάνους Κόρτσακ στην ανοχή και τη δικαιοσύνη; Μπορεί να τον κάνει να αναρωτηθεί τι νόημα έχουν όσα δίδαξε στα «παιδιά του», όταν ακόμα και ο ίδιος είχε γράψει «Τα εκπαίδευσα για έναν τέλειο κόσμο. Πώς θα επιβιώσουν σε αυτόν εδώ;»
«Είναι μια παράσταση με συγκινησιακή φόρτιση, ιδιαίτερα για τους ενήλικες, που αντιλαμβάνονται τι σημαίνει να ζει κανείς σε γκέτο στη Βαρσοβία», συνεχίζει η Αννα Μιχελή. «Ωστόσο έχει χιούμορ και τρυφερότητα. Μιλάει για την προεφηβεία και την εφηβεία των παιδιών, αφηγείται την πορεία της ενηλικίωσής τους μέσα από τις αξίες που τους ενέπνευσε εκείνος ο άνθρωπος. Το υποδέχθηκε πολύ ζεστά το κοινό της Κοζάνης.
»Από τις πιο συγκινητικές στιγμές ήταν στην επίσημη πρεμιέρα. Σηκώθηκε ένας μικρός και μας είπε “ευχαριστώ που μιλήσατε για μένα, ευχαριστώ που είπατε την ιστορία μου”. Ηταν μετανάστης. Εξάλλου τα παιδιά ταυτίζονται με τους ήρωες γιατί είναι συνομήλικοί τους».
Σήμερα ο Γιάνους Κόρτσακ αναγνωρίζεται ως πρόδρομος εκπαιδευτικών τάσεων για τα δικαιώματα των παιδιών και αποτελεί σημείο αναφοράς για πολλούς σύγχρονους συγγραφείς και παιδαγωγούς. Στις ιδέες του έχουν βασιστεί η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Παιδιού το 1959 και η «Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού», η οποία εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1989.
Ο συγγραφέας του θεατρικού έργου, Ντέιβιντ Γκρεγκ, θέτει τις ιδέες του Κόρτσακ σε ένα πλαίσιο προβληματισμού τόσο των παιδιών όσο και των εκπαιδευτικών και των γονέων τους. Πώς θα αντιδρούσαν σήμερα οι μαθητές ενός σχολείου αν κρίνονταν και από τους συνομηλίκους τους και όχι μόνο από τους ενήλικες; Πώς θα αντιδρούσαν οι ενήλικες στην ιδέα ότι πρέπει να δεχόμαστε τα παιδιά ως ίσους;
INFO:
Η παράσταση είναι κάθε Σάββατο στις 17.00. Πραγματοποιείται με τη συνεργασία του Συνηγόρου του Παιδιού και την υποστήριξη της UNICEF.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού (11/12) διοργανώνεται σήμερα στην «Πόρτα», στις 16.00, ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Το παιδί και τα δικαιώματά του» και ελεύθερη είσοδο. Μεσογείων 59, τηλ.: 210 7711333.
