Κριτική κινηματογράφου: Ο Αλμοδόβαρ χωρίς τη σπίθα του

Νέα, αυτοβιογραφική ταινία από τον ιδιοφυή Ισπανό που όμως στις «Πικρές γιορτές» του αποδεικνύεται λιγότερο τολμηρός από ό,τι μας έχει συνηθίσει

Πικρές Γιορτές
(Bitter Christmas, Ισπανία, 2026, 111′)

Σκηνοθεσία: Πέδρο Αλμοδόβαρ
Ηθοποιοί: Μπάρμπαρα Λένι, Λεονάρντο Σμπαράλια, Αϊτάνα Σάντσεθ-Χιχόν

Η νέα ταινία του Πέδρο Αλμοδόβαρ, που προβλήθηκε στις φετινές Κάνες, είναι μια αυτοαναφορική ταινία που χρησιμοποιεί την αφήγηση μέσα στην αφήγηση για να εξερευνήσει γνώριμες θεματικές του αλμοδοβαρικού σύμπαντος, με τον σκηνοθέτη να επιχειρεί εδώ μια κατάδυση στις προσωπικές και καλλιτεχνικές του εμμονές, ενώ στοχάζεται πάνω στη διαδικασία της δημιουργίας και στο πώς η ζωή συνδιαλέγεται διαρκώς με την τέχνη.

Η ταινία κινείται ανάμεσα σε δύο ιστορίες: η πρώτη διαδραματίζεται το 2004 και ακολουθεί την Ελσα (Μπάρμπαρα Λένι), μια σκηνοθέτρια διαφημιστικών που βρίσκεται στα πρόθυρα νευρικής κρίσης κι αποφασίζει να ταξιδέψει σε ένα νησί παρέα με την καλή της φίλη Πατρίσια (Βικτόρια Λουένγκο) κι εκεί να προσπαθήσει να γράψει ένα κινηματογραφικό σενάριο. Η δεύτερη ιστορία διαδραματίζεται το 2025, με τον Ραούλ (το alter ego του Αλμοδόβαρ που τον υποδύεται ο Λεονάρντο Σμπαράλια) να προσπαθεί να βγει από το δημιουργικό αδιέξοδο και να τελειώσει το νέο του σενάριο, που δεν είναι άλλο από την ιστορία τής Ελσα.

Ο Αλμοδόβαρ παίζει έξυπνα με τον θεατή θολώνοντας τη γραμμή ανάμεσα στη μυθοπλασία και την αυτοβιογραφία: πόσο τελικά μοιάζει το alter ego του με τον ίδιο; Παράλληλα η μετα-αφήγηση προσθέτει δύο επίπεδα που περιπλέκονται μεταξύ τους και λειτουργούν ως σχόλιο πάνω στους μηχανισμούς της δημιουργικότητας και στο πώς η αναζήτησή της μπορεί να αποβεί οδυνηρή τόσο για τον δημιουργό όσο και για τους ανθρώπους γύρω του.

Το χιούμορ του Αλμοδόβαρ είναι άλλοτε γλυκόπικρο, άλλοτε πονηρό και αιχμηρό, ενώ μέσα στην αφήγησή του κρύβεται πάντοτε η γοητεία του οικείου, που πλαισιώνεται από τη γνώριμη πολύχρωμη σκηνογραφία του και το υπέροχο soundtrack με τραγούδια της σπουδαίας Μεξικανής τραγουδίστριας Τσαβέλα Βάργκας. Υπάρχουν στιγμές βαθιάς συγκίνησης και μιας πραγματικότητας απόλυτα απτής. Η απώλεια, η διαχείρισή της και η προσπάθεια της Ελσα να βρει τα βήματά της σκιαγραφούνται όμως με μια τυπικότητα, χωρίς κάποια δυναμική, καθώς ο Αλμοδόβαρ μετακινείται διαρκώς ανάμεσα στον κόσμο της και εκείνον του Ραούλ, χωρίς να εστιάζει ουσιαστικά σε κανέναν από τους δύο.

