Αποψίλωση προς όφελος ιδιωτών: Παράνομες υλοτομήσεις στα σύνορα με τις ευλογίες του Στρατού

Με την ανοχή και την πλήρη συγκάλυψη του Στρατού, που έχει τον απόλυτο έλεγχο στην περιοχή, τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται εντατική παράνομη υλοτόμηση στη μεθοριακή ζώνη των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, η οποία αποφέρει εκατομμύρια ευρώ σε συγκεκριμένες ιδιωτικές εταιρείες εμπορίας και επεξεργασίας ξυλείας.

Προκειμένου να αποκρύψει τις παρανομίες που προκύπτουν από την αλόγιστη υλοτομία στην περιοχή, ο Στρατός αρνείται να κοινοποιήσει στις δασικές υπηρεσίες τις σχετικές συμβάσεις ανάθεσης για την εκτέλεση των εργασιών υλοτόμησης από ιδιωτικές εταιρείες, παρόλο που στη σχετική νομοθεσία απαιτείται η προκήρυξη ανοιχτού διαγωνισμού και παρότι οι αυτοψίες και οι έλεγχοι των τελευταίων χρόνων από τις δασικές υπηρεσίες επιβεβαιώνουν τις παρανομίες.

Το νομικό καθεστώς διαχείρισης των ζωνών που βρίσκονται δίπλα στα σύνορα και των δασικών εκτάσεων που περιλαμβάνονται σε αυτές, ξεκινάει από το μακρινό 1936, με τον Αναγκαστικό Νόμο 376 («Περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων»), με τον οποίο καθορίστηκε η Απαγορευμένη Ζώνη (ΑΖ) στα σύνορα ως περιοχή αποκλειστικής στρατιωτικής ευθύνης. Τρία χρόνια αργότερα, με τον νόμο «Περί διαχειρίσεως των εντός των ΑΖ Δημοσίων Κτημάτων», ορίστηκε ότι τα ακίνητα εντός ΑΖ τελούν υπό αποκλειστική διαχείριση της Στρατιωτικής Υπηρεσίας και ότι εντός αυτής η δασική νομοθεσία δεν εφαρμόζεται.

Αρκετά αργότερα, το 1968, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι, παρότι η δασική νομοθεσία δεν εφαρμόζεται εντός ΑΖ, η εκμετάλλευση των δασών πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τους κανόνες της δασοπονίας, τους οποίους εφαρμόζουν οι δασικές υπηρεσίες. Το 1983, καθορίστηκε με προεδρικό διάταγμα η Ζώνη Ασφάλειας Προκάλυψης (ΖΑΠ), πλάτους 500 μέτρων από τη συνοριακή γραμμή, επίσης υπό στρατιωτική ευθύνη. Με δύο κοινές υπουργικές αποφάσεις που ακολούθησαν, το 1989 και το 2000, ανατέθηκε ρητά η εκμετάλλευση των δασών εντός ΑΖ στις δασικές υπηρεσίες, με υποχρέωση εφαρμογής δασοπονικών κανόνων και παράδοσης συγκεκριμένων ποσοτήτων ξυλείας προς τον Στρατό. Εχοντας δεκαετή ισχύ, οι αποφάσεις αυτές έληξαν το 2010, χωρίς να προβλεφθεί νέο πλαίσιο που να ρυθμίζει τη διαχείριση των δασών εντός ΑΖ/ΖΑΠ.

Από το 2019, με έγγραφο της 29ης Μ/Π Ταξιαρχίας Πεζικού γνωστοποιήθηκε ότι η συντήρηση της μεθοριακής ζώνης 5-10 μέτρων, βάσει ελληνοβουλγαρικής συμφωνίας του 1957 (όπου προβλέπεται ότι κάθε χρόνο εναλλάξ η Βουλγαρία και η Ελλάδα καθαρίζουν τα σύνορα αποψιλωτικά), κατέστη δυσχερής εξαιτίας της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας και ότι υπήρχε πρόθεση εμπλοκής ιδιωτών / υλοτόμων στα 20 μέτρα αυτής της ζώνης.

