«Aλλο ο ακτιβισμός κι άλλο η διαμαρτυρία στα social media»

«120 χτύποι το λεπτό»: ο ρυθμός της ταχυκαρδίας, ο ρυθμός της house μουσικής, ο ρυθμός μιας από τις ωραιότερες ταινίες της χρονιάς. Ο Γάλλος, γεννημένος στο Μαρόκο, 55χρονος Ρομπέν Καμπιγιό, πιο γνωστός ως σεναριογράφος τού «Ανάμεσα στους τοίχους» του Λοράν Καντέ, παρουσίασε την ταινία του στο Φεστιβάλ Κανών, έκανε τον Πέδρο Αλμοδόβαρ και χιλιάδες άλλους θεατές να κλάψουν, τιμήθηκε με το Μεγάλο Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής κι ετοιμάζεται, στις 28 Σεπτεμβρίου, να βγει στις ελληνικές αίθουσες από τη Weird Wave.

Η ταινία αφηγείται την ιστορία της Act Up, της πιο καθοριστικής ακτιβιστικής οργάνωσης που γεννήθηκε στο ξέσπασμα του AIDS το ’80, στο Παρίσι, μέσα από ιστορίες απόλυτα προσωπικές και συγκινητικά καθολικές. Ταυτόχρονα, μιλά για τη σημασία του ακτιβισμού, τότε και τώρα.

Ο Ρομπέν Καμπιγιό ήρθε στην Αθήνα για το λανσάρισμα της ταινίας του στις «Νύχτες Πρεμιέρας» και μας μίλησε για το βάρος της ευθύνης, τη σημασία της αντίδρασης, το παρελθόν που τον μελαγχολεί, αλλά και τον Εμανουέλ Μακρόν.

• Πώς αισθάνεστε μετά τη μεγάλη και διεθνή επιτυχία τού «120 χτύποι το λεπτό»;

Αισθάνομαι πολύ περίεργα. Από τη μια ανακούφιση, επειδή ήταν και είναι ακόμα μεγάλη εισπρακτική επιτυχία στη Γαλλία και πήρε εξαιρετικές κριτικές, αλλά από την άλλη αισθάνομαι λίγο άβολα με όλη αυτή τη δημοσιότητα. Μου αρέσει να γνωρίζω νέο κόσμο, αλλά από την άλλη το να είμαι δημόσιο πρόσωπο με κάνει να νιώθω αμηχανία. Ημουν πολύ φοβισμένος ότι έχω αποτύχει σ’ αυτή την ταινία, η οποία είχε μεγάλη σημασία για μένα γιατί συνδυάζει τα δύο πιο σημαντικά θέματα στη ζωή μου: το ΑIDS και το σινεμά.

• Η ταινία διαδραματίζεται το 1992, με ποιον τρόπο είναι επίκαιρη;

Από την αρχή της επιδημίας του AIDS ήθελα να κάνω μια ταινία για το ζήτημα. Στα ’80s ήμουν παραλυμένος από τον φόβο. Η πρώτη μου απόπειρα, που μου πήρε ενάμιση χρόνο, δεν ήταν καλή. Επικεντρωνόταν σε έναν μόνο χαρακτήρα και συνειδητοποίησα ότι ήθελα ένα συλλογικό φιλμ για την Act Up. Πρόσφατα όμως μίλησα με τους παραγωγούς και μου είπαν ότι πραγματικά ήταν ανάγκη να γίνει η ταινία αυτή τώρα, εν όψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Φοβόμασταν μήπως η Ακροδεξιά ανεβεί στην εξουσία κι ήταν αυτός ένας τρόπος να δείξουμε την αντίστασή μας.

Εκτός αυτού υπήρχαν διαδηλώσεις στη Γαλλία κατά των γάμων ομοφύλων από καθολικές κι άλλες θρησκευτικές οργανώσεις και καταλάβαμε ότι αυτή η ταινία που πάντα ήθελα να κάνω έπρεπε να γυριστεί τώρα. Η πολιτική ατζέντα σχεδόν επέβαλλε να γυρίσω την ταινία τώρα.

• Πιστεύετε ότι η νέα γενιά, που δεν έχει ζήσει την επιδημία του AIDS στην εφιαλτική διάσταση που την έζησαν οι προηγούμενες, θα μπορέσει να ταυτιστεί με την ταινία;

Στη Γαλλία επικρατεί ακόμα μεγάλος φόβος. Ελάχιστοι μιλάνε γι’ αυτό. Δεν κάνουν τακτικά τεστ, ο ιός εξακολουθεί να εξαπλώνεται και πολλοί είναι απρόσεκτοι γιατί νομίζουν πως δεν τους αφορά. Γι’ αυτό ήθελα στην ταινία μου να δείξω νέους ανθρώπους, νέους ακτιβιστές να συνεχίζουν κατά κάποιον τρόπο τον αγώνα που εμείς κάναμε.

