Μυστήριο α λα Αγκαθα Κρίστι με επιτυχημένο καστ

Στα μαχαίρια ★★★★½☆ 

(Knives Out, ΗΠΑ, 2019, 130’)

■ σκηνοθεσία: Ράιαν Τζόνσον

■ ηθοποιοί: Ντάνιελ Κρεγκ, Κρις Εβανς, Ανα ντε Αρμας, Τζέιμι Λι Κέρτις, Μάικλ Σάνον, Ντον Τζόνσον, Τόνι Κολέτ, Κρίστοφερ Πλάμερ

Εχοντας πειραματιστεί με κάθε μορφή του σινεμά «είδους» στην ώς τώρα καριέρα του –με το teen movie και το νεονουάρ στο «Brick», με τους γουντιαλενικούς διαλόγους στο «The Brothers Bloom», με την επιστημονική φαντασία στο «Looper» και τη διαστημική saga στο «Star Wars: The Last Jedi»–, ο Ράιαν Τζόνσον παραδίδει μια από τις απολαυστικότερες mainstream ταινίες της χρονιάς, πάλι παίζοντας με το σινεμά είδους ως περιτύλιγμα, αυτή τη φορά το α λα Αγκαθα Κρίστι μυστήριο, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτοντας στην καρδιά του μια ευθύτατη πολιτική αλληγορία.

Στην έπαυλη της εύπορης αμερικανικής πολυμελούς οικογένειας των Θρόμπι επικρατεί μεγάλη αναταραχή: ο πατριάρχης, διάσημος συγγραφέας Χάρλαν Θρόμπι, ανίατα ασθενής, έχει αυτοκτονήσει –ή μήπως όχι; Οσο οι απόγονοί του προσβλέπουν στην κληρονομιά, ο εκκεντρικός ντετέκτιβ Μπενουά Μπλανκ παρατηρεί και διερευνά. Η όμορφη νοσοκόμα του, η Λατίνα μετανάστρια Μάρτα, είναι η μόνη που γνωρίζει ότι η ίδια είναι, εξ αμελείας, ένοχη και το κακό είναι πως κάθε φορά που πάει να πει το παραμικρό ψέμα, κάνει εμετό. Γιατί, τότε, ο Μπενουά Μπλανκ μοιάζει να την εμπιστεύεται τόσο; Μήπως έχει μια διαφορετική άποψη για την ενοχή και την αθωότητα;

Ενα παραδοσιακό μυστήριο ανατρέπεται πάνω στον ίδιο τον άξονά του, καθώς το σενάριο χτίζει τη βεβαιότητα του ίδιου του θεατή, τη σφραγίζει με στερεότυπα και την ανατρέπει γύρω στη μέση, κάνοντάς τον κι αυτόν… ένοχο προκαταλήψεων.

Στην επιλογή του καστ του, ο Ράιαν Τζόνσον εξασφαλίζει ήδη τη μισή επιτυχία του: ο suave Κρίστοφερ Πλάμερ, ο ενθουσιώδης Ντον Τζόνσον, η απόμακρα γοητευτική Τζέιμι Λι Κέρτις, η συγκρατημένα υστερική Τόνι Κολέτ, η πανέμορφης αθωότητας Ανα ντε Αρμας, ο διαβολεμένα σέξι Κρις Εβανς, είναι όλοι μαζί και ξεχωριστά μοναδικά διασκεδαστικοί, καθώς υπονομεύουν με μπρίο την εικόνα τους ως ηθοποιοί. Στο κέντρο τους, ο Ντάνιελ Κρεγκ με βαριά, ηδονιστική προφορά του αμερικανικού Νότου, κλέβει την κάθε του σκηνή, κατασκευάζοντας έναν ήρωα που με χαρά θα βλέπαμε σε μπόλικα σίκουελ.

