Ο Σέξπιρ αμφισβητεί τη σιγουριά των φύλων

Τυχαίο; Οταν ο Τόμας Οστερμάιερ, ο διευθυντής της Σαουμπίνε του Βερολίνου, κλήθηκε για την πρώτη του σκηνοθεσία στην Κομεντί Φρανσέζ, στο Παρίσι, διάλεξε τον αγαπημένο του Σέξπιρ. Τόσες και τόσες παραστάσεις έχει κάνει, από «Αμλετ», που είχαμε δει στο Φεστιβάλ Αθηνών, μέχρι «Οθέλλο» και «Ριχάρδο ΙΙΙ». Κατέφυγε σε μια κωμωδία πολυπαιγμένη και αγαπημένη -όχι πάντως στην Κομεντί Φρανσέζ, από το 2003 είχε να ανεβεί- που έχει ιδιαίτερο βάρος στις μέρες μας.

Στο κέντρο της, ανάμεσα σε άλλα προφανώς θέματα, στέκει το θέμα της ταυτότητας του φύλου και της παρενδυσίας. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Σέξπιρ χρησιμοποιεί το παιχνίδι των μεταμορφώσεων, αλλά εδώ τα πράγματα φτάνουν στα άκρα. Πρόκειται προφανώς για τη «Δωδέκατη Νύχτα», που στη Γαλλία ανεβαίνει με τον τίτλο «La Nuit des Rois ou Tout ce que vous voulez» (Η Νύχτα των Βασιλιάδων ή Αυτό που Επιθυμείτε).

Είναι η πασίγνωστη ιστορία που η ναυαγός στην Ιλλυρία Βιόλα ντύνεται αγόρι, ερωτεύεται τον Δούκα της χώρας, που τον χρησιμοποιεί για να μεταφέρει τον ερωτά του σε μια κόμισσα, αλλά αυτή ερωτεύεται το ευφραδές και γοητευτικό «αγόρι», για να παντρευτεί τελικά τον δίδυμο αδελφό του! Κι αν φανταστούμε ότι τους γυναικείους ρόλους, τότε, τους έπαιζαν αγόρια, η συνθήκη γίνεται πιο πολύπλοκη: αγόρι ντύνεται γυναίκα, που μεταμφιέζεται σε αγόρι, που ερωτεύεται αγόρι.

Η παράσταση του Οστερμάιερ (μέχρι 28/2), με τον σταρ της Κομεντί Φρανσέζ, Ντενί Πονταλιντές, στον ρόλο του Δούκα Ορσίνο, είναι -λέει ο γαλλικός Τύπος- μια ακόμα αποθέωση του αυτοσχεδιασμού και της ελευθερίας του ηθοποιού. Και του σκηνοθέτη, αν συνυπολογίσουμε ότι στις ακτές της Ιλλυρίας υπάρχουν πίθηκοι και ακούγονται ατάκες που έχουν σχέση με τον Μακρόν και το σκάνδαλο Μπεναλά!

Σύμφωνα με τον Οστερμάιερ, στη «Δωδέκατη Νύχτα», «οι απατηλές όψεις δεν δημιουργούν απλώς παρεξηγήσεις, δεν είναι επίδειξη δραματουργικής δεξιοτεχνίας. Παίρνουν υπαρξιακές διαστάσεις. Η σύγχυση που σκορπάει η Βιόλα όταν μεταμφιέζεται σε Σεζάριο, οδηγεί τους πάντες όχι μόνο στην ερωτική επιθυμία, αλλά σε μια αμφισβήτηση της ίδιας τους της ταυτότητας. Η ικανοποίηση της επιθυμίας συνέχεια αναβάλλεται και έτσι ανατρέπεται η σιγουριά των φύλων, αλλά και των κοινωνικών τάξεων, πάνω στην οποία είναι κτισμένη η Ιλλυρία -και ο κόσμος μας».