«Θέλω να δημιουργώ ένα αυτόνομο σύμπαν πάνω στη σκηνή»

Ο Θάνος Παπακωνσταντίνου παρουσιάζει στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης το «Colossus» (Κολοσσός), το τρίτο μέρος μιας δραματουργικής και σκηνοθετικής πρότασης που έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια πάνω στην «Ορέστεια» του Αισχύλου.

Η συγκεκριμένη σκηνική σύνθεση αφορά την τραγωδία «Αγαμέμνων» (ολοκληρώνει τον κύκλο καταλήγοντας στο πρώτο έργο της τριλογίας) και τον ρόλο της μητέρας ερμηνεύει η Μαρία Καλλιμάνη.

«Αυτά τα έργα είναι πολύ πιο κοντά στα θρησκευτικά δρώμενα, παρά στο θέατρο λόγου» μας λέει ο Θάνος Παπακωνσταντίνου.

«Ο λόγος έρχεται σαν ακόμα ένα στοιχείο της σύνθεσης. Η δομή της οικογένειας και οι εξουσιαστικές σχέσεις μέσα σ’ αυτήν, η πίστη σ’ ένα σύστημα θρησκευτικό ή κοινωνικό, η τύφλωση του πιστού μες στη βεβαιότητα και την ασφάλεια του αισθήματος του “ανήκειν”, τα ζητήματα των φύλων που σαν αντίρροπες δυνάμεις έλκουν και απωθούν το ένα το άλλο και η “άγρια” καταγωγή του ανθρώπου είναι θέματα που πλέκουν τον ιστό της αφήγησης και στο “Colossus” αλλά και στα άλλα δύο κομμάτια του κύκλου. Ολόκληρο το σύμπαν του κύκλου έχει χτιστεί γύρω απ’ την παραδοχή ότι ο άνθρωπος, όσο και να προσπαθεί να εξελιχθεί, δεν μπορεί να ξεφύγει απ’ το άγριο αίμα που κουβαλά σαν κληρονομιά μέσα του».

• Το πρώτο μέρος, «Venison», έχει κεντρικό πρόσωπο τον γιο, το δεύτερο, «Pedestal», την κόρη και τώρα στο «Colossus» η αφήγηση πλέκεται γύρω από τη μητέρα.

Ενα πρόσωπο πλήρως υποταγμένο στις αρχές και τη δομή του κόσμου μέσα στον οποίο βρίσκεται.

Με όχημα την απόλυτη πίστη της, γίνεται μάρτυρας, συνεργός και θύτης των μεγαλύτερων εγκλημάτων στο όνομα μιας μεγάλης ιδέας.

Το σκηνικό αλλάζει άρδην για την ίδια, όταν η καταστροφή και η βία, που ήταν προορισμένη να ξεσπάσει κάπου μακριά από το σπίτι της, εισέρχεται αθόρυβα στην κουζίνα της και την αναγκάζει να δει.

Να μάθει ποιον κόσμο, ποια ζωή, ποιο θεό έχει δεχτεί πρόθυμα να υπηρετεί.

• Στη δική σας ανάγνωση η δραματουργική κλίμακα μετατοπίζεται.

Στον Αισχύλο έχεις την αίσθηση ότι οι ήρωες συνομιλούν με συμπαντικές δυνάμεις ουράνιες και χθόνιες – το ταβάνι είναι στα άστρα.

Εδώ όλη η σύνθεση πλέχτηκε μέσα σε χώρους ενός σπιτιού -σαλόνι, υπνοδωμάτιο, κουζίνα, αντίστοιχα για τα τρία μέρη. Τ

ο θέμα ήταν το πώς ένα πρόσωπο αίρεται στο ύψος του τραγικού ήρωα.

Πώς η κίνηση πηγαίνει διαρκώς προς τα πίσω και προς το «μέσα» του προσώπου, εκεί που στον Αισχύλο όλα βαίνουν προς τα εμπρός και προς τα έξω. Και στις τρεις παραστάσεις ήταν βασικός στόχος να δημιουργηθεί ο κόσμος του κεντρικού προσώπου, ένα σκηνικό σύμπαν μες στο οποίο όλα τα στοιχεία (χώρος, κίνηση, ήχος, μουσική, φως, λόγος) λειτουργούν σαν συμπαίκτες.

