Ενας άντρας και μια γυναίκα που αγαπήθηκαν πολύ, έχασαν το παιδί τους, μετά τον εαυτό τους και στο τέλος έχασαν ο ένας τον άλλον.
Το «Δηλητήριο», ένα σύγχρονο έργο (2009) της Λοτ Φέικεμανς που έχει αποσπάσει το βραβείο καλύτερου ολλανδικού θεατρικού έργου και παίζεται με επιτυχία στην Ολλανδία και την Αυστρία, σκηνοθετεί ο Γιάννης Μόσχος στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (Φουαγέ Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), με πρωταγωνιστές τους Μαρία Τσιμά και Ταξιάρχη Χάνο.
Στο «Δηλητήριο», έργο λεπτών αποχρώσεων, βασισμένο σε αληθινή ιστορία, πρωταγωνιστούν Αυτός και Αυτή. Δυο ανώνυμοι, απλοί άνθρωποι που μοιράζονται ένα στοιχειωμένο παρελθόν.
Η ζωή τούς επιφύλαξε ένα δραματικό απρόοπτο, τέτοιο που μοιάζει «σαν να πηδάς από αεροπλάνο χωρίς αλεξίπτωτο», όπως λέει η συγγραφέας. Την απώλεια του παιδιού τους.
Πάλεψαν να διαχειριστούν τον πόνο, να αντέξουν την καινούργια πραγματικότητα. Και τώρα, ύστερα από εννέα χρόνια χωρισμού, συναντιούνται για πρώτη φορά στο κυλικείο του νεκροταφείου. Με καθυστέρηση χρόνων, αλλαγμένοι, προσπαθούν να συμφιλιωθούν, να κατανοήσουν ό,τι τους συνέβη. Να κλείσουν τον κύκλο σιωπής.
«Αυτή μετά τον θάνατο του παιδιού της έκανε τα πάντα για να απαλύνει τον πόνο» λέει η Μαρία Τσιμά. «Πήρε χάπια, ακολούθησε συμβουλές γιατρών, συνέχισε τη δουλειά της, όμως δεν μπόρεσε να συνεχίσει. Κλείστηκε στον εαυτό της, στο πένθος.
Υστερα από εννέα χρόνια καλεί Αυτόν, ανατρέχοντας στην αγάπη, επιχειρώντας ένα βήμα προς την αλήθεια όσο κι αν πονάει. Αυτή η συνάντηση θα ανοίξει κάτι. Ο διάλογος, μοναδικό εργαλείο της συγγραφέως, εμπεριέχει αυτό που θέλουμε να πούμε αλλά κι αυτό που δεν θέλουμε να πούμε. Ο λόγος, δηλαδή, είναι και μια πύλη προς ό,τι παραμένει ανείπωτο».
• Για πρώτη φορά ο Γιάννης Μόσχος σκηνοθετεί στο ΚΘΒΕ, αλλά εσείς για τρίτη φορά συνεργάζεστε μαζί του.
Και είμαι πολύ χαρούμενη. Ο Γιάννης μπορεί να «διαβάζει» το έργο, να δημιουργεί ατμόσφαιρα αμοιβαίας εμπιστοσύνης στην πρόβα. Διαθέτει γνώση, αίσθηση του ρυθμού και κυρίως χιούμορ. Αντιστέκεται στον μελοδραματισμό, στην προφανή εξωτερίκευση των συναισθημάτων.
Επιζητά την ακρίβεια, την ουσία, «χορογραφεί» την κάθε στιγμή, είναι ανοιχτός στις προτάσεις, παρέχει ελευθερία στον σχεδιασμό του ρόλου. Στο Φουαγέ της ΕΜΣ αφήνει τους ήρωες ακάλυπτους μέσα στη γύμνια του χώρου στρέφοντας την προσοχή του αποκλειστικά στη σχέση χωρίς καμιά περιγραφικότητα. Δίνει χώρο στη σιωπή, στην παύση, στον καταιγιστικό ρυθμό, δηλαδή στη ζώσα ζωή. Είναι τρυφερός, αγαπάει τους ήρωες.
