«Η τέχνη μπορεί να δυναμιτίσει φαύλα καθεστώτα»

● Βρισκόμαστε σε παράξενη συγκυρία, με την ιστορία των «Αθλίων» πιο επίκαιρη από ποτέ. Είναι οι «Άθλιοι» εκείνοι που θα αλλάξουν τον κόσμο τελικά; Είναι εκείνοι που πάντα τον αλλάζουν;

Δυστυχώς, οι «Άθλιοι» θα παραμένουν πάντα επίκαιροι όσο ο κόσμος όχι μόνο παραμένει στάσιμος, αλλά αλλάζει προς το χειρότερο. «Ψωμί, εργασία και μόρφωση για όλους, αυτά ζητάμε. Δημοκρατία. Ισότητα, να μη φοβόμαστε να λέμε αυτό που σκεφτόμαστε», είναι ατάκες των επαναστατών στην δεύτερη πράξη του έργου. Δεν ακούγονται τελείως σημερινές; Παρόλ’ αυτά, πάντα θα υπάρχει η ελπίδα για φως, για αλλαγή. Κι η αλλαγή έρχεται με επανάσταση. Και βέβαια, ποιος είναι εκείνος που επαναστατεί; Μα εκείνος που βρίσκεται σε ανάγκη φυσικά. Η ανάγκη είναι που ωθεί τον άνθρωπο να αναζητήσει την αλλαγή, την εξέλιξη. Το δύσκολο είναι αυτός που θα επαναστατήσει, αν τελικά τα καταφέρει, να μπορέσει να παραμείνει πιστός στις αρχές και τα ιδανικά του. Γιατί όταν περνάς στην πλευρά των «βολεμένων», πολλές φορές ξεχνάς. Μα πάντα κάποιοι θα βρίσκονται σε ανάγκη και θα είναι εκείνοι που ύστερα θα παλεύουν να αλλάξουν τον κόσμο. Και ο φαύλος κύκλος θα συνεχίζεται…

● Πόσο εύκολο είναι να συγχωρέσεις στις μέρες μας; Και πόσο δύσκολο είναι να πεις την αλήθεια;

Δεν είναι καθόλου εύκολο να μπορείς να συγχωρείς. Αλλά όταν καταφέρνεις και το κάνεις, είναι τόσο λυτρωτικό. Η ψυχή γίνεται ελαφρύτερη. Έχουμε γίνει οι άνθρωποι αρκετά εγωιστές για να μπορούμε να αποδεχθούμε το λάθος και να το συγχωρούμε. Αποδοχή, ίσως εκεί κρύβεται το μυστικό. Αποδοχή του άλλου, αποδοχή του ίδιου μας του εαυτού. Όσο για την αλήθεια, η δυσκολία να την πούμε πηγάζει μάλλον από την δυσκολία να την αντέξουμε. Αν δεν είμαστε έτοιμοι να την αντέξουμε, πως θα την ξεστομίσουμε ύστερα εμείς; Σε κάθε περίπτωση, αν έχεις το θάρρος να συγχωρείς και να λες την αλήθεια, τότε κάθε φορά η καρδιά και η συνείδησή σου μπορεί να ψηλώνει κι ένα πόντο.

● Γιατί τα πιτσιρίκια ενθουσιάζονται με την παράσταση; Εκτός από το προφανές: τα εντυπωσιακά σκηνικά και τις εξαιρετικές ερμηνείες, τί είναι εκείνο που τα «μαγεύει»;

