«Η καλοσύνη είναι στη φύση του ανθρώπου…»

Είναι ίσως γεγονός πως μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες ο άνθρωπος βρίσκει το απίστευτο θάρρος για να ξεδιπλώσει τα πιο ευγενή του αισθήματα την ανθρωπιά και την καλοσύνη. Με αυτή την πίστη έγραψε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ το 1945, στον απόηχο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το έργο «Ο κύκλος με την κιμωλία» που παίζεται στο θέατρο «Μοντέρνοι Καιροί» από έναν πολυπρόσωπο, 12μελή θίασο, σε σκηνοθεσία Κώστα Νταλιάνη, ο οποίος μας μίλησε για αυτό. Είναι ένα έργο κλασσικό και πάντοτε δυστυχώς επίκαιρο. 

Από τα διάφορα κοινωνικά θέματα που σχολιάζει θίγει κυρίως το θέμα της ανθρωπιάς που τόσο μας λείπει σε έναν κόσμο που κυριαρχεί το ατομικό συμφέρον. Όπως έλειπε η ανθρωπιά και στο πρόσφατο σιδηροδρομικό έγκλημα. Η υπόθεση εδράζεται στη δράση μιας φτωχής υπηρέτριας που βρίσκει ένα «αδέσποτο», εγκαταλελειμμένο παιδί που το κυνηγούν να το σκοτώσουν και το παίρνει υπό την προστασία της. 

Κι έρχεται η στιγμή να αποφασίσει κάποιος σε ποιον ανήκε αυτό το παιδί, οι είναι οι άξιοι να έχουν. Και αποφαίνεται ο Μπρεχτ, δια στόματος του δικαστή ότι «στις καλές μανάδες τα παιδιά, στους καλούς αμαξάδες τα αμάξια και η γη σε αυτούς που την φροντίζουν για να καρπίσει πάλι». Όχι με την έννοια της αξιοκρατίας αλλά με την έννοια της υπευθυνότητας, της έγνοιας και της συμμετοχής στα κοινά. Η υπηρέτρια ζει μια μεγάλη περιπέτεια, κυνηγημένη, περνάει χιόνια, βουνά, δοκιμασίες αποδεικνύοντας τη δύναμη της καλοσύνης στην ανθρώπινη φύση σε αντιδιαστολή με το πόσο την έχει καταστείλει η καθημερνότητα».

• Χωρίς να είναι ρομαντικός, με σκληρές κουβέντες αλλά και βαθιά σκέψη σε αυτό το έργο ο Μπρεχτ δεν διατρανώνει την πίστη του στη δικαιοσύνη;

«Ακράδαντη πίστη, και αυτήν την πίστη προβάλει και προωθεί με επιμονή. Ιδιαίτερα σε αυτό το έργο που ξεφεύγει από την επική του μορφή, έχει μια συγκινησιακή πλευρά, χωρίς να του λείπει ο σχολιασμός και η διαλεκτική σκέψη».

•Και μιλάει για καλοσύνη στον απόηχο του φρικτότερου εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας. Όπως καλοσύνη είδαμε, από τους επιβάτες φυσικά και στο έγκλημα στα Τέμπη, αφήνοντας στην εξουσία να επιζητά τα κέρδη και στους καθημερινούς ανθρώπους που πληρώνουν τις επιλογές της εξουσίας με τη ζωή τους, να γίνονται σκαλοπάτι σωτηρίας για τους συνεπιβάτες τους.

«Η καλοσύνη είναι στη φύση του ανθρώπου, η κακία είναι επίκτητη. Κι αυτά τα παιδιά έχουν ηρωική καλοσύνη που αντί να φύγουν για να σωθούν, μέσα σε επικίνδυνες συνθήκες έσπασαν τζάμια και μπήκαν στα βαγόνια για να γλιτώσουν τους άλλους. Ακόμη και αυτή η φοβερή συγκέντρωση που ζήσαμε για τους νεκρούς, μπορεί να είχε αγανάκτηση για τον άδικο τρόπο που πέθαναν τόσοι άνθρωποι στις μέρες μας αλλά είχε και καλοσύνη».

Λίγα λόγια για την υπόθεση

Μετά από ένα αιματηρό πραξικόπημα, η Γκρούσα, μια φτωχή υπηρέτρια βρίσκεται χωρίς να το καταλάβει με το διάδοχο του έκπτωτου μονάρχη στην αγκαλιά, το οποίο ξέχασαν μέσα στην αναμπουμπούλα. Οι πραξικοπηματίες το ψάχνουν για να το σκοτώσουν. Θάνατος, πείνα, προσφυγιά. Διστάζει η Γκρούσα. Αλλά δεν της πάει η καρδιά να εγκαταλείψει το αθώο βρέφος και να φύγει να γλιτώσει. Και αρχίζει ένα μεγάλο οδοιπορικό γεμάτο κινδύνους, με το θάνατο να παραμονεύει ανά πάσα στιγμή για την ίδια και το μωρό, την τύχη του οποίου έχει αναλάβει. 

Η Γκρούσα είναι μία γυναίκα πρόσφυγας, με ένα παιδί στην αγκαλιά και κάθε βήμα της συνιστά μια σκέψη και ένα επεισόδιο σε μια πορεία συνειδητοποίησης. Όταν το νέο καθεστώς ανατραπεί με τη σειρά του από το προηγούμενο, η πραγματική μητέρα θα διεκδικήσει το παιδί της και φυσικά την περιουσία του. Η λύση θα δοθεί από έναν ανορθόδοξο λαϊκό δικαστή, τον Αζντάκ, που, με τη δοκιμασία του κύκλου με την κιμωλία, θα δώσει τη λύση σε ποιον ανήκει το παιδί.

Info

«Ο κύκλος με την κιμωλία» του Μπέρτολτ Μπρεχτ

• Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Κώστας Νταλιάνης 
• Σκηνικά: Αντώνης Χαλκιάς. 
• Ενδυματολογική επιμέλεια: Πελαγία Βουτζουλίδου. 
• Μουσική σύνθεση: Φίλιππος Περιστέρης. 
• Χορογραφίες: Μαρία Μάργαρη. 
• Οπλομαχίες: Κωνσταντίνος Μπουμπούκης 
• Βοηθός Σκηνοθέτη: Ιάσονας Μαμωνάς. 
• Φωτογράφηση: Φώτης Πλέγας

Το έργο ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Κοσμάς Ζαχάρωφ (Αζντάκ), Φάνια Νταλιάνη (Γκρούσα), Εβίτα Παπασπύρου (Αφηγητής), Αγγελική Λυμπεροπούλου, Θωμάς Βούλγαρης, Μαρία Κολοκυθά, Γιώργος Δρίβας, Κατερίνα Κοντογούρη, Ορέστης Στύλος, Ειρήνη Δρακουλέλη, Μαρία Λάμπρου, Γιάννης Τσόρβας.

• Διάρκεια παράστασης: 2 ώρες.
• Θέατρο Μοντέρνοι Καιροί (Δαμοκλέους 8, Γκάζι. Τηλ. 210 3470670).
• Κάθε Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 19:30. Εισιτήρια 10- 15 ευρώ

Προπώληση εισιτηρίων: https://www.ticketservices.gr/event/o-kyklos-me-tin-kimolia-monternoi-kairoi/