Η Οία, τα Φηρά, το Φηροστεφάνι, το Ημεροβίγλι, ο Πύργος, το Καμάρι, η Εξω Γωνιά και η Περίσσα είναι περιοχές όπου η Μικρασιάτισσα πρωτοπόρος και διεθνής φωτογράφος Nelly’s φωτογράφισε στη Σαντορίνη, από το 1925 έως το 1930. Πριν, δηλαδή, από τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε το νησί, το 1956.
Αυτές οι οκτώ περιοχές, με περισσότερες από εκατό φωτογραφίες και καρτ ποστάλ, περιλαμβάνονται στο πολυτελές και συλλεκτικό λεύκωμα 255 σελίδων, «Nelly’s Σαντορίνη 1925-1930», που προέρχεται από το Αρχείο Θηραϊκών Μελετών – Συλλογή Δημήτρη Τσίτουρα και αποτελεί την πέμπτη και τελειωτική έκδοση – η πρώτη έγινε το 1987.
Η δομή του βιβλίου είναι διαμορφωμένη με τέτοιο τρόπο, που μας δίνει πληροφορίες τόσο για θέματα της ιστορίας της φωτογραφίας εκείνης της εποχής όσο και για την προσωπικότητα της Νelly’s.
Συγκεκριμένα, ο Δημήτρης Τσίτουρας μας εξιστορεί τη στενή και συνεχή επικοινωνία που είχε μαζί της, από το 1987 έως τον θάνατό της, το 1998. Σε άλλο κεφάλαιο ο Γιάννης Τσαρούχης, επισημαίνει ότι «Ολο το έτος 1925 τη δείχνει σαν ένα ζωγράφο που εργάζεται με την μηχανή…».
«Nelly’s: Το “Φαινόμενο” της Ελληνικής Φωτογραφίας» και «Η φωτογράφηση στα χρόνια του Μεσοπολέμου» έχουν τίτλο τα πλούσια σε πληροφορίες κείμενα του ιστορικού της φωτογραφίας, φωτογράφου και δασκάλου Αλκη Ξ. Ξανθάκη.
Από τα στοιχεία που μας δίνει, μαθαίνουμε ότι η Νέλλη φωτογράφισε τη Σαντορίνη με μηχανές μεγάλων διαστάσεων και με φωτογραφικές γυάλινες πλάκες.
Εκπληξη αποτελεί επίσης το κείμενο με τον τίτλο «Αναμνήσεις από τη Σαντορίνη», όπου η φωτογράφος διηγείται, μεταξύ άλλων: «Δεν θα ξεχάσω ποτέ το μαγευτικό εκείνο θέαμα στο αντίκρισμα του νησιού. Μου φάνηκε πως έβλεπα μια μεγάλη σοκολατένια τούρτα γαρνιρισμένη με σαντιγί…»!
Ηταν τότε που «στο Καμάρι υπήρχαν δύο σπίτια μόνο…». Στις φωτογραφίες της, που έχει απαθανατίσει τη ρομαντική αγριότητα της Σαντορίνης με συγκινητικό και αποκαλυπτικό τρόπο, βλέπουμε και την απάτητη παραλία της Περίσσας, αγνώριστη. Σε όλη την περιοχή, στέκει μοναχός του ο Ιερός Ναός του Τιμίου Σταυρού.
«Η Φωτογραφία στην Ελλάδα» έχει ως τίτλο το ντοκουμέντο που πραγματεύεται τη διάλεξη που έδωσε η Νelly’s στη Νέα Υόρκη, το 1939 και έτσι ολοκληρώνεται ο κύκλος των γραπτών κειμένων, του λευκώματος.
«Η Σαντορίνη μέσα από τις ονειρικές φωτογραφίες της Nelly’s συνέπεσε με τη Σαντορίνη που γνώρισα το 1968 και ερωτεύτηκα», μας λέει ο Δημήτρης Τσίτουρας. «Η σημερινή Σαντορίνη παραμένει ένα ωραίο εξωτικό ελληνικό νησί, που προκαλεί ενδιαφέρον και δέος σε όλους τους επισκέπτες».
Ο ίδιος εδώ και χρόνια προσπαθεί να δημιουργήσει στο νησί ένα πρότυπο μουσείο, σε σχέδια Μιχάλη Φωτιάδη, που θα συμπεριλάβει όλες τις συλλογές του, 14 συνολικά, με τοπία της Σαντορίνης στην ελληνική ζωγραφική του 20ού αιώνα, τα πολλαπλά του Γιάννη Τσαρούχη και του Σπύρου Βασιλείου κ.ά.
Η Νέλλη Σεραϊδάρη, το γένος Σουγιουλτζόγλου, γεννήθηκε στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας το 1899 και έφυγε από τη ζωή το 1998, σε ηλικία 99 χρόνων, στην Αθήνα.
Σπούδασε ζωγραφική και φωτογραφία στη Δρέσδη της Γερμανίας (1920-1923), με σημαντικούς δασκάλους. Στην Ελλάδα εγκαθίσταται αρχικά από το 1924 έως το 1939. Φωτογράφος «σύμβολο», το έργο της περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την περίφημη φωτογραφία της χορεύτριας Μόνα Πάιβα γυμνής στην Ακρόπολη, τις Δελφικές Εορτές των Εύας και Αγγελου Σικελιανού στους Δελφούς, αλλά και της παλιάς Αθήνας.
Με τον πιανίστα σύζυγό της Αγγελο Σεραϊδάρη έζησε σε Αμερική (1939-1966) και Ελλάδα (1966-1989).
Η Νelly’s, που έγινε με αυτό το όνομα διεθνώς γνωστή –της το απέδωσαν στην Αμερική–, μένει στην Ιστορία και για την απόφαση που πήρε, κοπέλα ακόμη, να κάνει τη φωτογραφία ισόβιο βιοποριστικό επάγγελμά της.
Την απόφαση την πήρε αρχικά προκειμένου να βοηθήσει την οικογένειά της, που είχε χάσει την περιουσία της στην καταστροφή της Σμύρνης.
Με αυτή την τολμηρή κίνηση άφηνε πίσω της, στα χρόνια του Μεσοπολέμου, την καρδιά της Ευρώπης, με τα μεγάλα επαναστατικά εικαστικά κινήματα και τους σπουδαίους σύγχρονούς της φωτογράφους, όπως τον Στίγκλιτς, τον Μαν Ρέι, τον Μοχόλι Νάγκι…
Τις φωτογραφικές μηχανές της και το τεράστιο σε αξία και όγκο φωτογραφικό αρχείο της το δώρισε το 1985 στο Μουσείο Μπενάκη.