Καταρχάς, όταν υπάρχει τέτοια γερή βάση όπως το κείμενο του Ουγκό, μπορείς να αφεθείς ελεύθερος και να δημιουργήσεις. Η διασκευή της Κων/νας Νικολαΐδη καταφέρνει να κρατήσει τις πιο σημαντικές σκηνές του έργου και είναι τόσο αριστοτεχνικά φτιαγμένη, με καταιγιστικό ρυθμό, που, δημιουργώντας ατμόσφαιρες και σχέσεις, καταφέρνει να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον των θεατών. Όλα αυτά σε συνδυασμό με τα θέματα που πραγματεύεται το έργο, μηνύματα όπως η αγάπη και η δικαιοσύνη, που αφορούν άμεσα στα παιδιά, τα κάνει να νιώθουν πως γίνονται ενεργά μέρος της ιστορίας, ακόμα κι από τις θέσεις τους. Αν βρεθείς σε πρωινή παράσταση που έρχονται σχολεία, θα τα δεις στις σκηνές των επαναστατών να υψώνουν γροθιές και να φωνάζουν τα συνθήματα.

● Το θέατρο για παιδιά είναι πιο δύσκολο από εκείνο που απευθύνεται σε ενήλικες;

Το θέατρο για παιδιά οφείλει να έχει και παιδαγωγικό χαρακτήρα. Κατά τα άλλα, ως προς την τεχνική του είναι κι αυτό… θέατρο! Το μόνο που αλλάζει είναι πως το κοινό σε αυτή την περίπτωση είναι πολύ πιο ειλικρινές. Θα πει πραγματικά αυτό που αισθάνεται και δε θα διστάσει ακόμα και κατά τη διάρκεια της παράστασης, να σου δείξει εμφανώς τη δυσαρέσκεια του αν κάτι δεν του αρέσει. Επίσης, συνήθως στις παραστάσεις για παιδιά υπάρχει χορός και τραγούδι, πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται παραπάνω κατάρτιση από τον ηθοποιό για να μπορεί αν ανταπεξέλθει. Σε κάθε περίπτωση, αν αγαπάς αυτό που κάνεις και το κάνεις με ειλικρίνεια, το απολαμβάνεις και εσύ περισσότερο, αλλά και το κοινό.

● Σε έχω δει σε εξαιρετικές παιδικές παραστάσεις και πάντοτε οι ρόλοι που υποδύεσαι είναι υποδειγματικά δουλεμένοι. Ποιο είναι το πιο ενδιαφέρον πράγμα που σου έχει πει πιτσιρίκι μετά από παράσταση;

Καταρχάς, σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Χαίρομαι γιατί πραγματικά σε κάθε παράσταση και ρόλο δίνω μαζί κι ένα κομμάτι του εαυτού μου, οπότε, αν έστω και λίγο περνάει αυτό στο κοινό, τότε νιώθω ευτυχής! Ξέρεις, η δουλειά μας είναι λίγο παρεξηγημένη, πολλοί λένε «εντάξει μωρέ, μαθαίνουν τα λόγια τους και παίζουν στη σκηνή», όμως πίσω από αυτό κρύβονται ώρες πρόβας, ομαδικής δουλειάς αλλά και ατομικής έρευνας. Όσο για τα παιδιά, δε σταματάνε ποτέ να σε εκπλήσσουν με αυτά που σκέφτονται και λένε. Εγώ θα σταθώ στο πόσο συγκινητικό είναι μετά το τέλος της παράστασης, να σε αγκαλιάζουν και να σε αποκαλούν με το όνομα του ρόλου. Και βέβαια φέτος στους «Άθλιους», πέρα από τη συγκίνηση και τον ενθουσιασμό στα μάτια τους, μας λένε στην πλειοψηφία τους (μικροί και μεγάλοι) ότι είναι από τις ωραιότερες παραστάσεις που έχουν δει στη ζωή τους.