• Πιστεύετε ότι ο ακτιβισμός έχει ακόμα την ίδια επιρροή στις μέρες μας;

Είναι δύσκολο να κάνεις τη σύγκριση γιατί μιλάμε για δύο διαφορετικές γενιές. Τότε ήμασταν μια μειονότητα. Δεν εκπροσωπούσαμε τη γενιά μας και δεν εκπροσωπούσαμε καν την gay κοινότητα. Ημασταν μια ομάδα επαναστατών. Πρέπει να διαχωρίζουμε τον ακτιβισμό από τη διαμαρτυρία. Ο ακτιβισμός αφορά το σώμα, απαιτεί τη φυσική παρουσία, έχει έντονη σωματικότητα. Σήμερα όλοι διαμαρτύρονται από τα social media. Εχουν λυθεί πολλά ζητήματα, αλλά υπάρχει ακόμα ομοφοβία και τρανσφοβία. Είναι δύσκολο να είσαι ριζοσπαστικός στις μέρες μας.

Το πεδίο της κοινωνικής διαμαρτυρίας έχει μεταφερθεί κυρίως στις μειονότητες και στις αντιρατσιστικές οργανώσεις, γιατί εκεί είναι πιο επιτακτικά τα ζητήματα. Εγώ κάνω σινεμά ως μια μορφή ακτιβισμού, γιατί θέλω να θέτω ερωτήματα. Δεν με ενδιαφέρουν οι απαντήσεις ή μάλλον καλύτερα προτιμώ να δίνουν οι θεατές τις απαντήσεις ή να θέτουν και να προσπαθούν να απαντήσουν στα ερωτήματα αυτά μετά την ταινία.

• Εχει όμως ο ακτιβισμός στο ίντερνετ την ίδια επίδραση;

Η Act Up ήταν πριν από το ίντερνετ. Εχω την αίσθηση ότι ο ακτιβισμός στο ίντερνετ δεν προσφέρει τίποτα. Ολοι αναρτούν τις απόψεις τους, αλλά δεν υπάρχει ουσιαστικός διάλογος και κυρίως δεν υπάρχει ζύμωση ή συντονισμός, για να μη μιλήσω για την απουσία συλλογικής δράσης.

Ολοι μοιάζουν θυμωμένοι με τα πάντα. Αυτό όμως δεν είναι πολιτική, είναι πικρία. Η πικρία δεν κάνει πολιτική. Ποτέ. Γίνεται ένας διαγωνισμός ποιος είναι πιο ριζοσπαστικός στο ίντερνετ κι αυτό ουσιαστικά είναι ένα χαζό παιχνίδι. Πολιτική δεν είναι η ανταλλαγή προσβολών. Στην Act Up πριν από κάθε δράση ανταλλάσσαμε επιχειρήματα, πρόσωπο με πρόσωπο. Κι αυτή η συλλογική δράση σε κάνει πιο έξυπνο, διαμορφώνει ιδέες, τις ραφινάρει, τις κάνει πιο αιχμηρές. Αλλάξαμε πολλά πράγματα και μου λείπει αυτή η πολιτική επιτυχία.

• Τι πιστεύετε για τον Μακρόν και την πολιτική κατάσταση στη Γαλλία γενικότερα;

Νομίζω πως ο Μακρόν είναι το τέλος της πολιτικής. Θεωρεί ότι η Γαλλία και η πολιτική γενικότερα είναι μια επιχείρηση κι ότι αυτός είναι ο CEO. Η πολιτική όμως δεν είναι μόνο η οικονομία. Μεγάλο ποσοστό στη χώρα ενστερνίζεται την Ακροδεξιά, αλλά κανείς δεν πιστεύει ουσιαστικά στο τι πρεσβεύει, είναι ένας διαστρεβλωμένος και λανθασμένος τρόπος να δείξουν τη δυσαρέσκειά τους. Είναι κάπως εφιαλτικό το δίλημμα ανάμεσα στην προοπτική μιας χώρας-επιχείρησης και της Ακροδεξιάς. Αλλά σ’ αυτό ευθύνεται και η Αριστερά που δεν είχε ξεκάθαρες θέσεις τα τελευταία χρόνια.