ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Ιάσονας Τριανταφυλλίδης*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Με την είσοδο του 2024 μια αυστηρή και επίμονη στις αρχές της κοντέσσα, η κοντέσσα Βαλέραινα, θα γίνει 120 χρόνων ως θεατρικό έργο και… 127 ως διήγημα. Και τα δύο τα έχει γράψει ο Γρηγόριος Ξενόπουλος με τίτλο «Το μυστικό της κοντέσσας Βαλέραινας» και από τις 20 Δεκεμβρίου στο «Θέατρον» του Ελληνικού Κόσμου, στο Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού θα ζωντανέψει γι’ άλλη μία φορά η διαμάχη ανάμεσα στις σταθερές μεγάλες αξίες της ζωής και στις αρχές που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος από τη μια και από την άλλη στις πρακτικές του ανάγκες, στο να έχει να φάει δηλαδή, αλλά και στη διαμάχη ανάμεσα στο χθες και το σήμερα τη στιγμή που αλλάζει μια εποχή.

Φυσικά δεν μπορεί κανείς να ανεβάσει «Το μυστικό της κοντέσσας Βαλέραινας» αν δεν έχει στη διάθεσή του το σωστό πρόσωπο για να παίξει στον συγκεκριμένο ρόλο. Εδώ το έχουν. Ετσι, μετά την Ευαγγελία Παρασκευοπούλου το 1904, τη Μαρίκα Κοτοπούλη το 1918, την κυρία Κυβέλη το 1953 και την Αννα Συνοδινού το 1992 είναι η σειρά της Νένας Μεντή να δώσει σάρκα και οστά στον συγκεκριμένο ρόλο.

Είπαν πολλά και ενδιαφέροντα για την ιστορία του έργου και πώς το είδε ο καθένας στη συνέντευξη Τύπου που έγινε πρόσφατα στο Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. Μίλησαν και οι συντελεστές και ο παραγωγός της παράστασης και ο υπεύθυνος της παραγωγής, Θρασύβουλος Λάτσιος. Εγώ όμως προτίμησα να κάνω την ερώτηση «γιατί κάποιος να έρθει το 2023 να δει αυτό το έργο του Γρηγορίου Ξενόπουλου;». Και να τι μου απάντησε η Νένα Μεντή: «Γιατί έχει μεγάλη σχέση με το σήμερα και με ό,τι λέμε «ηθικές αξίες», που δυστυχώς δεν υπάρχουν πια στην εποχή μας, κι αυτό φέρνει στους ανθρώπους μεγάλη σύγχυση. Το ίδιο και σε μένα, γιατί βλέπω τι χάνουμε με αυτόν τον τρόπο από τη ζωή μας, τον τρόπο που ζούμε, τον τρόπο που μιλάμε και αντιδρούμε στο τι συμβαίνει γύρω μας. Δεν ξεπουλιούνται όλα, δεν πρέπει να ξεπουλιούνται όλα, όπως λέει και ο Ξενόπουλος».

Ο σκηνοθέτης της παράστασης Πέτρος Ζούλιας στην ίδια ερώτηση απάντησε τα εξής: «Πρέπει κάποιος να έρθει να το δει το έργο γιατί είναι το πιο επίκαιρο που ανεβαίνει αυτή τη στιγμή στην Αθήνα. Είναι πραγματικά απίστευτο το πόσο επίκαιρο είναι παρά τα 120 χρόνια του. Αφορά το δίλημμα που μπαίνει μπροστά στον σύγχρονο άνθρωπο κάθε μέρα πώς να επιβιώσει και συγχρόνως πώς να μη χάσει τις όποιες αξίες του, τα ιδανικά και τα πιστεύω του». Ως μουσικός δε της παράστασης, ο συνθέτης Μίνως Μάτσας, ο οποίος εκτός από τη θαυμάσια μουσική που έγραψε, έγραψε κι ένα ωραιότατο τραγούδι, στη συγκεκριμένη ερώτηση μας απάντησε: «Να έρθει ο κόσμος να το δει το έργο γιατί οι ιδέες που πραγματεύεται είναι απόλυτα σύγχρονες και οι καταστάσεις που συμβαίνουν σ’ αυτό θα μπορούσαν άνετα να συμβούν και σήμερα».