Μπορεί στην εξέλιξη της δράσης να ξεχνά τους μισούς ήρωες (επαναφέροντας, ευτυχώς, στο φινάλε την Τζέιμι Λι Κέρτις για έναν καθοριστικό… αποχαιρετισμό), μπορεί η πολιτική κριτική μιας κοινωνίας που θεωρεί ότι κάνει το καλό ενώ, απλώς, πατά επί πτωμάτων για να επικρατήσει να είναι προφανής (και γιατί όχι, σε μια ταινία ξεκάθαρα εμπορική), αλλά ο Ράιαν Τζόνσον κρατά τον άσο του σινεμά στο μανίκι του, θυμίζοντας τις προθέσεις του Τζόρνταν Πιλ («Τρέξε!», «Εμείς»), αλλά με μεγαλύτερο κέφι και λιγότερη σοβαροφάνεια.

Σ’ αυτή την κινηματογραφική επικοινωνία με το κοινό, ανατρέπει τη δική μας θεώρηση των ενόχων και των αθώων, την ευθύνη για έναν διχασμένο ταξικά και εθνικά κόσμο και αφήνει να ξύνουμε το κεφάλι μας, αναλογιζόμενοι εάν κοιτάζουμε την αλήθεια στα μάτια, έχοντας στο μεταξύ ψυχαγωγηθεί θριαμβευτικά για δύο ώρες και κάτι.

ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, TOWN CINEMAS, VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, VILLAGE ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, VILLAGE ΠΑΓΚΡΑΤΙ, VILLAGE ΦΑΛΗΡΟ, WEST CITY ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, ΑΙΓΛΗ ΧΑΛΑΝΔΡΙ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, ΑΤΛΑΝΤΙΣ, ΒΑΡΚΙΖΑ, ΓΑΛΑΞΙΑΣ, ΙΝΤΕΑΛ, ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX, ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ, ΝΑΝΑ CINEMAX, ΟΣΚΑΡ, ΣΙΝΕ ΧΟΛΑΡΓΟΣ, ΣΙΝΕΑΚ, ΣΠΟΡΤΙΝΓΚ, 3 ΑΣΤΕΡΙΑ, ΦΟΙΒΟΣ

Ο Μπουνιουέλ στον λαβύρινθο με τις χελώνες ★★★★½☆ 

(Buῆuel en el Laberinto de las Tortugas, Ισπανία, Ολλανδία, Γερμανία, 2018, 80’)

• σκηνοθεσία: Σαλβαντόρ Σιμό

Στο Παρίσι του ’30, ο Λουίς Μπουνιουέλ, μετά τις πρώτες προβολές της «Χρυσής Εποχής», θεωρείται βασιλιάς του σουρεαλισμού και ταυτόχρονα απόλυτα αποτυχημένος. Συντετριμμένος ο ίδιος από τη συγκρουσιακή σχέση του με τον Σαλβαντόρ Νταλί, από την ενοχική σχέση με τον πατέρα του, τη θρησκευτική αμφιβολία και το καλλιτεχνικό αδιέξοδο, παίρνει μια παράτολμη απόφαση. Μαζί με τον φίλο του, Ραμόν Ασίν, που έχει κερδίσει το λαχείο, θα ταξιδέψουν ώς το ορεινό, ξεχασμένο από τον Θεό, χωριό Λας Ούρδες και θα κάνουν ένα πολιτικό ντοκιμαντέρ. Το αποτέλεσμα θα είναι η μνημειώδης μικρού μήκους «Γη χωρίς ψωμί».

Μ’ ένα απλό, δισδιάστατο σκίτσο σε μαγικά, γήινα, μελαγχολικά χρώματα, αλλά και με εμβόλιμα αποσπάσματα από την πραγματική ταινία, ο Σιμό σκηνοθετεί ένα animation που θα συναρπάσει τους ήδη θαυμαστές του Μπουνιουέλ, ένα δημιουργικό δοκίμιο πάνω στον εγωισμό της τέχνης, την καταδίκη του ταλέντου, το τίμημα της τόλμης, αλλά κι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο… making of του αγώνα που απαιτεί κάθε ταινία ή κάθε έργο τέχνης.

