ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Γιάννης Σβώλος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Για τέταρτη συνεχή χρονιά, φέτος τον Ιούνιο το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» προσφέρει κύκλο δωρεάν εκδηλώσεων υπό τον αγγλόφωνο τίτλο «Summer Nostos Festival».

Στο πλαίσιο αυτό παρακολουθήσαμε στην αίθουσα της Κεντρικής Σκηνής της ΕΛΣ τη «Λειτουργία με ισοκράτη» («Drone mass», 2015) του Ισλανδού συνθέτη Γιόχαν Γιόχανσον (1969-2018).

Ο ταχύτατα ανερχόμενος δημιουργός, που έφυγε πρόωρα, ήταν ήδη διάσημος για τις εξαιρετικές κινηματογραφικές μουσικές του σε περισσότερες από 25 ταινίες («Arrival», «Blade Runner 2049», «Mary Magdalene» κ.ά.) και είχε βραβευτεί το 2015 με τα βραβεία «Academy» και «Golden Globe» για τη δουλειά του στην ταινία «Η θεωρία των πάντων» (κινηματογραφική βιογραφία του Χόκινγκ, 2014).

Εγγραφόμενες στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ κινηματογραφικού soundtrack και σοβαρής μουσικής τον οποίο επέκτειναν προς την κατεύθυνση του πάλαι ποτέ ανθηρού «new age», οι μουσικές του είχαν αρχίσει ήδη να εκδίδονται από την Deutsche Grammophon.

Το 60λεπτης διάρκειας ορατόριό του είναι γραμμένο για φωνές, κουαρτέτο εγχόρδων και ηλεκτρονικό ισοκράτη. Μελοποιεί αποσπάσματα από κοπτικό Ευαγγέλιο των πρωτοχριστιανικών χρόνων και συγκεκριμένα από έναν ύμνο των Γνωστικών, αποτελούμενο από φαινομενικώς άνευ νοήματος ακολουθία φωνηέντων.

Τα κείμενα αντλήθηκαν από τη διάσημη για την αρχαιολογική αξία της «Βιβλιοθήκη Νταγκ Χαμαντί», σύνολο αρχαίων παπύρων του 3ου-4ου μ.Χ. αιώνα που ανακαλύφθηκαν τυχαία το 1945 στο φερώνυμο αιγυπτιακό χωριό.

Μυστικιστικού στίγματος, προερχόμενα μάλλον από μοναστηριακό περιβάλλον, τα κείμενα ενέπνευσαν τον Γιόχανσον να δημιουργήσει μια σύγχρονη, αφαιρετική «ακολουθία» πολυαναφορικού στίγματος, συνδυάζοντας ποικίλα ακούσματα: «χαλί» από ambient ισοκράτη, διαμεσολαβημένους, αποσπασματικούς απόηχους μεσαιωνικού μέλους, βορειοευρωπαϊκής πολυφωνίας και ανατολίτικων τελετουργικών, μνήμες από Ααρβο Περτ, Μάικλ Νάιμαν, Πιερ Ανρί.

Ακρόαμα δίχως αφηγηματική/εξελικτική ροή, στηριγμένο σε ηλεκτρονική ενίσχυση, δοσμένο με έντεχνα κυμαινόμενη τραχύτητα στις φωνές και στο τραγούδι, η ακολουθία του Γιόχανσον άφησε μιαν αίσθηση «μαγικής» άχρονης διάστασης, μεταφράζοντας σε μουσική την εμπειρία/απόπειρα μιας (σύγχρονης) εκστατικής ενατένισης του υπερβατικού.

Στην εκτέλεση του έργου συνέπραξαν το οκταμελές αγγλικό φωνητικό σύνολο «Theater of Voice», το Αμερικανικό Σύνολο Σύγχρονης Μουσικής (ACME, κουαρτέτο εγχόρδων) και οι ηχολήπτες Χριστίνα Βάντζου και Τζον Αλζο Μπένετ. Διηύθυνε ο Πολ Χίλιαρ.

Εμπειροι σε υβριδικού στίγματος έργα –οι κορυφαίες συνεργασίες τους με τον Γκαρμπάρεκ παραμένουν αξεπέραστες!– οι Αγγλοι μονωδοί ζωντάνεψαν τη γραφή του Γιόχανσον με τον καλύτερο, ακριβέστερο τρόπο, χαρίζοντας μιαν απολαυστική, ονειρική εμπειρία.

ΥΓ.: Στο πλαίσιο της τελικά ενοχλητικής εμμονής στους αγγλόφωνους τίτλους επί ελληνικού εδάφους και, ταυτόχρονα, παίζοντας αυτάρεσκα σε «greeklish» με το ακρωνύμιο SNF (= Stavros Niarchos Foundation) το ΙΣΝ τιτλοφορεί τη διοργάνωση SNFestival = Summer Nostos Festival, επιστρατεύοντας –στο πολύ πιο ρηχό– τα συμφραζόμενα του ομηρικού νόστου.