Η υπόθεση; Μια ηλικιωμένη αλλά ξεπεσμένη κοντέσσα της Ζακύνθου του προπερασμένου αιώνα πιέζεται να δώσει προς εμπορική εκμετάλλευση τη συνταγή ενός φαρμάκου που κάνει καλά τις αρρώστιες των ματιών και που μέχρι εκείνη τη στιγμή προσφερόταν μόνο δωρεάν στους ασθενείς. Η μυστική συνταγή δε ήταν μια πολύτιμη κληρονομιά που μεταφερόταν από Βαλέραινα σε Βαλέραινα λίγο πριν πεθάνει η προηγούμενη. Τα χρόνια όμως έχουν περάσει και η πιο πρόσφατη κοντέσσα Βαλέραινα με την οικογένειά της είναι οικονομικά κατεστραμμένη και οι άλλοι προσπαθούν να την πείσουν να πουλήσει το μυστικό στον έμπορο που ενδιαφέρθηκε. Το δίλημμα θα είναι μεγάλο και το φινάλε ανάλογο του όλου δράματος.

Το έργο, που ο Ξενόπουλος το έγραφε και το ξανάγραφε σε όλη του σχεδόν τη ζωή γιατί το θεωρούσε πάντα το σημαντικότερο της εργογραφίας του, κατάφερε να αντέξει στον χρόνο. Ηταν επίσης αυτό που ο ίδιος θεωρούσε και το πιο ώριμο έργο του – κι ας ήταν από τα πρώτα που είχε γράψει. Τελικά αποδείχτηκε και αειθαλές. Ισως λόγω της αλήθειας που κουβαλούσε.

Η Βαλέραινα με τη μορφή της Νένας Μεντή και τα ηθικά διλήμματα που κουβαλά είναι ξανά εδώ και αλήθεια είναι πως ζούμε όντως στην αλλαγή μιας εποχής, όπως ζούσε και ο Ξενόπουλος τότε που το μυαλό του πρωτογέννησε τη θρυλική του κοντέσσα…

♦ Πληροφοριες: «Θέατρον»-Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Πειραιώς 254, Ταύρος, 177 78, Τηλ. 212 254 0300, www.theatron254.gr. Από 20 Δεκεμβρίου: «Το μυστικό της κοντέσσας Βαλέραινας» του Γρηγορίου Ξενόπουλου.
Σκηνοθεσία: Πέτρος Ζούλιας.
Σκηνικά: Μαρία Φιλίππου.
Κοστούμια: Νίκος Χαρλαύτης.
Μουσική: Μίνως Μάτσας.
Στίχοι: Σοφία Καψούρου.
Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα.
Για το τραγούδι «Μυστικό σου» της παράστασης, τη μουσική έγραψε ο Μίνως Μάτσας, τους στίχους η Σοφία Καψούρου και το ερμηνεύει ο Γιώργος Λόξας..
Ερμηνεύουν: Νένα Μεντή (Κοντέσσα Βαλέραινα), Νίκος Νίκας (Μανώλης Κόντε Βαλέρης, γιος της Κοντέσσας Βαλέραινας). Βασιλική Τρουφάκου (Τασία, γυναίκα Μανώλη Κόντε Βαλέρη), Δημήτρης Καπετανάκος (Τζώρτζης Πάπουζας, εμπορος), Δημήτρης Αριανούτσος (γιος του Μανώλη και της Τασίας, εγγονός της Βαλέραινας), Μαριάννα Τουντασάκη (φάντασμα), Γιώργος Λόξας (γείτονας), Φαίη Φραγκαλιώτη (κοπέλα Α), Αννα-Μαρία Κατσουλάκη (κοπέλα Β), στον ρόλο της Ορσολας, η Μαρία Κανελλοπούλου