Τα άγρια αγόρια ★★★★½☆  

(Les garçons sauvages, Γαλλία, 2017, 110’)

• σκηνοθεσία: Μπερτράν Μαντικό
• ηθοποιοί: Πολίν Λοριγιάρ, Βιμάλα Πονς, Ελίνα Λόουενσον

Στις αρχές του 20ού αιώνα, πέντε αγόρια καλών οικογενειών διαπράττουν ένα έγκλημα. Ως τιμωρία, ένας άξεστος, σαδιστής καπετάνιος τα παίρνει στο καράβι του. Η ανταρσία δεν αργεί, αλλά τα αγόρια ξεβράζονται σ’ ένα νησί με διονυσιακή βλάστηση και μαγικές ιδιότητες.

Το να χαρακτηριστεί το (ήδη cult στο υποψιασμένο φεστιβ αλικό κοινό) σκηνοθετικό ντεμπούτο του Μπερτράν Μαντικό ως queer εκφράζει μια λιτότητα που δεν συνάδει με τον αισθησιασμό και τις ρηξικέλευθες επιλογές, δημιουργικές και πολιτικές, που ξεχειλίζουν από κάθε εστέτ πλάνο του φιλμ του. Στο μεταίχμιο του μανιφέστου και της παρωδίας, του Κοκτό και του Τζεφ Κουνς, η ταινία, μια συναρπαστική τομή στην καρδιά της τωρινής συζήτησης για τα όρια των φύλων, βλέπεται σαν να τρως ένα σαρκώδες και μαζί σαρκοβόρο φρούτο.

Λίλιαν ★★★☆☆

(Lillian, Αυστρία, 2019, 130’)

• σκηνοθεσία: Αντρέας Χόρβατ
• ηθοποιοί: Πατρίσια Πλάνικ

Μια όμορφη, νεαρή Ρωσίδα αναζητά δουλειά στη Νέα Υόρκη -η βίζα της έχει λήξει και δεν καταφέρνει ούτε να παίξει σε πορνοταινίες. Η απόφασή της είναι ειλημμένη, θα επιστρέψει στην πατρίδα της, διασχίζοντας την αμερικανική ενδοχώρα με τα πόδια, ώς την Αλάσκα -και παραπέρα, αν τα καταφέρει.

Ο Χόρβατ (παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κανών, ελληνική στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης) στηρίζεται στην πραγματική ιστορία της Λίλιαν Ολινγκ που, το 1926, ακολούθησε την ίδια διαδρομή, με τα πόδια, προς την πατρίδα ή προς το τέλος της. Με παραγωγό τον Ούλριχ Ζάιντλ, ο Αυστριακός δημιουργός χτίζει, χωρίς καθόλου λόγο, μόνο με εικόνα και ήχους, ένα διαφορετικό πορτρέτο του γκροτέσκ της ανθρώπινης φύσης, παρατηρώντας τον «νέο κόσμο» που αποσυντίθεται οικονομικά και κοινωνικά. Μια ταινία απαιτητική, εστέτ, ενίοτε διδακτική, αλλά σίγουρα θαρραλέα κι αιχμηρή.

Η αντιπροσωπεία ★★½☆☆☆ 

(Delegacioni, Αλβανία, Γαλλία, Ελλάδα, Κόσοβο, 2018, 77’)

• σκηνοθεσία: Μπουγιάρ Αλιμάνι
• ηθοποιοί: Βίκτορ Ζούστι, Ρίτσαρντ Σάμελ, Τρίσταν Χαλιλάτζ

Στην Αλβανία του 1990, κάθε προσπάθεια εκδημοκρατικοποίησης της ταλαιπωρημένης χώρας μοιάζει καταδικασμένη ν’ αποτύχει σ’ ένα σύστημα παγιωμένης διαφθοράς. Ο Λέο, πολιτικός κρατούμενος, βλέπει τους φρουρούς να τον βγάζουν από τη φυλακή, να περιποιούνται την εμφάνισή του και να τον μεταφέρουν με το αυτοκίνητο. Το για πού γίνεται γρήγορα εμφανές: πηγαίνουν στα Τίρανα, προκειμένου ο Λέο να πιεστεί να καταθέσει σε ευρωπαϊκή επιτροπή ότι το καθεστώς σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα –το καθεστώς που τον καταδίκασε για τις πεποιθήσεις του. Οσο ο Λέο αρνείται σθεναρά, τόσο τα πράγματα στο ταξίδι προς τα Τίρανα αρχίζουν να… εκτροχιάζονται.

