Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επάγγελμα φωτορεπόρτερ

Μία από τις βραβευμένες με Pulitzer φωτογραφίες του Γιάννη Μπεχράκη και του πρακτορείου Reuters: Υπερφορτωμένη λέμβος με Σύρους πρόσφυγες πλέει στο Αιγαίο ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα, αφού η μηχανή της διαλύθηκε στα ανοιχτά της Κω.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Επάγγελμα φωτορεπόρτερ

  • A-
  • A+
Η συναρπαστική ζωή του πολυβραβευμένου Γιάννη Μπεχράκη, που «έφυγε» στα 59 του χρόνια έπειτα από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο. Τα βήματά του που τον οδήγησαν σε κάποια από τα πιο επικίνδυνα και ενδιαφέροντα σημεία του πλανήτη, στην καρδιά γεγονότων που σημάδεψαν τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες.

Oι συναρπαστικές περιπέτειες, όπως και οι μεγάλοι έρωτες, συχνά ξεκινάνε από μια τυχαία αφορμή που τελικά αποδεικνύεται σημαδιακή. Για τον πολυβραβευμένο φωτορεπόρτερ Γιάννη Μπεχράκη, που «έφυγε» στις 2 Μαρτίου στα 59 του χρόνια έπειτα από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο, οι αφορμές για να ερωτευτεί το επάγγελμα του φωτογράφου ήταν δύο: ένα λεύκωμα του Time-Life, που έπεσε στα χέρια του όταν ήταν μικρός, τον οδήγησε να σπουδάσει φωτογραφία σε ιδιωτική σχολή της Αθήνας και σε βρετανικό Πανεπιστήμιο.

Μετά, όπως συνήθιζε να λέει, «ήταν μια ταινία που μου άλλαξε τη ζωή». Το πολιτικό θρίλερ του 1983 «Αποστολή στη Νικαράγουα» τον ενέπνευσε να ασχοληθεί με το δημοσιογραφικό φωτορεπορτάζ. Η ζωή του Γιάννη Μπεχράκη αποδεικνύεται εξίσου κινηματογραφική όσο το σενάριο της ταινίας -στην οποία ο φωτορεπόρτερ Νικ Νόλτε βρίσκεται στη δίνη του εμφυλίου, παίζοντας ρόλο στα γεγονότα που οδηγούν στην ανατροπή του δικτάτορα Σομόζα.

Το σημαντικό έργο και η πολυκύμαντη ζωή του Γιάννη Μπεχράκη δεν ερμηνεύονται με όρους καριέρας -όσο και αν από τη δουλειά του δεν έλειψαν ούτε οι διεθνείς διακρίσεις, ούτε η εκτίμηση και ο θαυμασμός των συναδέλφων του. Η πορεία του μοιάζει με ταξίδι στην κόψη του κύματος, με τα βήματά του να τον οδηγούν σε κάποια από τα πιο επικίνδυνα και ενδιαφέροντα σημεία του πλανήτη, στην καρδιά γεγονότων που σημάδεψαν τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες.

Ο Γιάννης Μπεχράκης σε προσφυγικό καταυλισμό

στα σύνορα Τυνησίας-Λιβύης το 2011 AP/LEFTERIS PITARAKIS

Η πρώτη του αποστολή ήταν το 1989 στη Λιβύη του Μουάμαρ Καντάφι. Από τότε βρέθηκε σε δεκάδες χώρες, σε εμπόλεμες ζώνες, από τα φλεγόμενα Βαλκάνια της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας ώς την Τσετσενία και την Ουκρανία, τις εκστρατείες του ΝΑΤΟ στη Μέση Ανατολή, τις αιματηρές εμφύλιες συρράξεις στη Σομαλία και τη Σιέρα Λεόνε. Εκεί γλίτωσε παρά τρίχα από ενέδρα θανάτου στην οποία σκοτώθηκαν δύο συνεργάτες του, ο ένας, στενός φίλος του.

Κάλυψε από κορυφαία αθλητικά γεγονότα και φυσικές καταστροφές μέχρι το ελπιδοφόρο ξέσπασμα της «αραβικής άνοιξης» και τον βάρβαρο πόλεμο «δι’ αντιπροσώπων» στη Συρία. Το 2008-09 διετέλεσε επικεφαλής του φωτογραφικού τμήματος του Reuters στο Ισραήλ και τα παλαιστινιακά εδάφη. Το 2010 επέστρεψε στην Ελλάδα καλύπτοντας την οικονομική κρίση και τις λαϊκές αντιδράσεις. «Γινόμαστε οι φωνές των ανθρώπων που μας χρειάζονται» είχε πει για τις συγκλονιστικές φωτογραφίες που τράβηξε αποτυπώνοντας το ριψοκίνδυνο πέρασμα των προσφύγων στο Αιγαίο και στην Ειδομένη, οι οποίες του χάρισαν τo βραβείο του «Φωτογράφου της Χρονιάς» για τον Guardian το 2015 και το Pulitzer φωτογραφίας το 2016, που μοιράστηκε με τους συναδέλφους του Αλκη Κωνσταντινίδη και Αλέξανδρο Αβραμίδη.

