Πρόκειται για μια όπερα που ανέβηκε το 1787 στην Πράγα. Ο «Ντον Τζοβάνι» θεωρείται από τα κορυφαία μουσικά επιτεύγματα του Μότσαρτ – αλλά και ποιο δεν είναι; Πάντως τόσο η μουσική της «απεικόνιση» από την ιδιαίτερη ομάδα «Ελληνική Συμφωνιέτα» (Sinfonietta Hellenica) όσο και η ευρηματική σκηνοθεσία της από τον Ελληνα Στέφανο Κορωναίο, που συμπράττει με τη Συμφωνιέτα ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Teatro Grattacielo της Νέας Υόρκης, θα παρουσιαστούν μεθαύριο Παρασκευή και Σάββατο, στο θέατρο «Απόλλων» της Σύρου – μια εξαιρετική ευκαιρία να βρεθούμε εκεί και να τους απολαύσουμε.
Πρόκειται για την πρώτη συνεργασία των δύο αυτών μοντέρνων και εναλλακτικών σχημάτων, που τολμούν να αναδείξουν και μέσα από έργα το κλασικού ρεπερτορίου σύγχρονα ζητήματα και καίριους κοινωνικούς προβληματισμούς.
Το έργο θα παιχτεί σε διασκευή για μικρή ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του αρχιμουσικού και καλλιτεχνικού διευθυντή της «Ελληνικής Συμφωνιέτας» Γιώργου Γαλάνη. Η Συμφωνιέτα ιδρύθηκε από τον ίδιο τον Αύγουστο του 2018 και φιλοξενήθηκε αρχικά από τον Πειραϊκό Σύνδεσμο, έναν από τους παλαιότερους (αν όχι ο παλαιότερος) πολιτιστικούς οργανισμούς της χώρας. «Δεν έχουμε πολλές ορχήστρες στην Ελλάδα», μας λέει ο κ. Γαλάνης.
«Η χώρα διαθέτει λίγες συμφωνικές ορχήστρες, μία μόνο όπερα, γύρω στους 50 μαέστρους και χιλιάδες μουσικούς. Το να σου δοθούν ευκαιρίες είναι λιγότερο πιθανό από το να τις δημιουργήσεις. Γι’ αυτό φτιάξαμε τη Συμφωνιέτα, για να δώσoυμε ευκαιρίες και σε μας τους ίδιους! Η συγκεκριμένη ορχήστρα είναι μια καθαρά μοντέρνα ορχήστρα: υπάρχει μια δεξαμενή από μουσικούς καλούς, με πτυχία αλλά και σπουδές σε Ακαδημίες του εξωτερικού. Εχουμε μια ομάδα στο facebook και όταν είναι να γίνει μια παράσταση τότε απευθύνουμε κάλεσμα για συμμετοχές. Δεν παίρνουμε δηλαδή τους μουσικούς με ακροάσεις, αλλά έχουμε θέσει κάποιες προδιαγραφές και προχωράμε στην τελική επιλογή βάσει αυτών. Χρησιμοποιούμε πολύ τα κοινωνικά δίκτυα και μέσω των τεχνολογιών αυτών προσπαθούμε να ενισχύσουμε και την ίδια την “εικόνα” της ορχήστρας μας». Από την άλλη, ο Στέφανος Κορωναίος έχει δώσει νέα πνοή στο Teatro Grattacielo και έχει προχωρήσει σε αρκετά καινοτόμες παραστάσεις, ως ένα «άνοιγμα» της κλασικής φόρμας σε νέες και κατά συνέπεια και σε ένα νέο κοινό που έχει αγκαλιάσει τις παραστάσεις του.
Οσο για τη συγκεκριμένη επιλογή της όπερας «Ντον Τζοβάνι», αυτή μόνο τυχαία δεν είναι: «Καταρχάς έχει χαρακτηριστεί ως semiseria όπερα, δηλαδή μισή σοβαρή, μισή κωμική», εξηγεί ο μαέστρος Γ. Γαλάνης. «Πράγματι, υπάρχουν δύο κόσμοι σε αυτό το έργο: υπάρχουν οι σοβαροί ήρωες, που είναι σαν να βγήκαν από τραγωδία, και οι κωμικοί, κάπως ως δανεισμός από την Commedia dell’arte – το αντίστοιχο της opera buffa σε θέατρο στην Ιταλία. Πολλές από τις άριες της όπερας αυτής είναι γνωστές ακριβώς λόγω του ύφους τους. Ο Μότσαρτ είχε ένα αύθαδες, παιδαριώδες χιούμορ – το έβγαζε τόσο στα έργα του όσο και στην προσωπική του ζωή, η οποία δεν ήταν εύκολη. Για παράδειγμα, όταν ως παιδί ο Μότσαρτ έπαιξε μπροστά στη Μαρία Αντουανέτα, είχε γυρίσει και της είχε πει “εγώ θα σας παντρευτώ”!».
