Ενιο Μορικόνε – 10 ταινίες από τις εκατοντάδες

Ο Ενιο Μορικόνε έφυγε από τη ζωή αυτή την εβδομάδα, πλήρης ημερών, στα 91 του χρόνια, πλήρης ταινιών κι εμπειριών. Μπορεί στην καριέρα του, ως συνθέτης (και) κινηματογραφικής μουσικής, να ταυτίστηκε με την παράδοση των γουέστερν, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μεταγενέστερος συνθέτης του είδους που να μην έχει επηρεαστεί από τον μαέστρο, αλλά η γκάμα του ήταν τεράστια.

Το έλεγε άλλωστε και μόνος του, γιατί… μετριόφρων δεν ήταν και δικαίως: «Αν μετρήσεις όλες τις κινηματογραφικές δουλειές μου, θα καταλάβεις πως είμαι ειδικός στα γουέστερν, στις ερωτικές ιστορίες, στις πολιτικές ταινίες, στα θρίλερ, στις περιπέτειες, στις ταινίες τρόμου. Με άλλα λόγια, δεν είμαι ειδικός πουθενά γιατί έχω κάνει τα πάντα. Είμαι ειδικός στη μουσική».

Από τον τεράστιο θησαυρό των μελωδιών και τραγουδιών που υπέγραψε για το σινεμά ο Ενιο Μορικόνε, βάζουμε να ακούσουμε δέκα έργα, από τα πιο διάσημα ώς τα πιο καλά κρυμμένα

Σέρτζιο Λεόνε

«Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος», 1966

Για να επιλέξουμε μόνο μία από τις άφθονες συνεργασίες του Μορικόνε με τον Λεόνε, με τον οποίο υπήρξε συμμαθητής και φίλος εφ’ όρου ζωής. Ο Μορικόνε αγαπούσε ιδιαίτερα τη μουσική που έγραψε γι’ αυτή την ταινία, είχε, άλλωστε, δηλώσει σε συνέντευξή του το 2015: «Πρόσφατα έγινε ένα δημοψήφισμα με τα καλύτερα 100 soundtracks του αιώνα. Το “Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος” ήταν δεύτερο. Το πρώτο ήταν ένα του Τζον Γουίλιαμς, ενός Αμερικανού. Ηταν αμερικανικό δημοψήφισμα». Η πιο επιτυχημένη συνεργασία των δυο ανδρών, ωστόσο, ήταν στο soundtrack του «Κάποτε στη Δύση» που, ως άλμπουμ, πούλησε περισσότερα από 10 εκατ. αντίτυπα και θεωρείται μια από τις πιο εμπορικές κινηματογραφικές μουσικές που έχουν γραφτεί ποτέ στην ιστορία του σινεμά.

Ζορζ Λοτνέρ

«Ο επαγγελματίας», 1981

Από εδώ θυμόμαστε περισσότερο το αξεπέραστα ατμοσφαιρικό «Chi Mai», παρότι το τραγούδι προϋπήρχε. Στοιχεία του βρίσκονται ήδη στο «Invito all amore», από το «Η μεγάλη σιωπή», το σπαγγέτι γουέστερν του Σέρτζιο Κορμπούτσι του 1968, αλλά ως «Chi Mai» ακούγεται πρώτη φορά στη «Μανταλένα» του Γιέρζι Καβαλέροβιτς το 1971. Η κλασική πια μελωδία εμπλούτισε στην πορεία πολλές ακόμα ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, αλλά έντυσε και διαφημίσεις, από τις σκυλοτροφές Royal Canin ώς τα τσιγάρα Dunhill.

Τζον Κάρπεντερ

«Η απειλή», 1981

Ο μετρ της επιστημονικής φαντασίας Τζον Κάρπεντερ συνηθίζει να γράφει ο ίδιος τη μουσική για τις ταινίες του – αυτή τη φορά δεν το έκανε επειδή, όπως ο ίδιος εξηγεί με τον απλούστερο τρόπο, «οι παραγωγοί δεν με ήθελαν». Στράφηκε, λοιπόν, στον μαέστρο κι η εμπειρία, όπως λέει, ήταν εξαιρετική: «Ηταν απόλαυση να δουλεύεις μαζί του. Ηταν ο πιο ευγενικός άνθρωπος, ο πιο ευγενικός και πολύ πολύ συνεργάσιμος. Την ταινία δεν του την έδειξα. Δεν είχαμε τελειώσει ακόμη, οπότε απλώς του μίλησα γι’ αυτήν, τα συζητήσαμε. Κι η ταινία ήρθε αργότερα».

Ο Τζον Κάρπεντερ μίλησε για τον Ενιο Μορικόνε στο EW, αμέσως μετά τον θάνατο του συνθέτη: «Ο Ενιο είχε μια γεμάτη ζωή. Αφήνει πίσω του ένα αξεπέραστο μουσικό κληροδότημα. Ο άνθρωπος ήταν μια ανεκτίμητη ιδιοφυΐα. Ξεκίνησε με πειραματική μουσική, συνέχισε με σπαγγέτι γουέστερν, με τα γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε κι από εκεί προχώρησε. Θέλω να πω, η δουλειά του είναι απίστευτη. Δεν μπορώ να πω αρκετά γι’ αυτόν».

