Φεμινισμός και αλληγορία για την κρίση

«Μια συναρπαστική και απόλυτα πρωτότυπη μελέτη χαρακτήρων που, αυτή τη φορά, λειτουργεί σαν μια εύστοχη μεταφορά για τα ευρύτερα προβλήματα της Ελλάδας», είναι για το «Indiewire» το «Chevalier» της Αθηνάς Τσαγγάρη, που έκανε την Τετάρτη το ντεμπούτο του στο Διαγωνιστικό Τμήμα του 68ου Φεστιβάλ του Λοκάρνο. Οσο για την ίδια τη σκηνοθέτιδα, τη χαρακτηρίζει «έναν από τους πιο καινοτόμους χρονικογράφους της ανθρώπινης συμπεριφοράς».

Δυναμικά ήρθε στο προσκήνιο, λοιπόν, το «Chevalier», η νέα, τρίτη μεγάλου μήκους ταινία της Αθηνάς Τσαγγάρη.

Mε θαυμάσιες κριτικές από τον διεθνή Τύπο και με μια εξίσου θαυμάσια, φωτογενή παρουσία της σκηνοθέτιδας, ντυμένης στα λευκά, με το αιώνιο καπέλο της στο κεφάλι, και περικυκλωμένης από τους… άντρες της!

Η Τσαγγάρη παρουσίασε την ταινία συνοδευόμενη από τέσσερις από τους έξι πρωταγωνιστές της: στο Λοκάρνο βρέθηκαν οι Σάκης Ρουβάς, Μάκης Παπαδημητρίου, Γιώργος Πυρπασόπουλος και Πάνος Κορώνης, ενώ οι υπόλοιποι δύο, ο Βαγγέλης Μουρίκης κι ο Γιώργος Κέντρος, παρακολουθούσαν από την καλοκαιρινή Ελλάδα. Την ταινία συνόδευσε ακόμα ο παραγωγός Χρήστος Β. Κωνσταντακόπουλος της Faliro House, η παραγωγός Μαρία Χατζάκου της Haos Films, αλλά και ο Μάικλ Βέμπερ της γερμανικής Match Factory, που έχει αναλάβει τις διεθνείς πωλήσεις του φιλμ.

Το «Chevalier», σε σενάριο του Ευθύμη Φιλίππου, παρακολουθεί μια παρέα αντρών καθώς επιστρέφει από χειμερινή εκδρομή ψαρέματος με ένα γιοτ. Οταν μια μηχανική βλάβη τούς εγκλωβίζει στο σκάφος, κάπου στον Σαρωνικό, θα σκοτώσουν την ώρα τους με ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι που ονομάζεται Chevalier. Τόσο διασκεδαστικό όσο και βαθιά ανταγωνιστικό. Κανείς δεν θα κατέβεί από το σκάφος, αν δεν ανακηρυχτεί ο νικητής, δηλαδή… «ο καλύτερος γενικώς».

Ο έγκυρος ξένος Τύπος μοιάζει να απόλαυσε την ταινία, διασκεδάζοντας με το παράλογο χιούμορ της, αλλά διακρίνοντας κι έναν παραλληλισμό με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. To «Indiewire», για παράδειγμα, επιμένει στην κριτική του: «Ενώ οι σκοτεινές κωμωδίες του Λάνθιμου έχουν την τάση να ακολουθούν πιο στρυφνά μονοπάτια, η Τσαγγάρη προσφέρει συγκριτικά πιο θερμές, παιχνιδιάρικες συναντήσεις με μπερδεμένους ήρωες, οι οποίοι έχουν παγιδευτεί σε κύκλους που δεν μπορούν να ελέγξουν.

Το “Chevalier” διαπρέπει σ’ αυτή την τάση. Με το να συμπυκνώνει τη βάση του σε έναν και μοναδικό χώρο και με το να επικεντρώνεται στο πώς η εμμονή μπορεί να οδηγήσει στο χάος, η ταινία προσφέρει μια κοφτερή αλληγορία της θεσμικής δυσλειτουργίας που, ίσως, οδήγησε στην ασθενή ελληνική οικονομία. Συγχρόνως, όμως, η ταινία υψώνεται πάνω από τους περιορισμούς των τοπικών μεταφορών».

Το ίδιο και το «Variety». Στη δική του κριτική ανακαλύπτει κι αυτό, ότι η Τσαγγάρη αφήνει να αναδυθούν «διακριτικοί πολιτικοί υπαινιγμοί όσο εξελίσσονται τα μυστηριώδη κοινωνικά ολυμπιακά αγωνίσματα των ηρώων της, που θα φέρουν τόσους θεατές σε αμηχανία όσους και θα κάνουν να διασκεδάσουν, σε ένα πείραγμα όμως εκτελεσμένο με μαεστρία».

Το περιοδικό εστιάζει κυρίως «στην παιχνιδιάρικη φεμινιστική πρόθεση της σκηνοθέτιδας σε μια ταινία όπου δεν παίζει καμιά απολύτως γυναίκα». Αναρωτιέται πάντως: «Πώς άραγε θα αγκαλιάσει την ταινία η όλο και πιο μεγάλη κατηγορία των φεστιβάλ που ενδιαφέρονται για τον φεμινισμό και τα θέματα των φύλων – ακόμα κι αν η οπτική της πάνω στην ψυχολογία μιας ανδρικής ομάδας είναι ανεπιφύλακτα και ενθουσιωδώς γυναικεία;»

Σύμφωνα με το «Variety», η Τσαγγάρη «δεν ενδιαφέρεται να καθοδηγήσει τους θεατές σε μία και μόνη ερμηνεία ούτε δείχνει κάποια ιδιαίτερη συμπάθεια ή προτίμηση σε κάποιον από τους ήρωές της».

Υπάρχει, όμως, κάτι που η σκηνοθέτις απολαμβάνει φανερά: «Να ανατρέπει τα στερεότυπα για τα φύλα» την ώρα που οι ήρωές της είναι αφοσιωμένοι στο να ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο.

«Tα μπούτια μου δεν είναι παχιά», επαναλαμβάνει ένας από τους άνδρες κοιτώντας τον εαυτό του στον καθρέφτη, μια φράση που συνήθως περιμένουμε από γυναίκα.

Δεν θα αργήσει, πάντως, το ελληνικό κοινό να αποφασίσει μόνο του για το «Chevalier». Η ταινία της Αθηνάς Τσαγγάρη θα βγει γρήγορα στις αίθουσες από τη Feelgood Entertainment. Το φθινόπωρο.