Δεν τολμά να βυθιστεί στον ταραχώδη ψυχισμό των χαρακτήρων του και να έρθει πραγματικά αντιμέτωπος με τον ίδιο του τον εαυτό. Μόνο προς το τέλος αποφασίζει να αφιερώσει περισσότερο κινηματογραφικό χρόνο στο alter ego του. Οταν τελικά το κάνει, κατασκευάζει ίσως την πιο δυνατή σκηνή της ταινίας του: τη σύγκρουση του Ραούλ με την πρώην μάνατζέρ του Μόνικα (Αϊτάνα Σάντσεθ-Γκιχόν), αλλά η ταινία ήδη βρίσκεται προς το τέλος της, χωρίς μέχρι εκεί να έχει εξερευνήσει ουσιαστικά αυτή την ενδιαφέρουσα σχέση.

Το δράμα του είναι άτονο, δημιουργημένο από συρραφές επαναλαμβανόμενων μοτίβων από το προηγούμενο έργο του, πολύ προβλέψιμο, με λίγες στιγμές καλοσκηνοθετημένου μελοδράματος. Δεν υπάρχει η σπίθα ενός δημιουργού που τολμούσε κάποτε να αγγίξει το ακραίο, το διαφορετικό. Ισως αυτή η αυτοαναφορική ταινία να αποτελεί μια ελεγεία για την απώλεια αυτής της σπίθας.

Μικρές ανάσες
(Life In A Beat, Ελλάδα, 2025, 92′)

Σκηνοθεσία: Αμέρισσα Μπάστα
Ηθοποιοί: Ελίνα Τσιορμπατζή, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, Τζέο Πακίτσας

Η πρώτη μεγάλου μήκους της Αμέρισσα Μπάστα, που απέσπασε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το Βραβείο κοινού ελληνικού προγράμματος, Βραβείο κοινού στο διαγωνιστικό τμήμα Meet the neighbours+ και Βραβείο Crew United, ενώ επιπλέον είναι υποψήφια για πέντε βραβεία Ιρις, ακολουθεί την ιστορία της εικοσάχρονης Λένας που ζει σε ένα ασφυκτικό οικογενειακό περιβάλλον και ονειρεύεται να ανεξαρτητοποιηθεί. Οταν χάνει τη δουλειά της και ανακαλύπτει πως είναι έγκυος, έρχεται αντιμέτωπη με δύσκολες αποφάσεις, προσπαθώντας να πάρει τον έλεγχο της ζωής της σε μια Αθήνα που δεν σταματά να κινείται γύρω της.

Με κοινωνικό ρεαλισμό και μια κάμερα που δεν παύει ποτέ να ακολουθεί τη Λένα (την υποδύεται η εξαιρετική Ελίνα Τσιορμπατζή), η Μπάστα δημιουργεί μια ιστορία που, παρ’ όλο που καταγράφει τη σκληρή πραγματικότητα, προσεγγίζει τα θέματά της με ευαισθησία χωρίς να καταφεύγει στην εύκολη λύση του μελοδράματος. Αναλύει τον ψυχισμό της ηρωίδας της και των θεματικών της χαμηλόφωνα, καθώς φαίνεται να γνωρίζει ότι η ίδια η πραγματικότητα αρκεί για να αναδείξει το μέγεθος των δυσκολιών που αντιμετωπίζει μια 20χρονη.

Η σκιαγράφηση της Λένας γίνεται μέσα από τρεις άξονες: ο ένας είναι η εργασιακή πραγματικότητα σε μια χώρα που τα εργατικά δικαιώματα και οι συνθήκες έχουν εδώ και αρκετό καιρό συρρικνωθεί, ο άλλος είναι τα προβλήματα που βιώνει μια γυναίκα στη σύγχρονη κοινωνία από το εργασιακό της περιβάλλον μέχρι και τις διαπροσωπικές της σχέσεις και το χάσμα ανάμεσα σε αυτή και τους άντρες και ο τελευταίος είναι η περισυλλογή πάνω στη νέα γενιά, μια γενιά που φαίνεται ότι είναι καταδικασμένη και λυγίζει κάτω από την καθημερινότητα, αλλά δεν έχει απολέσει την ελπίδα.

