Δύσκολα να ξεχαστεί το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου στη Μόστρα. Το 82ο Φεστιβάλ Βενετίας (27/8 – 6/9) ολοκληρώθηκε προχθές και πέρασε στην Ιστορία τόσο της 7ης Τέχνης όσο και της πολιτικής αλληλεγγύης: τα βραβεία δόθηκαν, τα χειροκροτήματα μοιράστηκαν. Ο Τζιμ Τζάρμους κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα για πρώτη φορά στην καριέρα του, το «Η φωνή της Χιντ Ρατζάμπ» κέρδισε κοινό, κριτικούς, την ιστορική στιγμή των 23 λεπτών σε χειροκροτήματα και φωνές «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» καθώς και το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, ενώ το «Bugonia» («Βουγονία») του Γιώργου Λάνθιμου δεν πήρε κανένα βραβείο – κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά για τον ίδιο, καθώς από το 2011 που πρωτοπαρουσίασε ταινία του στο συγκεκριμένο Φεστιβάλ πάντοτε έφευγε με μια διάκριση.
Φέτος, είναι η πρώτη φορά που ταινία του Λάνθιμου στο επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα της Βενετίας δεν βραβεύεται. Αυτό από μόνο του αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμού στον Τύπο, ειδικά αν σκεφτεί κανείς πως είχε προηγηθεί η τεράστια επιτυχία του με το «Poor Things». Αλλά και οι κριτικές ήταν διφορούμενες: Η El Pais έκανε λόγο για «συνδυασμό σάτιρας και επιστημονικής φαντασίας, με αναφορές στο φαινόμενο των θεωριών συνωμοσίας, τη βιοτεχνολογία και την κοινωνική αποξένωση», ο Cadena Ser (ο μεγαλύτερος και ιστορικότερος ισπανικός ραδιοφωνικός σταθμός) τη χαρακτήρισε «αποτυχημένη και απελπισμένη μαύρη κωμωδία», αναγνωρίζοντας ωστόσο το ταλέντο των ηθοποιών, κάνοντας παράλληλα λόγο για «υπερβολικά στιλιζαρισμένο και προκλητικό οπτικό τόνο, που απομακρύνει τον θεατή από το βασικό μήνυμα». Οσο για τον Guardian, έγραψε πως πρόκειται για ένα «μακάβριο και πρωτόγονο φιλμ με δυνατές σκηνές αλλά αμφίρροπη αφήγηση, όπου η μακρά ανοδική πορεία δεν οδηγεί σε ένα ισορροπημένο, έντονο τέλος», ενώ ο συντάκτης αναρωτήθηκε «αν η έξυπνη σύλληψή του δικαιολογεί το απρόσμενο δραματικό του ξέσπασμα».
Εκπληξη, επίσης, αποτέλεσε και το πρώτο βραβείο. Ο Τζάρμους έχει μεν κερδίσει κάποια σημαντικά βραβεία στην πολύχρονη καριέρα του (Χρυσή Κάμερα/Caméra d’Or το 1984 για το «Stranger Than Paradise» και το Βραβείο Μεγάλης Επιτροπής/Grand Prix το 2005 για το «Broken Flowers») και ακόμα κάποιες διακρίσεις, αλλά κανείς δεν περίμενε να λάβει τον Χρυσό Λέοντα (ούτε ο ίδιος!) ειδικά μετά την απίστευτη προβολή της ταινίας για την 5χρονη Παλαιστίνια. Αυτό δεν σημαίνει επ’ ουδενί ότι δεν άξιζε κάτι τέτοιο: η ταινία του «Father Mother Sister Brother» αποτελείται από τρεις ιστορίες και εξερευνά θέματα όπως η γήρανση, οι ενοχές και η συναισθηματική απόσταση μέσα στην οικογένεια.