Γνωρίζει πως στις πιο δύσκολες στιγμές οι άνθρωποι είναι αμήχανοι και συχνά αστείοι. Υμνεί την αγάπη με τα πιο ωραία υλικά: μια σοκολάτα ή ένα τσιγάρο που το μοιράζεται κανείς μετά τον έρωτα. Με τον Ταξιάρχη Χάνο, έναν υπέροχο συμπαίκτη, επιζητούμε κοινό υποκριτικό κώδικα για να μιλήσουμε για την αγάπη.
• Πριν από 17 μήνες αναλάβατε την καλλιτεχνική διεύθυνση ενός δύσκολου οργανισμού με πολλά οικονομικά προβλήματα. Σε ποια κατάσταση είναι σήμερα το θέατρο;
Εκτίμησα ότι τώρα πια μπορώ να πάρω κι εγώ μέρος στην καλλιτεχνική ομάδα του θεάτρου. Η αλήθεια είναι ότι ο χρόνος δεν επιτρέπει να συνδυάζεις τις υποχρεώσεις που απαιτούν η διοίκηση και ένας ρόλος. Καθημερινά χιλιάδες πράγματα τρέχουν απαιτώντας ενέργεια, λύσεις. Και με την ίδια αγωνία -μάλλον με περισσότερη- ξαναμπαίνω στην ουσία της δουλειάς μου, οι ώρες της πρόβας ήταν όαση.
Η προσπάθεια που κάναμε απέφερε καρπούς. Ο Γιάννης Αναστασάκης έδωσε στο Κρατικό νέο βηματισμό. Είχαμε σημαντικές παραγωγές («Τρίτο Στεφάνι», «Μάνα Κουράγιο», «Ψύλλοι στ’ αυτιά», «Ανεμοδαρμένα ύψη», «Festen», «Γκιακ», «Νόστος», «Ασκητική», «Δε σε ξέχασα ποτέ», «Το αγόρι με τη βαλίτσα», «Οικογένεια Νώε» κ.ά.) και σημαντικούς σκηνοθέτες (Θ. Παπαγεωργίου, Ν. Μιλιβόγεβιτς, Γ. Αναστασάκης, Γ. Καλαβριανός, Γ. Παρασκευόπουλος, Γ. Μαυραγάνη, Κόλντο Βίο, Α. Κουτσουρέλλης, Μ. Σιώνας, Σ. Μιχαηλίδου) που ανέδειξαν με ιδιαίτερο τρόπο τα έργα.
Στην Επίδαυρο θα επαναληφθεί το «Επτά επί Θήβας» σε σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις και θα παρουσιάσουμε στο Φεστιβάλ Αθηνών το «Festen». Δώσαμε έμφαση στον κοινωνικό ρόλο του θεάτρου με φτηνά εισιτήρια και δωρεάν θέσεις για ανέργους, με δράσεις στους προσφυγικούς καταυλισμούς, στα μουσεία, στα ΚΑΠΗ, στις φυλακές, στην περιφέρεια.
Μειώσαμε τα χρέη και σταθεροποιήθηκαν οι πληρωμές. Στις δύσκολες μέρες που ζούμε το θέατρο ανακάμπτει και βάζω θετικό πρόσημο. Ανταμοιβή, η εμπιστοσύνη του κόσμου και τα γεμάτα θέατρα.
• Και συγγραφέας. Μόλις κυκλοφόρησε η νουβέλα σας «Το Λιθόστρατο» (εκδόσεις Στερέωμα) που θα παρουσιαστεί στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη.
Το έγραψα πριν από δυόμισι χρόνια και τώρα βρήκε τον δρόμο του. Μια ιστορία που διαδραματίζεται στο νησί μου, την Κεφαλονιά, στον τόπο που πάντα επιθυμώ να επιστρέφω. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο θάνατος ενός παιδιού. Δυο γυναίκες ζουν το πένθος μέσα στα στενά όρια μιας μικρής πόλης.
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος/Φουαγέ ΕΜΣ (Εθνικής Αμύνης 2, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2315 200 200). «Δηλητήριο» της Λοτ Φέικεμανς. Μετάφραση-Σκηνοθεσία: Γιάννης Μόσχος. Σκηνικά-Κοστούμια: Τίνα Τζόκα. Μουσική: Αγγελος Τριανταφύλλου.
Φωτισμοί: Λευτέρη Παυλόπουλος. Παίζουν: Μαρία Τσιμά, Ταξιάρχης Χάνος. Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή, στις 21.00. Μέχρι τις 28 Μαΐου.
