Πριν από τέσσερα χρόνια είχα παρακολουθήσει την πρεμιέρα του συγκεκριμένου έργου στις Βρυξέλλες και μπορώ να σας βεβαιώσω πως είναι άκρως ενδιαφέρον. Οπότε τώρα που παίζεται κι εδώ, το Σάββατο, στην «Galerie Δημιουργών» στην Κηφισιά, μην το χάσετε.
Η συνθέτρια και πιανίστρια Πηγή Λυκούδη παρουσιάζει μια ενότητα τραγουδιών της με τον τίτλο «Ο πόνος όλου του κόσμου», που περιλαμβάνει έναν κύκλο κομματιών σε ποίηση Γιοσέφ Ελιγιά και τη «Φούγκα του Θανάτου» του Πάουλ Τσέλαν. «Είναι τραγούδια για το άδικο της ζωής και τον λυτρωμό του θανάτου» μας λέει η Πηγή. «Ο πόνος του κόσμου καθρεφτίζει τον πόνο της ψυχής του ανθρώπου.
Προκαλείται από τη διαρκώς αυξανόμενη έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας, την αδικία και την εκμετάλλευση. Αποτέλεσμα είναι ο συνεχής ευτελισμός της ανθρώπινης ύπαρξης που κάνει τον πόνο καθημερινότητα κατακλύζοντας το είναι του». Μαζί της θα βρίσκονται η Νένα Βενετσάνου και ο Γρηγόρης Βαλτινός, σε μια μουσικοθεατρική εκδήλωση-καταγγελία «ενάντια στη λησμονιά, τη βία, τον ρατσισμό, τη βαρβαρότητα και την απαξίωση της ανθρώπινης υπόστασης».
Τα ποιήματα του Ρωμανιώτη ποιητή από τα Γιάννενα Γιοσέφ Ελιγιά μελοποιούνται για πρώτη φορά. «Ενας ποιητής με λυρικότητα που ξαφνιάζει, κοιτάει τον θάνατο κατάματα, υπερήφανα, υπερβατικά» επισημαίνει η Πηγή Λυκούδη. Ο Ελιγιά συμπληρώνεται από τον μελοποιημένο βιωματικό λόγο του Πάουλ Τσέλαν, ενός από τους κορυφαίους μεταπολεμικούς ποιητές, που έγραψε τη «Φούγκα του Θανάτου» (εδώ, σε μετάφραση της Ιωάννας Αβραμίδου).
Πόσο δύσκολοι ή εύκολοι είναι οι στίχοι του Ελιγιά και του Τσέλαν στη μελοποίησή τους; «Η δυσκολία ή η ευκολία στη μελοποίηση ενός ποιήματος για έναν συνθέτη κρύβεται στη χημεία με αυτό που διαβάζει. Από τη μία ο πλούτος των βιωματικών εικόνων του Ελιγιά για τον έρωτα, τη ζωή και τον θάνατο και από την άλλη η λεπτή ισορροπία στη λογική και στο παράλογο που καταγράφεται στο κείμενο της «Φούγκας του θανάτου» του Τσέλαν.
Ανάμεσά τους αισθάνθηκα έναν άπλετο χώρο να κινηθώ και να εκφραστώ αβίαστα μέσα από τη μουσική μου. Αποτέλεσμα είναι η ύπαρξη αυτού του έργου, του οποίου η διαδρομή για την προσέγγισή του με συγκλόνισε».
Στη συζήτησή μας μπαίνουν αναπόφευκτα και οι πρόσφυγες. Η πίκρα του ξεριζωμού τους. Πώς μπορεί να απαλύνει η μουσική τον πόνο τους; «Η μουσική κουβαλάει μνήμες, παράδοση, όνειρα. Είναι η άυλη τροφή του ανθρώπου. Ακούγοντάς την λοιπόν, φέρνει τον άνθρωπο στο παρόν, μέσα στο οποίο εμπεριέχεται η δύναμή του να ζήσει και να τα καταφέρει».
INFO: Σάββατο 12 Μαΐου, Galerie Δημιουργών, Χελιδονούς 28, Κηφισιά, ώρα έναρξης: 21.00. Το έργο κυκλοφορεί σε συλλεκτική τρίγλωσση έκδοση (βιβλίο και cd) με τη συμβολή του Νώε Γιουσουρούμ από τις εκδόσεις «Μετρονόμος». Τη βραδιά θα προλογίσει η ποιήτρια και συγγραφέας Νίνα Ναχμία-Κοκκαλίδου.
