Η γοητεία του κακού

Το καλοκαίρι θα πάει στην Αβινιόν και, μάλιστα, ο έξυπνος Ολιβιέ Πι της έδωσε ήδη 11 παραστάσεις, αριθμό που σπάνια αξιώνεται μια μη γαλλική παραγωγή.

Ξέρει, βέβαια, ότι θα είναι sold out. Είναι η νέα δουλειά του Τόμας Οστερμάιερ στη «Σάουμπινε», ο «Ριχάρδος Γ’» του Σέξπιρ – εμείς θα δούμε στο δικό μας φεστιβάλ μια παλιότερή του, τις «Μικρές αλεπούδες» της Λίλιαν Χέλμαν.

Ο «Ριχάρδος» έκανε ήδη πρεμιέρα σε μια αγνώριστη «Σάουμπινε», μεταμορφωμένη σε κανονικό Globe, με τα θεωρεία και τα όλα του.

Δηλαδή, ένα θέατρο μέσα στο θέατρο. Ο Οστερμάιερ σκοπεύει να ανεβάσει στον ίδιο, εντελώς σεξπιρικό χώρο, και άλλα έργα του βάρδου, ξεκινώντας ίσως από τη «Δωδέκατη Νύχτα».

Οσο για τον «Ριχάρδο Γ’», το έργο που σχετικά πρόσφατα έγινε παγκόσμιο χιτ χάρη στον Κέβιν Σπέισι, ο Γερμανός σκηνοθέτης παραδέχτηκε σε συνέντευξή του ότι κι αυτός από έναν ηθοποιό ξεκίνησε.

Τον 39χρονο Λαρς Εϊντινγκερ, που ήδη έχει γίνει στα χέρια του ένας αξέχαστος Αμλετ, τον θαυμάσαμε και στην Αθήνα. «Ευχαρίστως θα σκηνοθετούσα πέντε-έξι άλλα έργα του Σέξπιρ, αλλά δεν είχα στον θίασο ούτε Λιρ, ούτε Αντόνιο, ούτε Σάιλοκ», εξήγησε.

Είχε, όμως, τον Εϊντινγκερ. «Είναι τέλειος για τον ρόλο. Μου άρεσε η ιδέα να είναι ο Ριχάρδος πολύ γοητευτικός, έτσι ώστε οι άνθρωποι να μπορούν εύκολα να τον συμπαθήσουν».

Αυτό είναι. Πάλι μια διαφορετική, ερεθιστική προσέγγιση σε έναν ρόλο που εύκολα μπορείς να τον κλείσεις σε κλισέ: σίριαλ-κίλερ, τέρας κ.λπ.

Ο Οστερμάιερ κρατά όλα τα σωματικά χαρακτηριστικά (καμπούρα, κουτσό πόδι) που στην υπερβολή του χάρισε ο Σέξπιρ στον βασιλιά, έστω κι αν ο σκελετός του, που βρέθηκε το 2012 στο Λέστερ, μια μικρή σκολίωση δείχνει μόνο.

Δεν έχει, όμως, καμιά όρεξη να τον κάνει κακό ή ακόμα χειρότερα να παραπέμπει σε κάποιον δικτάτορα (τον Χίτλερ, όπως ο Ριχάρδος του Ιαν ΜακΚέλεν ή τον Καντάφι των Σπέισι και Μέντες).

Οπως εξήγησε ο Οστερμάιερ, η προσέγγισή του στο έργο ξεκίνησε από την… πρώτη φράση του «Αμλετ», την απλή ερώτηση του Βερνάρδου «Ποιος είναι εκεί;».

«Για μένα είναι η βασική ερώτηση όλων των έργων του Σέξπιρ, έχει την ευρεία έννοια του “ποιοι είμαστε;”, “τι είναι ο άνθρωπος;”. Ο κοινωνικός ρόλος που παίζει ή ο πραγματικός του χαρακτήρας;».

Ετσι, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, ο Ριχάρδος, ενώ είναι πραγματικά κακός και έχει φρικτούς σκοπούς από την αρχή, «πρέπει να υιοθετήσει τον ρόλο κάποιου που ενδιαφέρεται μόνο για τον Θεό, την ευημερία του βασιλιά και της Αγγλίας. Πρέπει να προσποιηθεί. Ετσι, αυτό που εμένα με ενδιαφέρει είναι η θεατρικότητά του. Επιφόρτισα τον Εϊντινγκερ με το καθήκον να παίζει το αντίθετο του χαρακτήρα του Ριχάρδου. Κάτι πολύ απαιτητικό. Να μη δείχνει ποτέ ότι είναι κακός, αλλιώς θα αποτύχει».