«Ακόμα και στα 91 μου δεν ξεχνώ τι σημαίνει να είσαι παιδί»

Είναι περίεργο να βλέπεις μπροστά σου το μυθικό πρόσωπο της παιδικής σου ηλικίας, αυτόν που γνώρισες στα θερινά σινεμά της Αθήνας.

Ο «Βασιλιάς της Τρέλας» μεταμορφώθηκε από θρύλο σε άνθρωπο τη στιγμή που μπήκε χαμογελαστός, κρατώντας αγκαζέ τον βοηθό του, στο δωμάτιο ξενοδοχείου του Μπέβερλι Χιλς.

Στην ίδια σειρά με τους τρομερούς κωμικούς της προηγούμενης γενιάς –τον Τσάρλι Τσάπλιν ή τον Μπάστερ Κίτον–, ο 91χρονος Τζέρι Λούις άφησε εποχή παίζοντας τον αξιαγάπητο άνδρα-παιδί με το λαστιχένιο σώμα που λατρέψαμε σε ταινίες σαν τις «Παιδί για όλες τις δουλειές» (1960), «Ο γυναικοκατακτητής» (1961) ή «Δάσκαλος για κλάματα» (1963).

Αρχισε την καριέρα του σε ντουέτο με τον επίσης πασίγνωστο κωμικό Ντιν Μάρτιν, με τον οποίο συνεργάστηκε πρώτα στο θέατρο και αργότερα στην τηλεόραση μέχρι που τους χώρισε η αντιζηλία το 1956.

Η χρυσή εποχή της θητείας του στο Χόλιγουντ ξεκίνησε όταν, μόνος πια, ένιωσε ελεύθερος να εκφραστεί με γέλιο και με κλάμα όπως ακριβώς ήθελε και φιλοδοξούσε.

Ωστόσο στη δεκαετία του ’70, παρόλο που οι ταινίες του ήταν ακόμα εξαιρετικά δημοφιλείς στην Ευρώπη, ο ηθοποιός έχασε το κλέος του, ενώ το Χόλιγουντ έμοιαζε να εγκαταλείπει το αγόρι της φάρσας για ένα πιο περίπλοκο και πολιτικοποιημένο χιούμορ.

Χάρη στον Μάρτιν Σκορσέζε επανήλθε για μια λαμπρή στιγμή με το «Βασιλιάς για μια νύχτα» (1981) δίπλα στον Ρόμπερτ ντε Νίρο και συνέχισε να δουλεύει μέχρι τα 80 του παλεύοντας ταυτόχρονα με εξουθενωτικές ασθένειες.

Στο ραντεβού μας όμως, αν και καταβεβλημένος από τις περιπέτειες της υγείας του, προσήλθε γεμάτος διάθεση και χαρά.

Την ίδια χαρά που για πολλά χρόνια μοιραζόταν μαζί μας κάνοντάς μας να γελάμε σαν τα παιδιά.

Η τελευταία του ταινία «Max Rοse» μιλάει για τον θάνατο με ένα γλυκόπικρο χιούμορ, όπως φυσικά ταιριάζει σε έναν κωμικό που έχει μια θεϊκή ικανότητα να ανακαλύπτει τη ζωή εκ νέου ώς το τέλος, ώς εκεί που δεν υπάρχει πια ζωή.

Ερμηνεύει έναν μουσικό της τζαζ που έχει χάσει τη γυναίκα του και ανακαλύπτει ότι αυτή είχε εραστή.

Το «Max Rose» σε σκηνοθεσία Ντάνιελ Νόα προβλήθηκε το 2013 στο Φεστιβάλ των Κανών και πέρυσι έκανε την έξοδό του στις αμερικανικές κινηματογραφικές αίθουσες.

• Τι σας έπεισε να δουλέψετε στην ταινία «Max Rοse»;

Ηταν ευχαρίστησή μου, ειδικά για… την τσέπη μου (γέλια). Διάβασα το σενάριο του Ντάνιελ Νόα μονορούφι.

Αισθάνθηκα αμέσως ότι θα ήταν μια τέλεια ταινία για μένα σ’ αυτό το στάδιο της ζωής μου.

Υπέροχο σενάριο, υπέροχη παραγωγή. Κάθε μέρα βλέπαμε τον Ντάνιελ –που σκηνοθετούσε για πρώτη φορά– να τρέμει από την αγωνία του!

Αλλά για μένα ήταν σκέτη διασκέδαση να τον βλέπω να με θαυμάζει και να απολαμβάνει το γεγονός ότι μου άρεσε το σενάριό του.

