Μια ζεστή σοκολάτα κι ένα καραμελωμένο μήλο είναι η τελευταία επιθυμία της Τζέσι ανακοινώνοντας στη μητέρα της ότι σε λίγη ώρα αυτοκτονεί με το όπλο του μπαμπά… Μια νύχτα πριν από την ημέρα των γενεθλίων της και στην εκπνοή του χρόνου.
Το βραβευμένο με Πούλιτζερ έργο της Aμερικανίδας Μάρσα Νόρμαν «Καληνύχτα μητέρα» έκανε πρεμιέρα στο θέατρο «Radar» σε σκηνοθεσία της Αναστασίας Παπαστάθη. Ενα έργο πάνω στη σχέση μάνας-κόρης, ένα έργο για εκείνους που η μητέρα υπήρξε «το θέμα» σ’ όλη τους τη ζωή. Τη μετάφραση και τη σκηνοθεσία του έργου υπογράφει η Αναστασία Παπαστάθη, η οποία ερμηνεύει και τον ρόλο της κόρης, ενώ αυτόν της μητέρας ερμηνεύει η Μαρία Σκούντζου.
Το έργο της Μάρσα Νόρμαν «Καληνύχτα μητέρα» ερευνά τις ανθρώπινες σχέσεις με αλήθεια, τρυφερότητα, συγκίνηση, χιούμορ, ενώ ο χρόνος δράσης του ταυτίζεται με τον πραγματικό χρόνο εξέλιξης της παράστασης. Η Θέλμα, ενώ αρχικά αδυνατεί να πιστέψει την κόρη της, στη συνέχεια προσπαθεί να τη μεταπείσει. Τα ισχυρά επιχειρήματα που προβάλλουν οι δυο γυναίκες οδηγούν σε συνεχείς ανατροπές, καθώς το οικογενειακό κουβάρι ξετυλίγεται αποκαλύπτοντας μυστικά και αλήθειες που δεν ειπώθηκαν ποτέ.
Η εξάρτηση που καλλιεργείται στη σχέση γονέα-παιδιού, το θέμα των ρόλων μέσα στην οικογένεια και το πώς παλεύει κανείς να ανταποκριθεί σ’ αυτούς έχει απασχολήσει την Αναστασία Παπαστάθη και σε προηγούμενες δουλειές της στο θέατρο. «Κάθε φορά που επιλέγω ένα έργο σχετίζεται με κάτι που θέλω να εκφράσω μέσω του έργου» λέει. «Το “Καληνύχτα μητέρα” είναι το τρίτο κατά σειρά που παρουσιάζω στο θέατρο “Radar”, προηγήθηκε το “Φαινόμενο Ρασομόν”, ενώ το πρώτο στη σειρά ήταν η “Παρεξήγηση” του Αλμπέρ Καμί.
Και τα τρία αυτά έργα συνδέονται θεματολογικά. Στην “Παρεξήγηση”, με κυρίαρχο θέμα την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, φωτιζόταν και η εξάρτηση μητέρας-κόρης αλλά και το θέμα της αλήθειας και του ψεύδους. Στο “Φαινόμενο Ρασομόν” κυρίαρχο θέμα ήταν η σχετικότητα της αλήθειας και η διαφορετική οπτική των ανθρώπων για το ίδιο γεγονός, η οποία τις περισσότερες φορές συνδέεται με την ωραιοποίηση. Ο,τι δηλαδή δεν μπορεί να αντέξει ο άνθρωπος στην αληθινή του μορφή, το κάνει ένα ωραίο ψέμα για να πάει παρακάτω.
Πού οδηγεί όμως το ψέμα; Στο “Καληνύχτα μητέρα” η δράση ξεκινάει με τη δήλωση της κόρης, ότι θέλει να αυτοκτονήσει. Κι εδώ, όπως στην “Παρεξήγηση”, υπάρχει έντονα η εξάρτηση μητέρας-κόρης, όμως τώρα φωτίζεται και ένα στοιχείο παραπάνω: οι λόγοι που πιθανόν προκάλεσαν αυτή την εξάρτηση. Το έργο μού έδωσε τη δυνατότητα να συνεχίσω την έρευνά μου πάνω στις σχέσεις των ανθρώπων και ιδιαίτερα στη σχέση μητέρας-κόρης. Με βοήθησε να εμβαθύνω, να αναγνωρίσω τους φόβους και από τις δύο πλευρές, να μάθω περισσότερα για το πώς αυτοί οι φόβοι μεταλλάσσονται σε ελεγκτική συμπεριφορά και άσκηση εξουσίας».
