«Ο κινηματογράφος πέθανε, ζήτω ο κινηματογράφος»

Είναι σίγουρα από τα πιο στοχευμένα στο σήμερα, απολύτως ορθά και τολμηρά λόγια που έχουμε ακούσει σε παρουσίαση φεστιβάλ. Η πρόεδρος της Ταινιοθήκης, Μαρία Κομνηνού, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα του 14ου Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου που ξεκινά σε λίγες μέρες (3-18/12) είπε την αλήθεια και την είπε ξεκάθαρα: «Είμαστε εδώ για να δείξουμε τι μπορεί να προσφέρει ένα φεστιβάλ δίχως κόκκινα χαλιά, χωρίς χολιγουντιανούς σταρ και μεγάλους χορηγούς (σ.σ. και μόνο γι’ αυτή την πρόταση την ευχαριστούμε!). Η φετινή έκδοση προσφέρει μια ευκαιρία στοχασμού σε καίρια ζητήματα: την επιβίωση του κινηματογράφου, πάνω σε αυτό που όλοι συζητάμε «Ο κινηματογράφος πέθανε – ζήτω ο κινηματογράφος», την επικαιρότητα του αρχείου ως θεωρητικής αλλά και πρακτικής ενασχόλησης, τη σχέση του κινηματογράφου με την Ιστορία, καθώς και τα κρίσιμα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα της συγκυρίας, όπως πόλεμοι, μεταναστευτικά ρεύματα και ενδυνάμωση αυταρχικών πολιτικών. Αναδεικνύεται επίσης η ανάγκη συγκρότησης μακροπρόθεσμης αρχειακής πολιτικής από την ελληνική πολιτεία».

Η φετινή διοργάνωση είναι πολύ πλούσια και δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε κανένα από τα αφιερώματα, τις αποκατεστημένες κόπιες παλαιότερων ταινιών που έγιναν στο εργαστήρι της Ταινιοθήκης ή τους εκλεκτούς καλεσμένους, γι’ αυτό θα αναφερθούμε ενδεικτικά σε κάποια από τα παραπάνω:

● Καταρχάς οι ταινίες έναρξης και λήξης: στις 3/12 το φεστιβάλ ξεκινά με την ταινία «Δύο εποχές, δύο άγνωστοι» του Σο Μιγιάκε, ενός από τους σημαντικότερους δημιουργούς του σύγχρονου ιαπωνικού σινεμά. Η ταινία έλαβε Χρυσή Λεοπάρδαλη στο πρόσφατο Φεστιβάλ του Λοκάρνο. Οσο για τη λήξη (18/12), πέραν των βραβεύσεων, θα προβληθεί η νέα ταινία του αγαπημένου μας Ράντου Ζούντε «Kontinental ’25» (σ.σ. η ταινία έλαβε την Αργυρή Αρκτο Καλύτερου Σεναρίου στη φετινή Μπερλινάλε). Ο βραβευμένος Ρουμάνος σκηνοθέτης θα έρθει στην Αθήνα και θα παρουσιάσει το ντοκιμαντέρ του «Η αναχώρηση των τρένων» σχετικά με τον Β.Π.Π.

● Στο Διεθνές Διαγωνιστικό θα παρουσιαστούν 10 εξαιρετικές ταινίες: «Μιλιτάνθρωπος», ουκρανικό ντοκιμαντέρ των Γκόρλοβα, Σμιθ και Μοζγκόβι, τα επίσης ντοκιμαντέρ «Ιστορίες από τον πληγωμένο τόπο» του Αμπάς Φαντέλ και «Με τον Χασάν στη Γάζα» του Καμάλ Αλτζαφαρί που «μεταμορφώνουν τα κατεστραμμένα τοπία του Λιβάνου και της Παλαιστίνης σε χώρους μαρτυρίας», το «Mare’s Nest» του Βρετανού πειραματικού κινηματογραφιστή Μπεν Ρίβερς, «Σύντομο καλοκαίρι» της Ρωσίδας Νάστια Κόρκια, «Απόδραση» του Ιάπωνα Μασάο Αντάτσι για τα ριζοσπαστικά κινήματα που κάποτε υπήρχαν, «Fuck the Polis» της Ρίτα Αζεβέδο Γκόμες με θέμα την Ελλάδα, «Διαδρομές επιθυμίας» του Ντάνε Κόμλιεν και «Κραυγές» του Πέτρου Σεβαστίκογλου.

● Στο τμήμα «Reframing Images» του φεστιβάλ θα δούμε 24 ταινίες σε ελληνική πρεμιέρα που εστιάζουν σε πιο εικαστικές και υβριδικές κινηματογραφικές μορφές, ενώ πολλοί από τους δημιουργούς θα συζητήσουν με το κοινό.