Ηταν ωραίο εξάλλου που δεν έβγαιναν όπλα δεξιά κι αριστερά – τίποτα τέτοιο.

Νομίζω ότι είναι ώρα να συμφωνήσουμε στον χώρο της βιομηχανίας του κινηματογράφου ότι χρειαζόμαστε ποιοτικά έργα.

Δεν μπορούν να συνεχίσουν να σκοτώνουν, να μαχαιρώνουν και να ξεκοιλιάζουν πια. Δεν έχει νόημα.

Και η τηλεόραση έχει κολλήσει την αρρώστια. Για όνομα του Θεού, έχω εγγόνια που δεν τα αφήνω να πατήσουν το πόδι τους σε τέτοιες παραγωγές!

Εμαθα από έναν αρκετά καλό κινηματογραφιστή, τον Σεσίλ Ντε Μιλ, του οποίου το γραφείο απείχε τρία μέτρα από το δικό μου στην Παραμάουντ, ότι μια ταινία μπορεί να πετύχει μόνο αν διασκεδάζει το κοινό και αν δεν είναι ψυχαγωγική, καλύτερα να μην την κάνεις.

Του είπα, ναι, αλλά καμιά φορά πρέπει να την κάνεις πρώτα για να δεις τι νομίζει το κοινό…

Προσωπικά, όταν συμμετέχω σε μια ταινία, θέλω να είμαι βέβαιος ότι ταιριάζει στη συνηθισμένη ψυχολογική μου κατάσταση – δηλαδή τη χαρά.

Δεν γίνεται να δηλητηριάζεις τη μάνα σου και να σκοτώνεις τα παιδιά σου μαχαιρώνοντάς τα στο κεφάλι και να ’σαι… χαρούμενος.

• Πώς πιστεύετε ότι βοηθήσατε τον σκηνοθέτη της ταινίας;

Μην ξεχνάτε ότι σκηνοθετούσε για πρώτη φορά και αυτό είναι δύσκολο για την ψυχή.

Μερικοί σκηνοθέτες δυσκολεύονται να φέρουν την ψυχή τους στην παραγωγή. Για μένα είναι εύκολο.

Ανοίγω την καρδιά μου, αντικρίζω την ψυχή μου και της λέω πάμε στη δουλειά.

Και αν είσαι πραγματικά ερωτευμένος με αυτό που κάνεις, ο έρωτας θα σε οδηγήσει στη σωστή κατεύθυνση.

• Πώς αντιμετωπίζετε τη θλίψη;

Πάω στο νεκροταφείο και ευχαριστώ τον Θεό (γέλια).

• Πηγαίνοντας πίσω, έχετε μετανιώσει για τίποτα;

Δεν σκέφτομαι τα λάθη μου. Δεν τα κουβαλάω.

Τα αρνητικά πράγματα πρέπει να τα δεις, να καταλάβεις γιατί έγιναν ώστε να μην επαναληφθούν.

Αλλά ώς εκεί. Δεν κρατώ τίποτα αρνητικό εκτός από… φιλμ.

• Πώς επιθυμείτε να σας θυμούνται μετά θάνατον;

Δεν με ενδιαφέρει… Θέλω να ακούω τα καλά ενώ είμαι ακόμα εδώ.

Δεν θα με ενδιαφέρει η γνώμη του κόσμου όταν δεν θα μπορώ πια να την ακούσω.

Χαίρομαι τη ζωή κάθε μέρα που περνά –για άλλες 24 ώρες–, τα δώρα του Θεού.

Πώς γίνεται να μην τα χαίρεσαι; Οταν σε νοιάζουν βαθιά η δουλειά και οι συνεργάτες σου δεν μπορείς παρά να νιώθεις αυτοεκτίμηση.

Κάποτε ήμουνα ένα μέτρο ψηλός, τώρα έχω φτάσει τα δύο!

• Είστε ιδιαίτερα αγαπητός στην Ευρώπη και ειδικά στη Γαλλία. Πώς το εξηγείτε;

Οι Γάλλοι αγαπούν τον κινηματογράφο σε τέτοιο βαθμό που σε ρωτούν για λεπτομέρειες πριν καν αγγίξουν το θέμα μιας ταινίας.

Το ευχαριστιούνται τόσο που βγάζουν την ταινία αριστούργημα.

Ξεχνούν ποιος παίζει ή ποιο είναι το θέμα, αλλά συμμετέχουν αναλύοντάς την ως θεατές…

Και το κάνουν αυτό τα 91 χρόνια της ζωής μου. Το να είσαι 91 δεν είναι απλό αλλά είναι ενδιαφέρον, πολύ ενδιαφέρον.

Πριν τα κλείσω, περπατούσα, έβλεπα καλά, άκουγα καταπληκτικά και τώρα δεν ακούω, δεν βλέπω, δεν περπατώ.

Αλλά μ’ αρέσει που είμαι 91! Αν αυτό είναι το τίμημα, το νοίκι, ok… ας το δώσω.

• Είχατε αρκετές περιπέτειες με την υγεία σας αλλά πάντα τις ξεπερνούσατε. Ακολουθείτε κάποιο πρόγραμμα υγιεινής ζωής;

Ναι βέβαια. Κάνω ποδήλατο κάθε πρωί. Ξυπνώ στις 4.30, κάθομαι στη γραφομηχανή ή στον υπολογιστή μου κατά τις 7 και δουλεύω για 3-4 ώρες.

Αυτός ο χρόνος είναι δεδομένος, τίποτα δεν τ’ αλλάζει.

Επειτα βλέπω την οικογένεια, διδάσκω και ένα μάθημα στο Λας Βέγκας με πολύ ενθουσιώδεις νεαρούς που θέλουν να γίνουν ηθοποιοί στον κινηματογράφο, κάτι που μου δίνει ιδιαίτερη χαρά.

• Είχατε μια θρυλική σταδιοδρομία στο Χόλιγουντ…

Εσείς πώς το ξέρετε; (γέλια)

• Τι σας εντυπωσίασε όταν ήρθατε για πρώτη φορά στο Χόλιγουντ;

Η Μέριλιν Μονρόε γυμνή… Α, βλέπω δεν με πιστεύετε. Τα πάντα στο Χόλιγουντ εντυπωσιάζουν έναν νέο ηθοποιό.

Τα αυτοκίνητα, το φαγητό, η διασκέδαση, η δουλειά, τα πάντα. Ημουν πάντα ευτυχισμένος στο Χόλιγουντ, ακόμα είμαι.

• Πώς ήταν η ατμόσφαιρα τα χρόνια που δουλεύατε στην Παραμάουντ; Πείτε μας για κάποια γνωριμία σας…

Στο σπίτι του ηθοποιού Ντέιβιντ Τσέισεν, ένα βράδυ, μου είπαν ότι ο κύριος στη γωνία ήθελε να με γνωρίσει και με σύστησαν με τον Τσάρλι Τσάπλιν.

Του έδωσα το χέρι και πρόσεξα ότι έτρεμα. Με κάλεσε στο σπίτι του στη Λωζάννη όπου περάσαμε δύο εβδομάδες μαζί μιλώντας για τον κινηματογράφο.

Εφυγα από εκείνο το σπίτι έχοντας αποκτήσει μια ολόκληρη νέα κινηματογραφική παιδεία. Γίναμε φίλοι.

Φεύγοντας, μου είπε ότι του άρεσε να δίνει ένα δώρο στους καλεσμένους του και με ρώτησε τι θα μου άρεσε.

Του είπα, μια κόπια της ταινίας «Μοντέρνοι καιροί». Η κόπια έφτασε σπίτι μου μετά από τέσσερις μέρες με μια κάρτα από τον Τσάρλι.

Ποτέ δεν άνοιξα το κουτί. Το έχω ακόμα κλειστό στην αίθουσα προβολής στο σπίτι μου, δεν θα ρίσκαρα να πάθει τίποτα περνώντας μέσα από τον προτζέκτορα.

Βρήκα και ένα γράμμα του Τσάρλι που με ευχαριστούσε για τις δύο εβδομάδες που περάσαμε μαζί, ενώ στο υστερόγραφο μου έγραψε «θα έπρεπε να μάθεις να δίνεις κι εσύ δώρο όταν γνωρίζεις κάποιον»!

Παρήγγειλα αμέσως μια κόπια του «Bellboy» («Παιδί για όλες τις δουλειές») ειδικά για τον Τσάρλι και την έστειλα στην Ελβετία.

Με πήρε τηλέφωνο να με ευχαριστήσει. Μα, του είπα, εσύ μου έστειλες τη δική σου ταινία, εγώ τη δική μου, ποια η διαφορά;

Η διαφορά ήταν, μου είπε, ότι εγώ ήξερα την ταινία του, ενώ αυτός δεν είχε δει τη δική μου και του άρεσε πολύ.

Από τότε μιλούσαμε μια-δυο φορές τον μήνα. Οταν πέθανε, ένιωσα κάτι να μου λείπει – σαν να είχε χαθεί ένα μέρος του σώματός μου.

• Ποια θα λέγατε ότι ήταν η πιο σημαντική σας γνωριμία;

Ο Τζον Κένεντι. Ημαστε φίλοι και υπήρχε αλληλοσεβασμός. Αγαπούσε τον κινηματογράφο.

• Υπάρχει μια παιδικότητα στις ταινίες σας πάντα. Νιώθετε ακόμα λιγάκι σαν παιδί όπως οι χαρακτήρες στις ταινίες σας;

Ποτέ δεν θέλω να ξεχάσω τι θα πει να είσαι παιδί. Η περισσότερη δουλειά μου είναι βασισμένη στις πράξεις των παιδιών.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παρατηρείς τα παιδιά. Είναι τόσο υπέροχα, θέλουν πολύ λίγα για να ευχαριστηθούν.

❝Εβλεπα τον Ντιν Μάρτιν να μπαίνει στο δωμάτιο και δάκρυζα❞

• Πώς θέλετε να θυμάστε τον φίλο σας Ντιν Μάρτιν;

Το πιο ενδιαφέρον πράγμα στη σχέση Μάρτιν-Λιούις ήταν ότι το κοινό σε όλο τον κόσμο ήξερε ότι αγαπούσαμε ο ένας τον άλλον.

Μας ένοιαζε η δουλειά μας και όλοι ήξεραν ότι δεν υπήρχε τίποτα ψεύτικο στη σχέση μας.

Το 1945 τελείωσε ο πόλεμος και η χώρα είχε ανάγκη να γελάσει. Ο κλήρος έλαχε σε μας να γίνουμε οι επόμενοι γελωτοποιοί.

Θυμάμαι, στην Κόπα Καμπάνα, σε 12 εβδομάδες, παίξαμε για περισσότερους θεατές από όσους βλέπει ένας ηθοποιός σε μια ζωή ολόκληρη.

Αλλά η σχέση μας παρέμενε σταθερή, με όλους να μας καμαρώνουν που ήμασταν «έξω καρδιά». Και τα δίναμε όλα στο κοινό μας.

Ολα αυτά δεν ξεχνιούνται, δεν μπορείς να τα σβήσεις.

• Ομως η σχέση σας διακόπηκε απότομα και δεν επικοινωνήσατε για δύο ολόκληρες δεκαετίες.

Ηξερε ότι ήταν καλός σε αυτό που έκανε κι εγώ το ίδιο, αλλά και οι δυο δεν είχαμε ιδέα για τη σόου μπίζνες στην αρχή.

Ο Μάρτιν καταγόταν από εργατική πόλη και παράξενη οικογένεια.

Ενα βράδυ έγραψα μια σκηνή και του ζήτησα να την παίξει. Δεν δίστασε ούτε στιγμή, σαν να έκανε αυτή τη δουλειά 30 χρόνια.

Είχε φωτογραφική μνήμη, θυμόταν τα λόγια, είχαμε καλή επικοινωνία, όλα δούλευαν ρολόι.

Ημουν καλός κωμικός αλλά χωρίς αυτόν δεν θα είχα ποτέ την ευκαιρία να ελέγξω τη δουλειά μου.

Ηταν σκέτη μαγεία. Σκέτη μαγεία. Μέσα σε τρία χρόνια βγάλαμε 4 εκατ. δολάρια.

Είχαμε απέραντο σεβασμό ο ένας για τον άλλον. Τον έβλεπα να μπαίνει στο δωμάτιο και δάκρυζα…

Είχαμε μια αγάπη βαθιά, απεριόριστη. Ηταν ο φίλος μου που με βοήθησε να γίνω ηθοποιός στο Χόλιγουντ…

Πώς θα μπορούσα να τον κοιτάζω χωρίς να συγκινούμαι; Γιατί χάλασε η σχέση και δεν μιλήσαμε για είκοσι χρόνια είναι δύσκολο να σας εξηγήσω.

Ηταν μια χαζομάρα. Και ο Ντιν το ίδιο θα έλεγε. Και οι δυο μας θέλαμε να αναπτύξουμε αυτό που είχαμε.

Αλλά γιατί δεν μιλούσαμε ο ένας στον άλλον για είκοσι χρόνια, κανείς από τους δύο δεν θα μπορούσε να πει γιατί…

Φτάνεις σ’ ένα σημείο που θέλεις κάτι παραπάνω από αυτό που έχεις κι αυτό ήταν αρνητικό στην παρούσα κατάσταση.

Ηθελα να κάνω τόσο πολλά, ήθελα να δώσω στην κωμωδία τη ζωή που δίνει ένας σκηνοθέτης στον ηθοποιό.

Το ίδιο και ο Ντιν. Ηθελε να τραγουδάει πιο πολύ…