Η Τζέσι πιστεύει ότι δεν είναι ικανή για τίποτα, ότι δεν θα μπορέσει να τα καταφέρει. Επιλέγει την αυτοκτονία ως μόνη λύση, «η ζωή μου μού ανήκει» λέει. «Εγώ θα αποφασίσω τι θα την κάνω». Θέλει να πάρει τη ζωή στα χέρια της έστω και καταστρέφοντάς την.
«Η σχέση του ζευγαριού, δηλαδή της μητέρας και του πατέρα, διαπιστώνουμε ότι έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας της κόρης» λέει η σκηνοθέτρια. «Η έλλειψη αγάπης ανάμεσα στο ζευγάρι οδήγησε την κόρη στο να αναπτύξει μια ελλιπή προσωπικότητα γεμάτη ανασφάλεια και με την περιοριστική πεποίθηση ότι δεν αξίζει τίποτα. Κάνει έναν γάμο με έναν άντρα που επιλέγει η μητέρα της, ο γιος που αποκτά μαζί του οδηγείται στην παραβατικότητα και εκείνη, αδύναμη να πράξει και να αυτονομηθεί, παίρνει την απόφαση να αυτοκτονήσει. Ολα αυτά είναι θέματα που απαιτούν βαθιά ενασχόληση, μόχθο, πολλές πρόβες ώστε αυτό που συντελείται πάνω στη σκηνή να έχει νόημα. Να αναπτυχθούν σχέσεις μεταξύ των χαρακτήρων οι οποίες στη συνέχεια θα δημιουργήσουν την προϋπόθεση για να γεννηθούν ζωντανές, αληθινές στιγμές την ώρα της δράσης».
Το «Καληνύχτα μητέρα» έφερε στη Νόρμαν μεγάλη αναγνώριση. Επειτα από μια επιτυχημένη διαδρομή στο Μπρόντγουεϊ, μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με τη Σίσι Σπέισεκ στον ρόλο της κόρης και την Αν Μπάνκροφτ στον ρόλο της μητέρας, ενώ κέρδισε το Βραβείο Πούλιτζερ Καλύτερου Δραματικού Εργου (1983). Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο θέατρο «Πύλη», το 1985-86, με την Αλίκη Νορ στον ρόλο της μητέρας και την Τζένη Ρουσσέα στον ρόλο της κόρης.
«Το θέατρο είναι ομαδική υπόθεση» λέει η Αναστασία Παπαστάθη. «Αισθάνομαι τυχερή που είναι κοντά μου η Μαρία Σκούντζου, με τιμά με τη συνεργασία και τη φιλία της. Ηθοποιός που είναι ολόκληρη η ιστορία του θεάτρου μας. Κι αν σκεφτούμε τους δασκάλους της, τους μεγάλους ρόλους που έχει παίξει, τους σπουδαίους σκηνοθέτες που συνεργάστηκε μαζί τους… Ο,τι καταφέραμε οι δυο μας στην παράσταση κατακτήθηκε και μέσα από συγκρούσεις, έντονες αντιπαραθέσεις. Ηταν τα δημιουργικά στοιχεία που μας πήγαν παρακάτω. Ψάχναμε τους ρόλους μας βήμα βήμα κι ήταν σαν να ταξιδεύαμε μαζί πάνω σε ένα μαγικό χαλί. Πότε φτάναμε σε ξέφωτα και ξαστεριές και πότε σε αδιέξοδα και καταιγίδες. Ο,τι ζήσαμε, το μοιραζόμαστε με τους θεατές στη σκηνή».
INFO: Θέατρο Radar (πλατεία Αγίου Ιωάννου και Πυθέου 93, τηλ.: 210-976 9294). Μετάφραση-Σκηνοθεσία-Φωτισμοί: Αναστασία Παπαστάθη. Σκηνογραφία-Ενδυματολογία: Κυριακή Πανούτσου. Μουσική: Πάνος Φορτούνας. Το μουσικό θέμα του τραγουδιού «Que Sera Sera» έπαιξε στο πιάνο ο Γιώργος Κατσάνος. Παίζουν: Μαρία Σκούντζου, Αναστασία Παπαστάθη: Παραστάσεις: Παρασκευή 20.00, Σάββατο 21.00, Κυριακή 19.00