Ο Γιάννης Μπεχράκης άφησε πίσω του τη σύζυγό του Ρεβέκκα και τα δύο παιδιά του, Δημήτρη και Ελισάβετ.

Συλλυπητήρια

Η είδηση του θανάτου του Γιάννη Μπεχράκη προκάλεσε βαθιά οδύνη στους συναδέλφους του. Η Ενωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας και η Ενωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου εξέφρασαν τα θερμά τους συλλυπητήρια στους οικείους του αλλά και τη συντριβή τους για την πρόωρη απώλειά του. Συλλυπητήρια μηνύματα απεύθυνε σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός, τα υπουργεία Πολιτισμού και Μεταναστευτικής Πολιτικής, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ.ά.

Ο Γιάννης Μπεχράκης στην «Εφ.Συν.» (2/1/2016)

• Για τη δύναμη του φωτορεπορτάζ:​​​​​

«Το φωτορεπορτάζ είναι το μέσο που κάνει με τη δύναμή του τους ανθρώπους να αισθάνονται συνυπεύθυνοι ή και συνένοχοι σε δύσκολες καταστάσεις, ακόμα και αν δεν έχουν άμεση συμμετοχή σε αυτές. Είναι ένα μέσο που μπορεί να σοκάρει και να κάνει ανθρώπους να δράσουν. Δείχνοντας αυτά τα ρεπορτάζ στον κόσμο, αφαιρείς τη δυνατότητα κάποιου να πει "δεν ήξερα..."».

• Για το πόσο τον άλλαξε η επαφή με τον θάνατο και τη βία:

«Εχω γίνει πολύ μοναχικός άνθρωπος, παίρνοντας παρηγοριά από την οικογένειά μου και τα θετικά αποτελέσματα της δουλειάς μου. Πάντα πίστευα ότι το φωτορεπορτάζ στα κατάλληλα χέρια μπορεί να κάνει τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος. Το έχω δει να γίνεται -και αυτό είναι πολύ παρήγορο».

• Εμείς στην «Εφημερίδα των Συντακτών» που γνωρίσαμε από κοντά τον Γιάννη Μπεχράκη και τον αγαπούσαμε για το πάθος του, το ήθος του και την ευαισθησία του εκφράζουμε τα θερμά συλλυπητήριά μας στην οικογένειά του. Θα τον θυμόμαστε πάντα.

ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΤΟΥ ΑΛΛΑΖΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΒΛΕΠΕΙΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Του Θωμά Σίδερη

O Σελαατίν Σεβί είναι βραβευμένος Τούρκος φωτορεπόρτερ, μαθητής και προσωπικός φίλος του Αρά Γκιουλέρ. Σήμερα ζει αυτοεξόριστος στη Γερμανία, κυνηγημένος από το καθεστώς Ερντογάν. Άλλωστε, η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί στη μεγαλύτερη φυλακή για δημοσιογράφους στον κόσμο, σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Οκτώβριος 2017/έκδοση ψηφίσματος) και πολλών μη κυβερνητικών οργανώσεων, μεταξύ των οποίων Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα και Διεθνής Ένωση Δημοσιογράφων.

Όταν έγινε γνωστός ο θάνατος του βραβευμένου Έλληνα φωτορεπόρτερ του Ρόιτερς Γιάννη Μπεχράκη, ζήτησα από τον Σελαατίν να θυμηθεί ορισμένες στιγμές από την κοινή τους πορεία και τις συναντήσεις τους στα μέτωπα των προσφυγικών ροών αλλά και λόγια από τις συζητήσεις τους στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Σελαατίν Σεβί, συγκλονισμένος από την απώλεια του φίλου του, συνειδητοποιούσε και κάτι ακόμα: δεν είχε μείνει τίποτα από το δικό του υλικό τεκμηρίωσης με τη συμβολή του Γιάννη Μπεχράκη, αφού η τουρκική αστυνομία έχει κατασχέσει από το φθινόπωρο του 2016 το σύνολο των αρχείων του Σεβί.

«Προσπαθώ να βρω λόγια να τον αποχαιρετήσω», λέει ο Τούρκος φωτορεπόρτερ.«Θυμάμαι τη συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει το 2002 για την εφημερίδα Ζαμάν. Μου είχε μιλήσει τότε για τα μέτωπα των πολεμικών συγκρούσεων και τα βραβεία του. Αλλά, μου είχε μιλήσει και για τα παιδικά χρόνια του.

Τη Σμυρνιά γιαγιά του που τόσο τον αγαπούσε και του έλεγε νανουρίσματα. «Κοιμήσου παλικάρι μου». Και τώρα εκείνος δεν θα ανοίξει ποτέ ξανά τα μάτια του».