Αυτοί οι τρεις άξονες φυσικά συγκλίνουν και συμπλέκονται. Και ο κοινωνικός ρεαλισμός της Μπάστα μπορεί να μην είναι τόσο αιχμηρός ή να υπολείπεται μιας βαθύτερης δραματουργικής αφήγησης, είναι όμως επίκαιρος και κρατά την απαραίτητη κριτική στάση απέναντι σε μια ελληνική καθημερινότητα που μοιάζει πολλές φορές δυσβάσταχτη.

Οι Κυρίαρχοι του Σύμπαντος
(Masters of the Universe, ΗΠΑ, 2026, 132′)

Σκηνοθεσία: Τράβις Νάιτ
Ηθοποιοί: Νίκολας Γκαλιτζίν, Καμίλα Μέντες, Αλισον Μπρι

Δεκαπέντε χρόνια μετά ο Πρίγκιπας Ανταμ επιστρέφει στην κατεστραμμένη Ετέρνια, που βρίσκεται υπό την κυριαρχία του Σκέλετορ. Για να σώσει τον κόσμο του, πρέπει να ενώσει τις δυνάμεις του με τους παλιούς του συμμάχους και να αποδεχτεί το πεπρωμένο του ως Χ-Μαν. Με μια υπέρ το δέον αυτοσαρκαστική διάθεση που επιδιώκει περισσότερο να αποδομήσει το ίδιο το franchise, το οποίο ξεκίνησε ως σειρά παιχνιδιών της Mattel τη δεκαετία του ’80 για να εξελιχθεί σε multimedia και να στηλιτεύσει την τοξική αρρενωπότητα, το «Masters of the Universe» θυμίζει περισσότερο ταινία της Marvel παρά μια πρωτότυπη δημιουργία που έχει κάτι δικό της να πει ή να προσφέρει. Αντίθετα, ανακυκλώνει τη γνώριμη, χιλιοειπωμένη σεναριακή δομή και τις αμέτρητες άψυχες σκηνές δράσης με CGI, που διεκπεραιωτικά πηγαίνουν την ταινία παρακάτω.

ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΕΙΣ

Thesis
(Tesis, Ισπανία, 1996, 126’)

Σκηνοθεσία: Αλεχάντρο Αμενάμπαρ
Ηθοποιοί: Ανα Τόρεντ, Φέλε Μαρτίνεθ, Εδουάρδο Νοριέγα

Μια φοιτήτρια που ερευνά την οπτικοποιημένη βία ανακαλύπτει μια ταινία snuff και βυθίζεται σε έναν επικίνδυνο κόσμο, όπου τα όρια ανάμεσα στην περιέργεια, τον φόβο και τη βία αρχίζουν να καταρρέουν. Ντεμπούτο του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ που συστήθηκε δυναμικά στο παγκόσμιο κοινό υπογράφοντας ένα καθηλωτικό ψυχολογικό θρίλερ, εξερευνώντας τη γοητεία της βίας και τη συνενοχή του θεατή μέσα από μια σκοτεινή ιστορία γύρω από τις ταινίες snuff, συνδυάζοντας υποβλητική ατμόσφαιρα και μια εξαιρετική ερμηνεία από την Ανα Τόρεντ.

Ενα τρελό, τρελό θηριοτροφείο
(Animal House, ΗΠΑ, 1978, 109’)

Σκηνοθεσία: Τζον Λάντις
Ηθοποιοί: Τζον Μπελούσι, Τιμ Μάθεσον, Τζον Βέρνον

Στο Κολέγιο Φέιμπερ το 1962 ο κοσμήτορας Βέρνον Γουόρμερ είναι αποφασισμένος να διαγράψει όλα τα μέλη της αδελφότητας Δέλτα Τάου Τσι, όμως οι αδιόρθωτοι ταραξίες έχουν άλλα σχέδια. Η εμβληματική και καυστική κωμωδία του Τζον Λάντις, με έναν αξεπέραστο Τζον Μπελούσι, που ανανέωσε το αμερικανικό κωμικό σινεμά και άνοιξε τον δρόμο για ένα νέο κύμα φοιτητικών κωμωδιών.