Τι γινόταν μέχρι τότε; Οπως βεβαίωνε έγγραφο της 20/1/2021 του Δασαρχείου Κάτω Νευροκοπίου, τα προηγούμενα χρόνια η συντήρηση της μεθοριακής γραμμής πραγματοποιούνταν από συνεργεία δασεργατών, μελών Δασικών Συνεταιρισμών Εργασίας (ΔΑΣΕ), κατόπιν οδηγιών της Στρατιωτικής Υπηρεσίας. Σημειώνεται ότι οι ΔΑΣΕ αποτελούν ενώσεις επαγγελματιών δασεργατών που αναλαμβάνουν υλοτομικές, αναδασωτικές και αντιπυρικές εργασίες για την προστασία και τη διαχείριση των δασών.

Το 2022, η 29 Μ/Π Ταξιαρχία Πεζικού με έγγραφό της προς τις δασικές υπηρεσίες γνωστοποίησε την πρόθεση ανάθεσης σε ιδιωτικές εταιρείες του έργου αποψίλωσης ζώνης 20 μέτρων εντός της μεθοριακής περιοχής. Τον Ιούνιο του 2023, το 10ο Σύνταγμα Πεζικού γνωστοποίησε ότι η ανάθεση του έργου εγκρίθηκε και ανατέθηκε στις ιδιωτικές εταιρείες «Ισαακίδης ΑΒΕΕ Βιομηχανία Ξύλου» και «Transwood ΜΟΝ ΙΚΕ», οι οποίες δραστηριοποιούνται στην περιοχή του Δασαρχείου Δράμας. Βάσει της ανάθεσης, μέρος των προϊόντων που θα προέκυπταν από τις εργασίες αποψίλωσης, διάνοιξης δρομολογίων / προσβάσεων και αντιπυρικών ζωνών σε μεθοριακή ζώνη πλάτους 20 μέτρων και μήκους περίπου 160 χιλιομέτρων επί των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, θα μεταφερόταν στο στρατόπεδο Φωστηρίδη στην πόλη της Δράμας και μέρος του σε πιστοποιημένες αποθήκες των εταιρειών.

Αμέσως μετά, η Διεύθυνση Δασών Δράμας έθεσε όρους για την οριοθέτηση της ζώνης, την καταγραφή και σήμανση της ξυλείας, τη χρήση δελτίων μεταφοράς, την έκδοση φυτοϋγειονομικών διαβατηρίων, καθώς και για τις απαιτούμενες μελέτες διάνοιξης δασικών οδών, βάσει της κείμενης νομοθεσίας. Παράλληλα, επισημάνθηκαν οι απαγορεύσεις υλοτομίας στο παρθένο δάσος Φρακτού και στη ζώνη Γ4 (Περιοχή Ειδικής Διαχείρισης) του ποταμού Νέστου.

Τον Απρίλιο του 2024, το Δασαρχείο Δράμας γνωστοποιεί ότι, κατόπιν αυτοψιών του προσωπικού του, διαπιστώθηκε πως παρά τις διαβεβαιώσεις του Στρατού, το πλάτος της ζώνης διάνοιξης των 20 μέτρων είχε επεκταθεί σε ορισμένα δασικά τμήματα έως και τα 50 μέτρα, ότι έχουν υλοτομηθεί δέντρα ερυθρελάτης και δασικής πεύκης σε αποστάσεις πέραν των 80 μέτρων από τη μεθόριο, ότι σε τμήματα της περιοχής παρατηρήθηκε ολική αποψίλωση του δάσους σε βάθος 100 έως 150 μέτρων και ότι εντός της αποψιλωμένης έκτασης εγκαταλείπεται μεγάλος όγκος υπολειμμάτων υλοτομίας, κάτι που ευνοεί την πιθανή εμφάνιση φλοιοφάγων εντόμων με επιπτώσεις στην υγεία των παρακείμενων δένδρων και εγκυμονεί κινδύνους για εμφάνιση και εξάπλωση πυρκαγιάς.

