Ούτε καν όμηροι –γιατί στην περίπτωση της ομηρίας ζητείται κάποιο αντάλλαγμα. Οι ταινίες του 2020 είναι, απλώς, εγκλωβισμένες σ’ ένα limbo από το οποίο κανείς δεν ξέρει ακόμα και δεν μπορεί να προβλέψει πότε και πώς θα βγουν.
Τα πράγματα ξεκίνησαν τόσο καλά, το 2020 θα ήταν μια δυνατή κινηματογραφική χρονιά, με μια σειρά από ιδιαίτερα πολυαναμενόμενους εμπορικούς τίτλους, μ’ ένα ελπιδοφόρο line-up στα μεγάλα φεστιβάλ του κόσμου. Ολα σταμάτησαν εκεί, γύρω στην Berlinale. Πανδημία, μέτρα προστασίας, κλείσιμο των αιθουσών, αναβολή ή ακύρωση των κινηματογραφικών φεστιβάλ.
Η κινηματογραφική αγορά έχει τα αόρατα βήματά της. Μια εμπορική ταινία κάνει για μήνες την προωθητική στρατηγική της, βγαίνει στις αίθουσες, εγχώρια, μετά παγκόσμια, πιάνει και την τεράστια αγορά της Κίνας, αρχίζει να μετρά εισιτήρια, εισπράξεις, κατάταξη στις ιστορικές επιτυχίες.
Μια τέτοια ταινία θα ήταν, φέτος, για παράδειγμα, το «No Time to Die» του Αντουάν Φουκουά, ο τελευταίος Τζέιμς Μποντ του Ντάνιελ Κρεγκ. Ο Bond 25 αναβλήθηκε ήδη από τις 4 Μαρτίου, προτού κλείσουν οι κινηματογραφικές αίθουσες, υπολογίζοντας ότι η έξοδος υπό συνθήκες δεν συνέφερε την παραγωγή. Η νέα ημερομηνία εξόδου της ταινίας είναι η 12η Νοεμβρίου, παρότι αυτό το πλάνο, επίσης, στερείται κάθε εχέγγυου.
Μια άλλη τέτοια ταινία θα ήταν το «Tenet» του Κρίστοφερ Νόλαν, το νέο θρίλερ φαντασίας ενός από τους πιο θαυμαστούς σύγχρονους σκηνοθέτες. Το φιλμ είναι, θεωρητικά, προγραμματισμένο να βγει στις αίθουσες το καλοκαίρι, έχει μάλιστα ημερομηνία εξόδου και στην Ελλάδα, στα θερινά, στις 17 Ιουλίου.
Τώρα, ωστόσο, το στούντιο της Warner, έχοντας κάνει νέους υπολογισμούς, ανακοίνωσε ότι εάν ώς τα μέσα Ιουλίου δεν λειτουργεί το 80% των κινηματογράφων παγκοσμίως, θ’ αναβάλλει την ταινία για τις 14 Αυγούστου ή και αργότερα, αναλόγως των εξελίξεων.
Οι καλλιτεχνικές ταινίες είναι, όπως πάντα, σε ακόμα πιο δυσχερή μοίρα. Τα νέα πονήματα σπουδαίων, ή νέων, αγαπημένων δημιουργών θα έκαναν, θεωρητικά, την πρεμιέρα τους σ’ ένα από τα μεγάλα φεστιβάλ της σεζόν – τις Κάνες ή τη Βενετία ή το Λοκάρνο, το Σαν Σεμπαστιάν, το Κάρλοβι Βάρι.
Θα λανσάρονταν, δηλαδή, στο περιβάλλον που θα υποστήριζε και θα ανέπτυσσε την ακτινοβολία τους, τη δημοτικότητά τους. Ανάμεσά τους και ελληνικές ταινίες, φυσικά: το «Monday» του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου θα είχε την παγκόσμια πρώτη του στο Φεστιβάλ της Τραϊμπέκα και ποιος ξέρει ποιες άλλες τους μήνες που ακολούθησαν ή που έρχονται.
Κάποιες από τις διεθνείς παραγωγές παραμερίζουν εντελώς την ιδέα της διανομής σε αίθουσα και βγαίνουν απ’ ευθείας σε πλατφόρμες streaming. Κι αν τα «Trolls World Tour» βγήκαν online σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, είναι τέτοιο το είδος της ταινίας που όταν, αργότερα, σε άλλες αγορές, όπως η Ελλάδα, βγει στις αίθουσες, θα βρει το κοινό της (παρότι, με το streaming, έχει ήδη… πειρατευτεί).
Το ίδιο δεν ισχύει για τις καλλιτεχνικές ταινίες που εύκολα χάνονται μέσα στην πληθώρα των προσφερομένων ή που χάνουν μέρος της καλλιτεχνικής αξίας τους με τις διαφορετικές συνθήκες προβολής.
Κι αν και τα φεστιβάλ στρέφονται, τουλάχιστον προσωρινά, στην online εκδοχή τους, φυσικά αυτό δεν είναι μια μόνιμη λύση, ούτε και συνάδει με τον ορισμό της λειτουργίας, της ύπαρξής τους, του οποίου μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους είναι η ανθρώπινη επαφή.
Τα ίδια τα φεστιβάλ, άλλωστε, κινδυνεύουν από την ελεύθερη streaming προβολή: εάν μια μεγάλη διοργάνωση, με επιφανές όνομα και μεγάλο budget, προβάλλει online, χωρίς γεωγραφικό περιορισμό, μια ταινία που προκαλεί το ενδιαφέρον, αυτόματα ακυρώνει την προβολή της σε οποιοδήποτε άλλο φεστιβάλ, καθώς οι θεατές και οι επαγγελματίες από ολόκληρο τον κόσμο θα την έχουν ήδη δει.
Το internet δεν έχει σύνορα, με τα καλά και τα κακά του. Γι’ αυτό και μια ομάδα ευρωπαϊκών φεστιβάλ, με πρωτοστάτη, μάλιστα, το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, διεκδικεί να εφαρμοστεί στα online φεστιβάλ το geo-blocking, δηλαδή οι ταινίες που προβάλλονται να είναι προσιτές μόνο στο εγχώριο κοινό τής κάθε διοργάνωσης.
Κι ενώ οι εμπορικές ταινίες ψάχνουν την ωφέλιμη θέση τους κι οι καλλιτεχνικές ταινίες ψάχνουν ένα παράθυρο στον κόσμο, η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου συζητά ότι ίσως τα Οσκαρ του Φεβρουαρίου 2021 δεν γίνουν καν – με ένα τόσο αλλαγμένο κινηματογραφικό σκηνικό ίσως έχει νόημα να… προσπεραστούν;
Το θετικό σ’ αυτή την καταστροφική αλυσιδωτή αντίδραση στο παγκόσμιο σινεμά είναι ότι μάλλον (ας πούμε πιθανότατα) την παραπάνω χρονιά τα πράγματα θα επανέλθουν σε μια πιο παραγωγική ροή και σε μια χρονιά ακόμα το τοπίο μπορεί να μην έχει καν σημάδια.
Για τώρα, ωστόσο, οι ταινίες, όχι μόνο αυτές που δυσκολεύονται να χρηματοδοτηθούν και να γυριστούν, αλλά κι οι ήδη έτοιμες για να γνωριστούμε, βιώνουν μια καταναγκαστική… καραντίνα με άμεση ανάγκη θεραπευτικής αγωγής.