«Ηταν δύσκολο να δεχτούν πως ο Θεός έδωσε τόσο ταλέντο σε ένα “βρομόπαιδο”;» τον ρωτάμε. «Αυτό πράγματι τους προκαλούσε και δεν τον δέχτηκαν όλοι με ευκολία» απαντά ο μαέστρος. «Ο Μότσαρτ ήταν μία ιδιοφυΐα. Ηταν ένα παιδί-θαύμα. Είχε και μια ιδιαίτερη εμφάνιση: πιθανολογούμε πως έπασχε από ένα είδος αρθρίτιδας και γι’ αυτό σε όλη του τη ζωή (δεν έζησε και πολύ – πέθανε στα 35 του) ήταν κοντός, μικροκαμωμένος, αδύνατος και με παιδικά χαρακτηριστικά. Αυτό, σε συνδυασμό με το ιδιαίτερο χιούμορ του και το τεράστιο ταλέντο του, ήταν πράγματι ένα εξωπραγματικό χαρμάνι! Και όντως υπήρχε ένα είδος αλληλοσεβασμού αλλά και κόντρας με τον άλλο μεγάλο συνθέτη της εποχής, τον Αντόνιο Σαλιέρι.
Ισως το πιο “επαναστατικό” κομμάτι του Μότσαρτ ήταν πως ήθελε να γράφει για την προσωπική του ευχαρίστηση! Αυτό είναι πράγματι κάτι τολμηρό ακόμα και για το σήμερα, που η επιθυμία και η διεκδίκηση της απόλαυσης δεν είναι συμβατά με τους περιορισμούς της εποχής (πολιτικούς και κοινωνικούς). Στη Βιέννη δεν τον δέχτηκαν ποτέ εύκολα. Η Πράγα τον αγάπησε και την αγάπησε κι αυτός. Ο “Ντον Τζοβάνι” στην Πράγα ανέβηκε αρχικά.
Ως θέμα της έχει τον θρυλικό Δον Ζουάν, ο οποίος μάλιστα επαίρεται για τις επιτυχίες του στο γυναικείο φύλο ανά τις διάφορες πόλεις της Ευρώπης. Η επιλογή μας γι’ αυτό το έργο δεν ήταν τυχαία. Είναι φυσικά ένα κορυφαίο έργο του συνθέτη αλλά ταυτόχρονα θέλαμε να “σχολιάσουμε” με τον δικό μας τρόπο διάφορα ζητήματα που έχουν “ανοίξει” επιτέλους. Ενα είναι το #MeToo, που ξεκίνησε στην Ελλάδα και δεν έφτασε ποτέ στον χώρο της κλασικής μουσικής: γι’ αυτό και επιλέξαμε το τέλος που έδωσε στην πρώτη του γραφή ο Μότσαρτ και είναι ο θάνατος του Ντον Τζοβάνι (δίχως τα επικολυρικά μέρη που πρόσθεσε μετά, όταν παίχτηκε στη Βιέννη).
Ο Δον Ζουάν έπρεπε να τιμωρηθεί. Να φανεί δηλαδή ότι η παραβατική συμπεριφορά δεν μένει ατιμώρητη… Και από την άλλη, είναι και το γεγονός πως ο σκηνοθέτης και διευθυντής του Teatro Grattacielo της Νέας Υόρκης, Στέφανος Κορωναίος, έχει επιλέξει και μια μαύρη τραγουδίστρια καθώς και μία τρανσέξουαλ. Κάτι που μόνο σύνηθες δεν είναι. Θέλουμε δηλαδή να διαπαιδαγωγήσουμε το κοινό σε ζητήματα έμφυλης βίας, σεξισμού και διαφορετικότητας. Οι παλιές προκαταλήψεις είναι καιρός να εκλείψουν. Γι’ αυτό κι εμείς επιζητούμε οι παραστάσεις μας (και μέσω της θεματολογίας, αλλά και των συμμετεχόντων) να έχουν και κοινωνικό πρόσημο. Είναι χρέος και επιδίωξή μας».
? ΙNFΟ: Η όπερα θα παρουσιαστεί Παρασκευή 29 και Σάββατο 30/4, στις 20.30, στο θέατρο «Απόλλων» στην Ερμούπολη της Σύρου, στο πλαίσιο του προγράμματος ΣΥΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 2022. Με την Ακαδημία Νέων Λυρικών Τραγουδιστών Camerata Bardi Vocal Academy του Teatro Grattacielo (μεταξύ των τραγουδιστών, οι ελληνικής καταγωγής Μάρα Κουτσαϊμάνη, Βάλια Καράγιωργα και Μάνος Χριστοφακάκης). Εισιτήρια: 10-20 ευρώ (προπώληση στο www.ticketservices.gr και στο 2107234567).