Λίγες μέρες μετά, η Διεύθυνση Δασών Δράμας γνωστοποιεί ότι δεν έχει κοινοποιηθεί στις δασικές υπηρεσίες η σύμβαση μεταξύ Στρατού και ιδιωτικών εταιρειών για τις υλοτομίες εντός ΖΑΠ και ότι δεν εφαρμόστηκε η διαδικασία πρωτοκόλλου εγκατάστασης που προβλέπεται από την απόφαση του ΣτΕ του 1968, ενώ επιβεβαιώνει το εύρος των υλοτομήσεων πέραν των 20 μέτρων και προσθέτει ότι έχουν διαπιστωθεί παράνομες υλοτομίες και μη αδειοδοτημένες διανοίξεις δρόμων πέραν της ζώνης των 500 μέτρων. Με τη σειρά του, το Δασαρχείο Κάτω Νευροκοπίου γνωστοποίησε ότι κατόπιν αυτοψίας διαπιστώθηκαν νέες υλοτομίες εντός ΖΑΠ και ζητήθηκε από τη Στρατιωτική Υπηρεσία να κοινοποιήσει τυχόν σύμβαση ή σχετικό έγγραφο που να ρυθμίζει τις εργασίες αυτές.

Βγάζοντας τους πάντες «τρελούς», η Στρατιωτική Υπηρεσία απάντησε ότι δεν έχει εκδοθεί καμία σύμβαση ή σχετικό έγγραφο, ότι σύμφωνα με αυτοψία της δεν υφίστανται νέες υλοτομίες και ότι στην περιοχή υπάρχουν μόνο υπολείμματα ξυλείας, για τα οποία συνεχίζεται η προσπάθεια αποκομιδής. Τον Οκτώβριο του 2024, το Δασαρχείο Δράμας ζητά να ενημερωθεί σχετικά με τις εξελίξεις των εργασιών υλοτομίας σε συγκεκριμένες περιοχές. Το 10ο Σύνταγμα Πεζικού απαντά ότι οι εργασίες υλοτομίας κατά μήκος του Μεθοριακού Οροσήμου έχουν διακοπεί από τον Απρίλιο 2024, κατόπιν διαταγής της Στρατιωτικής Υπηρεσίας, κάτι που επαναλαμβάνει και αργότερα, υποστηρίζοντας ότι η όποια δραστηριότητα αφορά αποκλειστικά την απομάκρυνση υπολειμμάτων ξυλείας.

Ωστόσο, στις 27 Μαΐου 2026, κατά τη διάρκεια περιπολίας κλιμακίου της Διεύθυνσης Δασών Δράμας στην περιοχή Μυρσινερού – Λιβαδερού, διαπιστώθηκε η ύπαρξη πρόσφατης φρεσκοκομμένης ξυλείας σε δύο φορτηγά οχήματα της εταιρείας Ισαακίδης ΑΒΕΕ χωρίς συνοδευτικά παραστατικά, λόγος για τον οποίο ζητήθηκε η συνδρομή της Αστυνομίας, πραγματοποιήθηκε συντηρητική κατάσχεση της ξυλείας και κατατέθηκε μήνυση. Πανομοιότυπο περιστατικό σημειώθηκε και στις 6 Ιουνίου, και πάλι με τον εντοπισμό δύο φορτηγών με παράνομη ξυλεία, της ίδιας εταιρείας, από το Δασαρχείο Δράμας, όπου ακολουθήθηκε η ανάλογη διαδικασία. Αλλά και στις 9 Ιουνίου 2026 η Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης γνωστοποίησε ότι σε τμήματα της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης (ΖΑΠ) διαπίστωσε την ύπαρξη μεγάλου συσσωρευμένου όγκου υπολειμμάτων ξυλείας από παλιές και νέες υλοτομίες, με το σχετικό έγγραφο να συνοδεύεται από φωτογραφικό υλικό και βίντεο.