Πιερ Πάολο Παζολίνι

«Μεγάλα πουλιά, μικρά πουλάκια», 1966

Ενα εκπληκτικό παιχνίδι στους τίτλους αρχής της ταινίας: έναν έναν τους συντελεστές τους τραγουδά, σε στιλ καντσονέτας, ο Ντομένικο Μοντούνιο, διάσημος τότε Ιταλός τραγουδιστής (κι από τους πρώτους «τραγου-δοποιούς», που αργότερα ασχολήθηκε και με την πολιτική), σε μουσική του Ενιο Μορικόνε, φυσικά, με δημιουργικούς χαρακτηρισμούς για όλους και με ρίμα. Μοναδικό. Υπάρχει ολόκληρο στο YouTube, για να μας φτιάχνει τη διάθεση όποτε χρειάζεται.

Τζουλιάνο Μοντάλντο

«Sacco & Vanzetti», 1971

Ο Τζιαν Μαρία Βολοντέ κι ο Ρικάρντο Κουτσιόλα είναι οι δύο αναρχικοί που κατηγορούνται άδικα για φόνο, αλλά η ταινία, βασισμένη σε αληθινά πρόσωπα, μένει περισσότερο στην ιστορία για την μπαλάντα «Here’s to you» που έγραψε ο Ενιο Μορικόνε κι ερμήνευσε, με πολιτική αιχμή, η Τζόαν Μπαέζ.

Ρόλαντ Τζόφε

«Η αποστολή», 1986

Δίπλα στον Ρόμπερτ Ντε Νίρο, δίπλα στον Τζέρεμι Αϊρονς, δίπλα στη θρησκευτική ενοχή και την απεραντοσύνη της φύσης, η μουσική του Ενιο Μορικόνε για την «Αποστολή», υποψήφια και για Οσκαρ, παραμένει ένα από τα δημιουργικότερα θέματά του, μια λιτή, κατανυκτική μελωδία, βγαλμένη από την ιησουιτική παράδοση και το μεγαλείο της συγχώρεσης.

Τζιουζέπε Τορνατόρε

«Σινεμά ο Παράδεισος», 1988

Χωρίς λόγια. Μόνο με φιλιά, αμέτρητα, πρόχειρα κολλημένα κομμάτια σελιλόιντ σε μια αυτοσχέδια και τόσο μελετημένη ερωτική επιστολή στον κινηματογράφο, στους ανθρώπους και στους μύθους του.

Κουέντιν Ταραντίνο

«Οι μισητοί οκτώ», 2015

Ο Ταραντίνο θαύμαζε ανέκαθεν τον Μορικόνε και στα soundtracks των ταινιών του, που επιμελούνταν ο ίδιος και όπου, παραδοσιακά, συγκέντρωνε υπάρχουσες μελωδίες και τραγούδια, είχε χρησιμοποιήσει συνθέσεις του στα δύο «Kill Bill», στο «Django Unchained» και στο «Inglourious Basterds».

Ο Μορικόνε, από την άλλη πλευρά, δεν έμοιαζε να εκτιμά ιδιαίτερα τη δουλειά του Ταραντίνο. Σε μια διάλεξή του, το 2013, είχε δηλώσει πως δεν το έβρισκε πιθανό να ξανασυνεργαστεί με τον σκηνοθέτη, γιατί «τοποθετεί τη μουσική στις ταινίες του χωρίς συνοχή και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα με κάποιον που δουλεύει έτσι». Λίγο καιρό αργότερα, ο Ταραντίνο εξηγούσε πως μάλλον ο μαέστρος «απλώς δεν είχε ενθουσιαστεί με το “Django Unchained”». Οι δυο τους είχαν, ήδη, υπογράψει μαζί το «Οι μισητοί οκτώ», την πρώτη ταινία του Ταραντίνο με πρωτότυπη μουσική – του Ενιο Μορικόνε, φυσικά. Για τη δουλειά του αυτή, ο μαέστρος κέρδισε το μοναδικό του Οσκαρ, εκτός από το τιμητικό του 2007.

Μπράιαν Ντε Πάλμα

«Οι αδιάφθοροι», 1987

Ο Ντε Πάλμα δούλεψε και σε άλλες ταινίες με τον Μορικόνε, το ’89 στο «Casualties of War», το 2000 στο «Mission to Mars», σκηνοθέτησε, μάλιστα κι ένα τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ για τον Μορικόνε το ’95. Ο συνθέτης εκτιμούσε τον δημιουργό: «Ο Μπράιαν Ντε Πάλμα δεν χαμογελάει ποτέ», έλεγε. «Αλλά είναι σπουδαίος σκηνοθέτης, πολύ καλός στο να επιλέγει τις ιστορίες του. Προσέχει πολύ το σενάριο και είναι ακριβής».

Pet Shop Boys

«It Couldn’t Happen Here», 1987-88

Οι μάγοι της ηλεκτροπόπ συνεργάστηκαν στην καριέρα τους με πολλούς και υπέροχους, απρόσμενους σταρ της τέχνης. Ανάμεσά τους κι ο Ενιο Μορικόνε, με τον οποίο συνυπέγραψαν αυτό το τραγούδι από το άλμπουμ «Actually», το 1987. Εναν χρόνο μετά, το περιεχόμενο του άλμπουμ, κατά βάση αντι-θατσερικό, μεταφέρθηκε σε ταινία, με σκηνοθέτη τον Τζακ Μποντ και πρωταγωνιστές, ποιους άλλους, τους Νιλ Τέναντ και Κρις Λόου.