● Επανάσταση, τέχνη, δικαιοσύνη, αυτοθυσία. Έχουν ξεχάσει οι «μεγάλοι» αυτές τις έννοιες; 

Δεν ξέρω αν τις έχουν ξεχάσει, σίγουρα όμως τις έχουν παρερμηνεύσει ή έστω ας πούμε πως έχουν χάσει πια οι λέξεις αυτές την αρχική τους δύναμη και σημασία. Επανάσταση στα λόγια από την ασφάλεια του καναπέ και πίσω από οθόνες και πληκτρολόγια. Δήθεν μοντέρνες ιδέες (ό,τι κατέβει στο κεφάλι του καθενός) που ονοματίζεται τέχνη και η κατάσταση πάει από το κακό στο χειρότερο. Δικαιοσύνη κατά το δοκούν, όπως την αντιλαμβάνεται ο καθένας και βέβαια με γνώμονα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Αυτοθυσία αλλά χωρίς να ξεβολευτούμε από την άνεση μας. Φυσικά σε όλα αυτά υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Ωστόσο, οι έννοιες αυτές χρειάζονται αγνή καρδιά και μυαλό για να μπορούν να υπάρχουν. Και δυστυχώς, όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, κάπου στο κυνήγι της επιβίωσης τις χάνει στην πορεία.

● Πιστεύεις πως η τέχνη είναι πράξη επαναστατική; ‘Η είναι απλά πολυτέλεια; Μπορεί η τέχνη να δυναμιτίσει φαύλα καθεστώτα;

Για μένα επανάσταση σημαίνει ταρακούνημα/μετακίνηση. Αν η Τέχνη δεν ταρακουνάει ψυχή και σώμα (από τα οποία είναι φτιαγμένος ο άνθρωπος) τότε τί; Σε καμία περίπτωση δεν τη θεωρώ πολυτέλεια, αντιθέτως. Έχει αποδειχθεί μάλιστα και μέσα από την ιστορία πως πάντα στις δύσκολες περιόδους της ανθρωπότητας, από τις τέχνες και τα γράμματα ξεκινάει η επανάσταση. Είναι λοιπόν πολύ χρήσιμη γιατί κρατάει τον κόσμο σε εγρήγορση και τον αφυπνίζει. Οπότε, νομίζω απαντάω έτσι και στο ερώτημα σου θετικά, πως όχι μόνο είναι ικανή να δυναμιτίσει φαύλα καθεστώτα, αλλά αποτελεί και το μεγαλύτερο όπλο, που ευτυχώς όμως δεν σκοτώνει…

⌛Info

«Άθλιοι»

Διάρκεια: • 135′ (με διάλειμμα 15′)

Ημέρες και Ώρες Παραστάσεων: Σάββατο στις 14:30 – Κυριακή στις 11:30

Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνα Νικολαΐδη

Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Αγιάννης, ο Ιβάν Σβιτάιλο, Ιαβέρης, ο Μιχάλης Μαρκάτης

Παίζουν επίσης: Νίκη Παλληκαράκη, Ορέστης Τρίκας, Κωνσταντίνος Μουταφτσής, Ελευθερία Πάλλα, Φιλίππα Κουτούπα, Ραφαέλ Αριστοτέλους, Ειρήνη Αγγελοπούλου, Βασιλική Ανδρίτσου και ο Τάσος Χαλκιάς

Μαζί τους οι ηθοποιοί: Ελίνα Γιαννάκη, Παναγιώτης Δελαβίνιας, Στεφανία Δράκου, Νικόλας Καλιδώνης, Στέφανος Καλτσής, Δημήτρης Μπαμπανιώτης, Ρίνο Τζάνι, Τζούλι Τσόλκα, Κωνσταντίνος Τσουμπάρης, Γιώργος Τσουρουνάκης, Γιάννης Φιλίππου

Συντελεστές

• Η Μαρία Φιλίππου υπογράφει τα σκηνικά και τα κοστούμια,
• η Χριστίνα Φωτεινάκη τις χορογραφίες,
• η Μελίνα Μάσχα τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς,
• ο Γιάννης Οικονόμου την πρωτότυπη μουσική και τα live τραγούδια
• σε στίχους Μαγδαληνής Παλιούρα,
• η Βικτωρία Βελοπούλου το video art
• και ο Ραφαέλ Αριστοτέλους τη μουσική διδασκαλία.
• Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου είναι η Κατερίνα Σβορώνου,
• βοηθός χορογράφου η Δέσποινα Τριάντου
• και μακιγιέζ η Ράνια Γιαννάκη.