Ο Μπουγιάρ Αλιμάνι (με πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Βαρσοβίας γι’ αυτή την ταινία του) αποδεικνύει ξανά ότι είναι ένας σκηνοθέτης με ανθρωποκεντρική ευαισθησία και τόλμη. Οχι τόσο για την ιστορία της ταινίας του, που προοδευτικά βαραίνει από σοβαρότητα και χάνει σε ρεαλιστική πειστικότητα. Αλλά περισσότερο γιατί, με την «Αντιπροσωπεία» του, διατυπώνει καθαρά και δυναμικά την τόσο επίκαιρη αλήθεια ότι η διαφθορά της εξουσίας δεν εξαρτάται τόσο από πολιτικές κατευθύνσεις, όσο από την ατομική φιλοδοξία.

Το χρυσό γάντι ★½☆☆☆☆

(Der goldene Handschuh, Γερμανία, Γαλλία, 2019, 115’)

• σκηνοθεσία: Φατίχ Ακίν
• ηθοποιοί: Γιόνας Ντάσλερ, Μαργκαρέτε Τίζελ, Αδάμ Μπουσδούκος

Στον βωμό της βίας προσεύχεται ο Φατίχ Ακίν στη νέα του ταινία, με πρεμιέρα στη φετινή Berlinale, βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο δημοσιογραφικής έρευνας, ένα πορτρέτο της βρόμικης, εγκληματικής πλευράς του Αμβούργου της δεκαετίας του ’70 και του κατά συρροή δολοφόνου Φριτς Χόνκα. Ο αδικημένος από τη φύση, παραμορφωμένος Φριτς συχνάζει στο μπαρ, θα το έλεγες και χαμαιτυπείο, «Το Χρυσό Γάντι», στέγη παρηκμασμένων αγοραίων γυναικών και αλκοολικών στο τελευταίο στάδιο της κατεστραμμένης ζωής τους.

Από εκεί, ο Φριτς επιλέγει τα θύματά του, τα παρασύρει στη σοφίτα όπου ζει (γεμάτη παιδικές κούκλες στο σαλόνι και φωτογραφίες από πορνοπεριοδικά στους τοίχους, ποιος δεν θα υποψιαζόταν μια διαταραχή;), με δέλεαρ ένα παραπάνω μπουκάλι βότκα κι εκεί τις βιάζει, τις σκοτώνει, τις τεμαχίζει και στοιβάζει τα ακρωτηριασμένα μέλη τους σε μια μικρή αποθήκη, σκεπάζοντάς τα με τα χαρακτηριστικά χάρτινα αρωματικά δεντράκια, για να καμουφλάρει τη μυρωδιά της σήψης.

Εχοντας την ευκαιρία να σκιαγραφήσει το πορτρέτο του Κακού ή της τότε Γερμανίας ή, πόσω μάλλον, της τωρινής, ο Φατίχ Ακίν, με τη γνώριμη και πάντα θαυμαστή εκρηκτική ενέργειά του, δεν κάνει τίποτε από αυτά, παρά παραθέτει, τη μία μετά την άλλη, γκροτέσκ σκηνές αίματος, εμετού, σπέρματος, κακοπαθημένης σάρκας και οδύνης, χωρίς υπόβαθρο, χωρίς κάποιον σοβαρότερο στόχο, παρά την πρόκληση ενός «σοκ» που, τελικά, δίνει τη θέση του στην ελαφρώς αηδιασμένη ανία.