• Πώς υπηρετείται σκηνοθετικά αυτή η σκέψη;

Χτίστηκε ένας διάλογος σκηνών ρεαλιστικού, σχεδόν νατουραλιστικού ύφους, που συνομιλούν με φαντασιωτικές σκηνές εικαστικές – τελετουργικές.

Σαν ένας παράλληλος κόσμος που υπάρχει μέσα στο κεντρικό πρόσωπο, ένας άλλος χρόνος που βαίνει παράλληλα με την καθημερινότητά του μέχρι που έρχεται η στιγμή που αυτοί οι κόσμοι συγκρούονται και το πρόσωπο σταδιακά βυθίζεται στο αρχέγονο χάος – το σκοτάδι μέσα μας.

Η κίνηση είναι στο πώς από έναν οργανωμένο σκηνικό κόσμο οδηγούμαστε στον εφιάλτη. Μ

ε απασχολεί η δόμηση του σκηνικού χώρου και του χρόνου σαν να πρόκειται για ένα μουσικό έργο.

Δεν πιστεύω τόσο στο μήνυμα όσο στη δημιουργία ενός κόσμου πάνω στη σκηνή.

Ενός αυτόνομου σύμπαντος με τους δικούς του κανόνες, αισθητική, φως, ρυθμό, κίνηση, λόγο.

Προσωπικά, σαν θεατής, θέλω να παραμυθιαστώ. Να μπω μέσα σ’ έναν κόσμο που έχει δημιουργήσει κάποιος άλλος, έστω για την ώρα που διαρκεί η παράσταση.

• Σ’ ένα τέτοιο εγχείρημα η σημασία των συνεργατών πρέπει να ήταν προαπαιτούμενο.

Η σημασία τους ήταν καταλυτική. Και πρέπει να πω πως απ’ την αρχή σχεδόν είχα και έχω τη μεγάλη χαρά συνεργατών εξαιρετικά ικανών και πρόθυμων να χτίσουμε τους κόσμους των παραστάσεων.

Θα ήθελα να τους αναφέρω και ονομαστικά, την Ελένη Μολέσκη, τη Νίκη Ψυχογιού, την Ελεάνα Γεωργιάδου, τον Μάριο Παναγιώτου, τον Αντώνη Μόρα, τη Χαρά Κότσαλη και τη Χριστίνα Θανάσουλα που βοήθησαν και διαμορφώθηκαν και οι τρεις παραστάσεις, ο καθένας με τον δικό του τρόπο απ’ το πρώτο κομμάτι της τριλογίας το 2012 μέχρι και τώρα.

Και φυσικά και όλοι οι υπόλοιποι συνεργάτες που συμμετείχαν ολόψυχα στη δημιουργία και την εκτέλεση των παραστάσεων.

Τα θεατρικά στοιχεία (υποκριτική, χώρος, κίνηση, μουσική, φως) είναι συμπαίκτες στη διαδρομή αυτή κι όλοι είναι συγκοινωνούντα δοχεία που επηρεάζουν απόλυτα το ένα το άλλο.

• Και μετά την ολοκλήρωση του κύκλου;

Θα ήθελα να καταφέρω κάποια στιγμή να παρουσιαστούν, με έναν τρόπο, και τα τρία μαζί.

Αν και είναι αυτόνομα μέρη, συνθέτουν μια ενιαία αφήγηση. Επιπλέον, έχω ξεκινήσει να επεξεργάζομαι έναν επόμενο κύκλο τριών παραστάσεων που ασχολούνται με το κίνημα του ρομαντισμού.

Με απασχολεί το πώς η πίστη σε μια απόλυτη ιδέα μπορεί να οδηγήσει σε μια καταστροφή, είτε σε προσωπικό είτε σε κοινωνικό επίπεδο.

 Info:

Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης (Πειραιώς 206, Ταύρος). «Colossus».

Σύνθεση κειµένου – Σκηνικός χώρος – Σκηνοθεσία: Θάνος Παπακωνσταντίνου.

Σκηνικά – κοστούµια: Νίκη Ψυχογιού. Κίνηση: Χαρά Κότσαλη, Νάντη Γώγουλου. Σύνθεση ήχων: Αντώνης Μόρας. Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα.

Ερμηνεύουν: Μαρία Καλλιμάνη, Θάνος Παπακωνσταντίνου, Ελένη Μολέσκη, Ιωάννα Μιχαλά.