Inside (Ελλάδα, Ην. Βασίλειο, Γερμανία, Βέλγιο, Ελβετία, 2023, 105’)
★★★½☆
● σκηνοθεσία: Βασίλης Κατσούπης
● ηθοποιοί: Γουίλεμ Νταφό
Με παγκόσμια πρεμιέρα πριν από μόλις έναν μήνα στο Πανόραμα της Berlinale, η πρώτη ταινία μυθοπλασίας του Βασίλη Κατσούπη («Ο φίλος μου ο Larry Gus»), με παραγωγό την ελληνική Heretic, ένας έξυπνος στοχασμός στην αξία ή την ευτέλεια της τέχνης, σφραγίζει τον Γουίλεμ Νταφό σ’ ένα εστέτ κλουβί και τον αφήνει να κάνει τις υπέροχες τρέλες του.
Ο Νίμο, ευέλικτος και ακριβής, βρίσκεται μέσα σ’ ένα πολυτελές μοντέρνο penthouse στο Μανχάταν. Είναι ληστής και μαζεύει πίνακες από την εκλεκτική συλλογή του απόντος ιδιοκτήτη, από Εγκον Σίλε έως Στέφανο Ρόκο. Μόνο που κάτι θα πάει πολύ στραβά με τον συναγερμό ασφαλείας και το διαμέρισμα θα κλειδωθεί απροσπέλαστα, ενώ η παροχή νερού θα κοπεί κι ο θερμοστάτης θα εκτοξεύεται διαδοχικά από τον ασφυκτικό καύσωνα στο σπαρακτικό κρύο. Ο Νίμο, πολυμήχανος, θα αναζητήσει τρόπους να βγει, όσο το σώμα και το μυαλό του συνεργάζονται μαζί του.
Πόσο έξυπνη επιλογή του Κατσούπη να περιορίσει την πρώτη του ταινία φιξιόν σ’ έναν ελεγχόμενο χώρο και σ’ έναν δεξιοτέχνη ηθοποιό. Με την πολύτιμη συμβολή του Λάμπη Χαραλαμπίδη στο μοντάζ, η ταινία αξιοποιεί τα δωμάτια του διαμερίσματος σαν ξένο πλανήτη προς εξερεύνηση.
Οπως ανεβοκατεβαίνει το θερμόμετρο, έτσι μεταβάλλεται κι η αίσθηση του φιλμ, από το χιούμορ (ανεκτίμητοι οι χοροί μακαρένα του Νταφό με τη μουσική που ενεργοποιείται όποτε ανοίγει το ψυγείο) στην παραλυτική απόγνωση και ξανά πίσω. Ιδανικός πρωταγωνιστής, ο Νταφό αγκαλιάζει τον ρόλο του με το πάθος του πρωτόπλαστου, συστρέφεται, επιβάλλεται, καταρρέει, αναζητώντας διαφυγή προς τη ζωή, μετατρέποντας στοιχεία από τα έργα τέχνης που τον περιβάλλουν σε εργαλεία απόδρασης, δημιουργώντας, σταδιακά, ένα δικό του «έργο τέχνης», φτιαγμένο από σπασμένα κομμάτια ύλης, σωματικά υγρά, μια αυτοσχέδια «σκάλα» προς τον ουρανό του διαμερίσματος ή της ανυπαρξίας.
Η ίδια η τέχνη είναι, φαινομενικά, το αντικείμενο της ταινίας: χαριτωμένα τσιτάτα το επιβεβαιώνουν. Από την παιδική ανάμνηση του Νίμο, η γάτα πέθανε, ο δίσκος χάθηκε, μόνο η τέχνη διαρκεί για πάντα, ώς το μάλλον προφανές «επεξηγηματικό» αξίωμα ότι δεν υπάρχει δημιουργία χωρίς καταστροφή. Αυτό, όμως, είναι μόνο η πρόφαση του Κατσούπη για να κάνει μια θαυμάσια ταινία-άσκηση. Καθώς εξαρτάται από μια ιδέα, σε έναν χώρο με έναν ηθοποιό, στο δεύτερο μέρος, για λίγο μόνο, ο ρυθμός πέφτει σε λούπα, για να επανέλθει απογειωτικά. Το πώς, σ’ ένα τόσο high-tech διαμέρισμα, κανείς δεν ανταποκρίνεται στον συναγερμό που ενεργοποιείται, παραμένει ως απορία.