Το ύφος χαρακτηρίζεται «διαλογιστικό», συνδυάζοντας κομψό χιούμορ με λυρικές αναστοχαστικές νόρμες, χωρίς να καταφεύγει σε παραδοσιακά δραματικά ξεσπάσματα, με ερμηνείες σπουδαίων καλλιτεχνών όπως οι Κέιτ Μπλάνσετ, Ανταμ Ντράιβερ, Τομ Γουέιτς κ.ά. – με δυο λόγια, ένας υπέροχος Τζάρμους! «Θέλαμε να κάνουμε μια ήσυχη ταινία για τις πολυπλοκότητες που αναπτύσσονται στις σχέσεις – αλλά χωρίς καμία κρίση. Δεν μου αρέσει να κάνω απόλυτες δηλώσεις ή γενικεύσεις. Νιώθω ότι, ειδικά σε αυτές τις εποχές, η ενσυναίσθηση μεταξύ των ανθρώπων είναι απαραίτητη. Και ο κινηματογράφος μπορεί να μας βοηθήσει να καλλιεργήσουμε τις σχέσεις μας μεταξύ μας», δήλωσε ο Τζάρμους.
Η ταινία «The Voice of Hind Rajab» της Κάουθερ Μπεν Χάνια από την Τυνησία δεν κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα, ωστόσο απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα. Η αίσθηση στο κοινό ήταν ισχυρή και δεν θα την ξεχάσουμε ποτέ – ούτε και την αληθινή ιστορία πάνω στην οποία βασίστηκε. Το ηχητικό από την 5χρονη Παλαιστίνια Χιντ που πέθανε μετά από ώρες από ισραηλινά πυρά, δίπλα στους ήδη νεκρούς συγγενείς της, ενώ καλούσε σε βοήθεια, δεν θα ξεχαστεί όσο κι αν το κράτος του Ισραήλ λέει έως τα σήμερα πως δεν υπήρχαν δυνάμεις του στην περιοχή. Οπως είπε και η ίδια η σκηνοθέτρια: «Η φωνή της Hind θα συνεχίσει να αντηχεί μέχρι να αποδοθούν ευθύνες και δικαιοσύνη». Οσο για τον Αργυρό Λέοντα Σκηνοθεσίας, το βραβείο έλαβε ο 39χρονος Μπένι Σαφντί για το «The Smashing Machine».
Στις ερμηνείες, η Σιν Ζιλέι απέσπασε τη Volpi Cup (Καλύτερη Ηθοποιός) για το «The Sun Rises on Us All», ενώ ο Τόνι Σερβίλο τιμήθηκε για την ερμηνεία του στο «La Grazia» του Πάολο Σορεντίνο, τον οποίο εκθείασε από σκηνής σαν έλαβε τη διάκριση. Το σενάριο της Valérie Donzelli και του Gilles Marchand αναγνωρίστηκε με το Βραβείο Σεναρίου και η Luna Wedler κέρδισε το βραβείο Marcello Mastroianni για το «Silent Friend». Εξίσου σημαντική ήταν η τιμητική διάκριση με Χρυσό Λέοντα Ζωής στον Βέρνερ Χέρτσογκ και την Κιμ Νόβακ. Τέλος, υπήρχε και μία διάκριση για την ελληνική μεγάλου μήκους ταινία «Αρκουδότρυπα» των Χρυσιάννα Παπαδάκη και Στέργιου Ντινόπουλου, μια ανεξάρτητη παραγωγή που απέσπασε το βραβείο Europa Cinemas Venice Label Καλύτερης Ευρωπαϊκής Ταινίας στο τμήμα Giornate degli Autori του Φεστιβάλ. Το βραβείο απονέμεται για πρώτη φορά σε Ελληνες δημιουργούς.
Αν πάντως κάτι έμεινε στο μυαλό μας ως εικόνα, πέραν της μικρής Χιντ που δεν θα φύγει ποτέ, ήταν η λέξη «Enough» («Αρκετά») που φορούσε όλο το καστ της συγκεκριμένης ταινίας ως κονκάρδα. Ενα «Αρκετά» τόσο σιωπηλά ηχηρό όσο και ισχυρά παγκόσμια μήνυμα ενάντια στη γενοκτονία και υπέρ της ειρήνης.