● Το αφιέρωμα στον πρόσφατα εκλιπόντα Θανάση Ρεντζή με τίτλο «Ο αλχημιστής των εικόνων» είναι ένας φόρος τιμής και μνήμης της Ταινιοθήκης στον δημιουργό που θεμελίωσε την ελληνική avant-garde. Θα προβληθούν οι ταινίες «Μαύρο + Ασπρο», «Βιο-γραφία», «Ηλεκτρικός Αγγελος» και «Fiction», καθώς και ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του που υπογράφει ο Προκόπης Δάφνος. Στις 9/12 θα πραγματοποιηθεί συζήτηση-φόρος τιμής με θεωρητικούς του κινηματογράφου και συνεργάτες του Θανάση Ρεντζή.

● Το φεστιβάλ τιμά επίσης τον Θάνο Αναστόπουλο, του οποίου την τελευταία ταινία «Τα Φαντάσματα της Επανάστασης» λατρέψαμε, και ο ίδιος θα λάβει Ειδικό Βραβείο για το έργο του ενώ θα δώσει και masterclass (10/12). Θα προβληθούν οι ταινίες του: «Η κόρη», «Τα Φαντάσματα της Επανάστασης», το ντοκιμαντέρ παρατήρησης «Τελευταία Παραλία» καθώς και η πρώτη ταινία μικρού μήκους του, «Ο Θεατής», ένα οξύ σχόλιο πάνω στην πολιτική παθητικότητα. Ο ίδιος είπε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου με το ιδιαίτερο χιούμορ που έχει: «Σας ευχαριστώ γι’ αυτό το χάδι στο βλέμμα μου. Σαν έμαθα για το αφιέρωμα και τη βράβευση, πήρα τη γιατρό μου! Μετά έμαθα πως είναι και η γιατρός της κ. Κομνηνού -μήπως τελικά ήταν ιδέα της γιατρού μας όλο αυτό;»

● «Αποκατεστημένες και Υπέροχες»: σε αυτό το τμήμα ανήκουν ταινίες που αποκαταστάθηκαν ψηφιακά από το νεοσύστατο Εργαστήριο Ψηφιακής Αποκατάστασης Ταινιών της Ταινιοθήκης μετά από πολύμηνη εργασία και έρευνα. Θα δούμε ταινία με τον Μικ Τζάγκερ στα πολύ νιάτα του (δεκαετία ‘60) σε μια ταινία («Παράσταση») που έμεινε εκτός διανομής τότε για δύο χρόνια καθώς ήταν αρκετά τολμηρή (σ.σ. ο Τζάγκερ εξερευνά τη σεξουαλικότητά του), μέχρι το «Πικρό Ψωμί» του Γρηγόρη Γρηγορίου, μια ταινία του 1951 που τότε δεν πήγε καθόλου καλά στα ελληνικά σινεμά, αλλά πρόκειται για μια προβολή κορυφαίας σημασίας για το φετινό ΦΠΚΑ, καθώς φανερώνει τι δουλειά μπορεί να κάνει το νεοσύστατο αυτό Εργαστήριο (σ.σ. οι υπεύθυνοι έψαξαν κόπιες από την ταινία σε όλη την Ευρώπη για να τη «ζωντανέψουν» και μελέτησαν επισταμένα τις σημειώσεις του σκηνοθέτη, που ευτυχώς ήταν πολυγραφότατος!). Θα προτείναμε να μη χάσετε και την ταινία «Η γυναίκα του Κρεγκ» της Ντόροθι Αρζνερ – της πρώτης σκηνοθέτριας του Χόλιγουντ και ανοιχτά λεσβίας στις δεκαετίας ‘30 και ‘40. Ή την αριστουργηματική βωβή ταινία του ’20 «Ο άνεμος», γυρισμένη υπό αφόρητες συνθήκες στην έρημο Μοχάβι, με τη μεγάλη σταρ του βωβού κινηματογράφου Λίλιαν Γκις, συνοδεία πρωτότυπης ζωντανής μουσικής από τον Λόλεκ (16/12).

● Τα αφιερώματα δεν τελειώνουν εδώ, αλλά θα δώσουμε έμφαση σε κάποιες ειδικές βραδιές/προβολές: Θα παρουσιαστεί το βιβλίο «Singapore Sling – Ο άνθρωπος που αγάπησε ένα πτώμα» (Eκδόσεις Restless Wind) του Νίκου Νικολαΐδη (18/12) και θα ακολουθήσει η προβολή της ταινίας του σπουδαίου αυτού σκηνοθέτη που «έφυγε» τόσο απρόσμενα από τη ζωή σε αποκατεστημένη 4K εκδοχή. Θα γίνουν τρία masterclasses: εκτός του Θάνου Αναστόπουλου που προείπαμε, θα δώσουν και οι Κλερ Αθερτον (8/12), Ζαν-Γκαμπριέλ Περιό (Γαλλικό Ινστιτούτο, 11/12). Τέλος, θα γίνουν δύο πάρτι στο Bios Rooftop: το πάρτι του Διαγωνιστικού Reframing Images (7/12, στις 21.00, Dj: K.atou aka Janet Davis) και το αντίστοιχο όλου του φεστιβάλ μετά τη λήξη του (13/12, στις 23.00, Dj: Maik Nait).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Οδός 48, μετρό Κεραμεικός), 3-18/12. Αναλυτικά το πρόγραμμα, πληροφορίες και εισιτήρια στο www.tainiothiki.gr