Ωστόσο, εκείνο που μάλλον ο Κατσούπης θέλησε να κάνει είναι να χρησιμοποιήσει την «τέχνη» ως facade για ένα μαεστρικά φτιαγμένο θρίλερ, όχι μακριά από το «Buried» του Ροντρίγκο Κορτές ή το «Martian» του Ρίντλεϊ Σκοτ, όπου οι υπαρξιακές ανησυχίες λειτουργούν γοητευτικά και διακοσμητικά, αλλά εκείνο που μένει είναι το κινηματογραφικό παιχνίδι, η σκηνοθετική έμπνευση, ο Νταφό ως δύναμη της φύσης, η απολαυστική αξιοποίηση της τέχνης του ίδιου του σινεμά σε συμπυκνωμένη φόρμα. Και σ’ αυτό, πραγματικά, η ταινία ζωγραφίζει.
Αρκούδες δεν υπάρχουν (Khers nist, Ιράν, 2022, 106’)
★★★☆☆
● σκηνοθεσία: Τζαφάρ Παναχί
● ηθοποιοί: Τζαφάρ Παναχί, Νάσερ Χασέμι, Βαχίντ Μομπασερί
Ενα ζευγάρι Ιρανών που βρίσκεται παράνομα στην Τουρκία αποκτά τα πλαστά χαρτιά που θα εγγυηθούν τη φυγή τους. Αυτή είναι η ιστορία της… ταινίας μέσα στην ταινία που ο Τζαφάρ Παναχί σκηνοθετεί εξ αποστάσεως, από μια ταράτσα σ’ ένα χωριό κοντά στα ιρανο-τουρκικά σύνορα, εξάπτοντας την περιέργεια των ντόπιων. Μεταξύ των γυρισμάτων, ο Παναχί φωτογραφίζει τους κατοίκους του χωριού, αποτυπώνοντας ίσως, στα στιγμιότυπά του, ένα «παράνομο» ζευγάρι ερωτευμένων.
Οπως συνηθίζει, ο Τζαφάρ Παναχί χτίζει μια χαριτωμένη, απαλή ιστορία που κρύβει μια σοβαρότατη κριτική για τις απαγορεύσεις που επιβάλλει το κράτος του Ιράν (ο σκηνοθέτης φυλακίστηκε με εξαετή ποινή, πριν από περίπου έναν μήνα ξεκίνησε απεργία πείνας και του επιτράπηκε να επιστρέψει σπίτι του), ενώ ισοπεδώνει το τείχος μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας, χρησιμοποιώντας το σινεμά ως εργαλείο αντίδρασης και, μαζί, κινηματογραφικό χάδι. Το φιλμ τιμήθηκε με το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής Βενετία, επικυρώνοντας έναν σκηνοθέτη-έμβλημα που, πεισματικά, με στιγμές συγκλονιστικές ή απλώς πολιτικές και τρυφερές όπως εδώ, έχει μετατρέψει την ίδια του την ύπαρξη σε μανιφέστο τέχνης.
Αντιγόνη (Antigone, Καναδάς, 2019, 109’)
★★½☆☆
● σκηνοθεσία: Σοφί Ντεράσπ
● ηθοποιοί: Ναεμά Ριτσί, Νουρ Μπεκιριά, Ραβάδ Ελ-Ζεΐν
Η Αντιγόνη έχει καθαρό πρόσωπο, καθαρή νόηση, είναι καλή μαθήτρια και συνεπής άνθρωπος. Το κορίτσι θα τολμήσει να βοηθήσει τον αδελφό της να το σκάσει από τη φυλακή, παραβαίνοντας τον νόμο. Καταδιωκόμενη, θα αντισταθεί στην αστυνομία και τις Αρχές, αρνούμενη να συμβιβάσει το δικό της αίσθημα δικαιοσύνης μπροστά στο σύστημα.
Η Καναδέζα Σοφί Ντεράσπ μεταφέρει, αρκετά πιστά, την Αντιγόνη του Σοφοκλή στο σύγχρονο νεανικό πολιτικό τερέν. Το ίδιο το εύρημα της ταινίας θέτει περιορισμούς αληθοφάνειας και πειστικότητας, ωστόσο ο εφηβικός ιδεαλισμός είναι πάντα ακαταμάχητο θέμα και η ερμηνεία της Ναεμά Ριτσί στον κεντρικό ρόλο υπόσχεται υπέρλαμπρο μέλλον για τη νεαρή ηθοποιό. Η ταινία βραβεύτηκε στο τελευταίο Φεστιβάλ Ολυμπίας και σίγουρα αποτελεί μια ιδανική αφορμή για το εφηβικό κοινό να έρθει σ’ επαφή με την πάντα τόσο συναρπαστική τραγωδία.