Τελευταία φορά που συναντήθηκαν οι δυο τους ήταν στην Αθήνα, πριν από περίπου δύο χρόνια. Τότε ο Γιάννης Μπεχράκης είχσε παραχωρήσει στον Σελαατίν Σεβί μία συνέντευξη για την ηλεκτρονική εφημερίδα Κρόνος. Η σχέση τους όμως χανόταν στον χρόνο.

«Νομίζω ότι πρωτοσυναντηθήκαμε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Έκτοτε, βρεθήκαμε σε πολλές αποστολές. Ο Γιάννης ήταν παρόντας όπου υπήρχε κρίση: πόλεμος ή φυσική καταστροφή.

Αποζητούσε τον άνθρωπο, την ανθρώπινη αντίδραση ή συμπεριφορά στις πιο ακραίες συνθήκες. Ήρθε το 1999 στην Κωνσταντινούπολη και κατέγραψε όλα όσα ακολούθησαν του μεγάλου σεισμού στην πόλη Αντιπαζαρί, που βρίσκεται στην περιφέρεια του Μαρμαρά».

Ο Σελαατίν Σεβί προσπαθεί να θυμηθεί στίγματα της αέναης πορείας του Γιάννη Μπεχράκη στον χώρο.

«Τον έβλεπες παντού. Ακόμα και σε ένα αθλητικό γεγονός να στρέφει την κάμερά του στο πρόσωπο ενός αθλητή. Συμμετείχε επίσης σε πολλά φεστιβάλ φωτογραφίας, Κάθε φορά που συναντιόμασταν, ανταλλάσσαμε πάντα μια ζεστή κουβέντα. Αν είχαμε χρόνο, πηγαίναμε για καφέ και εκεί μέναμε πολλές ώρες και συζητούσαμε».

Ο Σελαατίν Σεβί ανατρέχει στο αρχείο του Ρόιτερς προκειμένου να γράψει το δικό του κείμενο αποχαιρετισμού στον φίλο του.

«Ο κόσμος που αντιλαμβανόμαστε, έπαιρνε διαφορετικές διαστάσεις μέσα από το βλέμμα του. Ο ίδιος δεν προσπαθούσε να αλλάξει τίποτα. Απλώς, όταν κοίταζες τον κόσμο μέσα από τις φωτογραφίες του, ανακάλυπτες ένα διαφορετικό κόσμο από αυτόν που αντιλαμβανόσουν. Ήταν το βλέμμα που δεν ήθελε να αλλάξει τον κόσμο αλλά τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο. Ήταν ο τρόπος και το σημείο που έστρεφε τον φακό του. Και τώρα αυτό το βλέμμα έσβησε για πάντα»

 

MEDIA
Δικαίωση για την καταστρατήγηση της ελευθερίας του Τύπου στη Γαλλία
Οι δημοσιογραφικές συνδικαλιστικές Ενώσεις της Γαλλίας (CGT-SNJ-CFDT) και μέλη της Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων (ΙFJ/EFJ) αντέδρασαν καταγγέλλοντας μια πρωτοφανή υπόθεση καταστρατήγησης...
Δικαίωση για την καταστρατήγηση της ελευθερίας του Τύπου στη Γαλλία
MEDIA
Απαντήσεις σε δημοσιεύματα από τον Κώστα Αρβανίτη
«Και ο Αρβανίτης διορίζει σαν τον ράπερ» ήταν ο «κίτρινος» τίτλος του χθεσινού «Πρώτου Θέματος» για τον διευθυντή του «105,5 Στο Κόκκινο» Κώστα Αρβανίτη. Ο Κώστας Αρβανίτης απάντησε μέσω του προσωπικού του...
Απαντήσεις σε δημοσιεύματα από τον Κώστα Αρβανίτη
MEDIA
Ο πόλεμος και οι πρόσφυγες με το βλέμμα ενός οπερατέρ
Εχει γράψει αμέτρητα δημοσιογραφικά «χιλιόμετρα» με την κάμερα του στο χέρι. Εχει βρεθεί σε εμπόλεμες ζώνες, σε καταστροφές για να μεταφέρει ειδήσεις ή να δημιουργήσει ντοκιμαντέρ. Ο Αλέξης Mπαρζός έχει...
Ο πόλεμος και οι πρόσφυγες με το βλέμμα ενός οπερατέρ
MEDIA
Τι δημοσιογραφία είναι αυτή;
Ενα καινούργιο site που λέγεται tomanifesto.gr δημοσιεύει μια είδηση που αποδεικνύεται ψευδής. Στην αρχή σφυρίζει αδιάφορα, λίγο μετά τα μαζεύει κάπως, μέχρι να φτάσει στο σημείο να ζητήσει συγγνώμη. Η...
Τι δημοσιογραφία είναι αυτή;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας