Μπετοβενική «Missa Solemnis» από την ΚΟΑ

Την Τετάρτη, 12/4/2023, η ΚΟΑ παρουσίασε στο κρατικό Μέγαρο Μουσικής τη «Missa Solemnis» του Μπετόβεν, επιλογή ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. Στην παρουσίαση, που έγινε υπό τον γνώριμο στους μουσικούς της ΚΟΑ και στους Αθηναίους φιλόμουσους Κρίστοφ Πόπεν, συμμετείχαν η Χορωδία της ΕΡΤ, η Χορωδία του Δήμου Αθηναίων και τέσσερις μονωδοί. Η εκτέλεση στην εντυπωσιακά κατάμεστη αίθουσα άφησε έντονα άνισες εντυπώσεις, σε απόλυτη αντιστοιχία προς αναγνωρίσιμα, ενδημικά προβλήματα και υστερήσεις της εγχώριας μουσικής ζωής.

Για την ιδιαιτερότητα του χαρακτήρα της «Missa Solemnis» έχουν διαπιστωθεί και τεκμηριωμένα γραφτεί πολλά: σίγουρα, δεν πρόκειται για αμιγώς εκκλησιαστική μουσική, ούτε, όμως, και ως έργο είναι άσχετη προς το θρησκευτικό συναίσθημα. Επίσης είναι σύνθεση μεγάλης διάρκειας, δύσκολη και, επιπλέον, ανελέητα απαιτητική. Το βάρος και η πυκνότητα της συμφωνικής της γραφής, σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση των χορωδιών και του κουαρτέτου των μονωδών, τη φέρνουν πολύ κοντά στην ακριβώς σύγχρονή της «Ενάτη Συμφωνία» μαζί με την οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1824.

Οποιος είναι εξοικειωμένος και με τα δύο έργα εύκολα συναισθάνεται ότι τα παρακολουθεί και τα προσλαμβάνει με πολύ συγγενή τρόπο και ανακλαστικά που έχουν κυρίως να κάνουν με το βάθος, την συνθετότητα και την πολυεπίπεδη συγκρότηση της μουσικής δραματουργίας. Δυστυχώς, η εκτέλεση που ακούσαμε διέθετε μείζονες και προβληματικές ανισότητες. Αφ’ ενός η δυναμική, στιβαρή, ορμητική διεύθυνση του καταφανώς έμπειρου 67χρονου Πόπεν στόχευε να διαπλάσσει ένα ακρόαμα σβέλτο και μυώδες, ταιριαστά επικής πνοής, αδιάλειπτα φορτισμένο με υψηλή συγκίνηση και, εν τέλει, συναρπαστικό. Οχι λίγες φορές, η συνεισφορά του λειτούργησε προσφέροντας ωραίες στιγμές.

Από την άλλη, κυρίως το τραγούδι των δύο χορωδιών αλλά και το παίξιμο της ορχήστρας δεν διέθεταν συνολικό ήχο ακριβή, ούτε άρθρωση όσο σφιχτά εστιασμένη θα χρειαζόταν ώστε, στις ταχύτητες με τις οποίες διηύθυνε ο Γερμανός αρχιμουσικός, να διαγράφονται με σαφήνεια οι εσωτερικές φωνές και η δομική αρχιτεκτονική της μουσικής.

Ετσι χάθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά η συνεισφορά της λεπτομέρειας του συνολικού (ορχηστρικού και χορωδιακού) ήχου στην εκδίπλωση και την πρόσληψη της μουσικής δραματουργίας, υπονομεύοντας έκδηλα τη συνολική ποιότητα του ακροάματος. Στην εκτέλεση συμμετείχαν τέσσερις μονωδοί: η Γερμανίδα υψίφωνος Κάρεν Λάιμπερ, η Γερμανίδα μεσόφωνος Ινγκεμποργκ Νταντς, ο Κιργίσιος τενόρος Γενίς Ισπάνοφ και ο βαθύφωνος Πέτρος Μαγουλάς. Οι χροιές των φωνών των τεσσάρων έμπειρων τραγουδιστών ήσαν σαφώς διακριτές, τα μεγέθη ισορροπημένα ενώ το τραγούδι γενικώς καλό με σαφείς, αβίαστες και ευανάγνωστες διαδράσεις.

Η Μαρίτα Παπαρίζου τραγουδά με τους «Solisti Veneti»

Τη Μεγάλη Δευτέρα, 10/4/23, το ΚΠΙΣΝ φιλοξένησε για δεύτερη φορά στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος το ενόργανο σύνολο «Οι Σολίστες της Βενετίας» (ιδρ.1959), που συνόδευσε την Ελληνίδα κοντράλτο Μαρίτα Παπαρίζου σε μια βραδιά υπό τον διεσταλμένα περιεκτικό τίτλο «Το Θείον Πάθος και ο Μύθος στην Οπερα». Το πρόγραμμα περιλάμβανε τον ύμνο «Salve Regina» του Πόρπορα και μια προσεκτικά διαλεγμένη ανθολογία από ενόργανες και φωνητικές συνθέσεις του Βιβάλντι (μοτέτα, σερενάτες, άριες από τις όπερες «Σεμίραμις» και «Ολυμπιάς»), καθώς επίσης μια άρια από τον «Ηρακλή» του Χέντελ. Την ορχήστρα διευθύνει ο 66χρονος αρχιμουσικός Τζουλιάνο Καρέλα, από το 2020 καλλιτεχνικός διευθυντής του ιστορικού ιταλικού συνόλου.

Η συναυλία πραγματοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Ιταλίας και είχε ανταπόκριση αλλά άφησε άνισες εντυπώσεις. Στα ενόργανα κομμάτια του Βιβάλντι οι βετεράνοι Ιταλοί μουσικοί πρόσφεραν ερμηνείες ζωντανές και προσεγμένες.

Συναρπαστικός αποδείχτηκε ο έμπειρος εξάρχων βιολιστής τους Λούτσιο Ντεγκάνι στo ακραία δεξιοτεχνικό κοντσέρτο RV212 του Βιβάλντι. Στην αρχή της σταδιοδρομίας της, μία από τις ωραιότερες και αισθαντικότερες ελληνικές γυναικείες φωνές, η Μαρίτα Παπαρίζου, επέλεξε να τραγουδήσει κάποιες γρήγορες, ανελέητα δεξιοτεχνικές άριες. Ωστόσο, την απολαύσαμε ανεπιφύλακτα στις αργές, συγκινητικά λυρικές άριες «Sileant Zephyri» από το μοτέτο «Filiae maestae Jerusalem» και «Sovvente il sole» από τη σερενάτα «Andromeda liberate». Εκεί μόνο μπόρεσε η φωνή της να εκδιπλώσει αβίαστα και με ακρίβεια την εύπλαστη, περίτεχνη φραστική, επενδύοντάς την με ωραία, θερμά χρώματα.