Τελετουργία θανάτου (The Ritual Killer, ΗΠΑ, 2023, 92’)
★★☆☆☆
● σκηνοθεσία: Τζορτζ Γκάλο
● ηθοποιοί: Κόουλ Χάουζερ, Μόργκαν Φρίμαν
Ενας αστυνομικός, τραυματισμένος από μια μεγάλη απώλεια, θα συνεργαστεί με έναν καθηγητή Αφρικανικών Σπουδών, για να εντοπίσουν έναν κατ’ εξακολούθηση δολοφόνο που χρησιμοποιεί τη μαύρη μαγεία για τα εγκλήματά του. Μονοδιάστατο, προβλέψιμο αλλά και γοργό θρίλερ, απ’ αυτά που παλαιότερα θα έβγαιναν «απ’ ευθείας στο βίντεο», στο ύφος του οποίου έχουμε δει πολύ καλύτερα φιλμ, κάποια και με πρωταγωνιστή τον Μόργκαν Φρίμαν, παρότι δεν προδίδει την υπόσχεση μιάμισης ανέμελης ώρας στο σινεμά.
Η εξαφάνιση του προέδρου (Le tigre et le president, Γαλλία, Βέλγιο, 2022, 98’)
● σκηνοθεσία: Ζαν-Μαρκ Περφίτ
● ηθοποιοί: Ζακ Γκαμπλέν, Αντρέ Ντισολιέ, Ανά Μουγκλαλίς
Γαλλία, 1920 κι ένας άγνωστος στο ευρύ κοινό, ρομαντικός πολιτικός, ο Πολ Ντεσανέλ, εκλέγεται πρόεδρος της Δημοκρατίας. Οι στόχοι του είναι ρηξικέλευθοι για την εποχή, προβλέπουν κατάργηση της θανατικής ποινής και ψήφο στις γυναίκες, κατευθύνσεις που σκοντάφτουν στην αντιπολίτευση και στον Τύπο. Ενα βράδυ, ο Ντεσανέλ εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Γαλλική κομεντί εποχής, βασισμένη στην πραγματική ιστορία του Ντεσανέλ, με εμφανείς, έστω κι αν ανάλαφρα παρουσιασμένους, παραλληλισμούς με το σήμερα.
Οι μούμιες (Mummies, Ισπανία, 2023, 88’)
● σκηνοθεσία: Χουαν Χεσούς Γκαρσία Γκαλότσα
● με τις φωνές των: Πηνελόπης Σκαλκώτου, Βασίλη Παπαστάθη, Θανάση Κουρλαμπά
Τρεις συμπαθέστατες… μούμιες βγαίνουν από τις σαρκοφάγους τους στην Αίγυπτο και ταξιδεύουν ώς το σημερινό Λονδίνο, αναζητώντας έναν τρόπο να ταξιδέψουν από τα έγκατα της Αιγύπτου μέχρι εκεί, για να ανακτήσουν ένα δαχτυλίδι που ανήκει, πια, στη βασιλική οικογένεια, το οποίο έχει κλέψει ο λόρδος Μπάρναμπι.
Διασκεδαστική παιδική κωμωδία σε απρόσμενο σέτινγκ, προβάλλεται μόνο μεταγλωττισμένη στα ελληνικά.
Scream VI (ΗΠΑ, 2023, 123’)
● σκηνοθεσία: Ματ Μπετινέλι-Ολπιν, Τάιλερ Τζιλέτ
● ηθοποιοί: Μελίσα Μπαρέρα, Τζάσμιν Σαβόι Μπράουν, Μέισον Γκούντινγκ, Τζένα Ορτέγκα, Χέιντεν Πανετιέρ, Κόρτνεϊ Κοξ
Οι τέσσερις επιζήσαντες των φόνων του Ghostface αποφασίζουν να εγκαταλείψουν το Γούντσμπορο και να εγκατασταθούν στη Νέα Υόρκη. Ομως ο τρόμος δεν γνωρίζει γεωγραφικούς περιορισμούς. Νέο installment στο διασκεδαστικό franchise, πιο κοσμοπολίτικο, εξίσου υπονομευτικό.