Ανυπαρξία θεσμικού πλαισίου για την παραγωγή δασικών προϊόντων

Οπως καταδεικνύουν τα γεγονότα, από το 2023 έως και σήμερα οι εργασίες αποψίλωσης και καθαρισμού εντός της μεθοριακής ζώνης (ΑΖ / ΖΑΠ) εκτελούνται συστηματικά από ιδιωτικές εταιρείες, χωρίς ο Στρατός να έχει γνωστοποιήσει τις σχετικές συμβάσεις και χωρίς να υφίσταται ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο που να ρυθμίζει τη διαδικασία καταγραφής των παραγόμενων δασικών προϊόντων, τη διαδικασία παράδοσης – παραλαβής, την εποπτεία της εκτέλεσης των εργασιών, την ιχνηλασιμότητα (φυτοϋγειονομικά διαβατήρια) και τη νόμιμη διακίνησή τους.

Είναι τουλάχιστον εντυπωσιακό ότι έπειτα από σχετική ερώτηση για το ζήτημα, από τον βουλευτή Δράμας του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Τάσο Νικολαΐδη, στις 31 Μαρτίου 2025, ο υφυπουργός Εθνικής Αμυνας, Θανάσης Δαβάκης, αναφέρει υλοτομική δραστηριότητα που πραγματοποιείται σε πλάτος 500 μέτρων από τη μεθοριακή γραμμή, κάτι που απέχει παρασάγγας από τα 20 μέτρα που ισχυριζόταν ο Στρατός. Δηλαδή, με έναν απλό υπολογισμό προκύπτει ότι τα 500 μέτρα σε ευθεία γραμμή από τα σύνορα επί τα 160 χιλιόμετρα που είναι το μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων (νομοί Σερρών, Δράμας, Ξάνθης, Ροδόπης, Εβρου) ισοδυναμούν με μια έκταση 80.000 στρεμμάτων, ενδεικτική του κέρδους που αποκομίζουν οι ιδιωτικές εταιρείες υλοτόμησης.

Κατά τα λοιπά, στο πλαίσιο κοινοβουλευτικού ελέγχου, ο υφυπουργός Εθνικής Αμυνας με έγγραφό του στις 18/5/2026 προς τη Βουλή, δήλωσε ότι κάθε εργασία καθαρισμού, διαμόρφωσης ή υλοτομίας εντός της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω δημόσιου ανοιχτού διαγωνισμού, παρόλο που ο Στρατός δεν έχει προσκομίσει προς τις δασικές υπηρεσίες καμία σύμβαση που να έχει προκύψει από τέτοια διαδικασία.

Η υπόθεση στα χέρια εισαγγελέα, ενώ για το θέμα κατέθεσε ερωτήσεις στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η περιοχή της ΖΑΠ στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας περιλαμβάνει ορισμένες από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας, ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000 και στο Εθνικό Πάρκο Οροσειράς Ροδόπης. Πρόκειται για το «Δάσος Φρακτού», με μεγάλο τμήμα του να βρίσκεται ακριβώς πάνω στη συνοριακή γραμμή, τη «Ροδόπη Σημύδα», που εκτείνεται σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου από τα σύνορα, με τμήματα εντός της ζώνης ΖΑΠ, την «Ελατιά», την «Πυραμίδα Κούτρα», με μεγάλο τμήμα της πάνω στα σύνορα, τις «Κορυφές του όρους Ορβηλου», ακριβώς πάνω στη συνοριακή γραμμή, με τμήματα εντός της ζώνης των 500 μέτρων της ΖΑΠ και το «Ορος Χαϊντού – Κούλα» και γύρω κορυφές.

Η υπόθεση βρίσκεται από την προηγούμενη εβδομάδα στα χέρια εισαγγελέα, ενώ για το θέμα κατέθεσε δύο ερωτήσεις στη Βουλή ο βουλευτής Δράμας του ΣΥΡΙΖΑ, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, μαζί με άλλους βουλευτές του κόμματος. Εξάλλου, σήμερα πραγματοποιείται συνάντηση εργασίας στο ΓΕΕΘΑ / ΓΕΣ για το θέμα των υλοτομικών εργασιών εντός των Ζωνών Ασφαλείας Προκάλυψης, με τη συμμετοχή στελεχών του ΥΠ.ΕΝ. και τους επικεφαλής των Διευθύνσεων Δασών και Δασαρχείων Σερρών, Δράμας και Νευροκοπίου.