Ο Απολινέρ και οι διάσημοι φίλοι του

Μια σπουδαία έκθεση που συγκέντρωσε διεθνές ενδιαφέρον παρουσιάστηκε επί ένα τρίμηνο στο Παρίσι και εντυπωσίασε με την πρωτότυπη αναφορά σε έναν μεγάλο ποιητή, δίνοντας έμφαση στη σύνδεσή του με τα μεγάλα εικαστικά κινήματα του 20ού αιώνα.

«Απολινέρ, το βλέμμα του ποιητή» είναι ο τίτλος της έκθεσης του Musée de l’Orangerie (μέχρι 18/7), που επικεντρώνεται στην περίοδο κατά την οποία ο ποιητής είχε αναπτύξει σημαντική δραστηριότητα ως κριτικός τέχνης, κυρίως μεταξύ 1902 και 1918.

Η δεκαπενταετής σύνδεσή του με την εικαστική δημιουργία αποκαλύπτει έναν τεράστιο πλούτο εικαστικών τάσεων, ιδεολογικών ρευμάτων, αναζητήσεων και ανακαλύψεων στον τομέα των εικαστικών τεχνών.

Η προσωπικότητα του Απολινέρ, η καλλιτεχνική ευαισθησία του, η ακόρεστη περιέργειά του τον καθιστούν μάρτυρα της εποχής του και προνομιούχο πορθμέα των βιωμάτων της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα.

Ο ποιητής γεννήθηκε στη Ρώμη, έζησε στην Ιταλία και στη Γαλλία (1880-1918). Από νεαρή ηλικία άρχισε να γράφει και να ζωγραφίζει. Δημοσιεύει τα πρώτα του κείμενα το 1900. Επιδίδεται με πάθος στην ανακάλυψη των καλλιτεχνικών τάσεων και στην προσέγγιση διαφορετικών σχολών έκφρασης.

Στόχος της έκθεσης είναι να προβάλει τη σημασία που μπορεί να έχει για την εποχή του η ματιά του κριτικού-ποιητή.

Ο Απολινέρ ανακάλυψε τις αφρικανικές τέχνες, ήταν φίλος πολλών καλλιτεχνών, υπήρξε κεντρικός συντελεστής στην αισθητική επανάσταση που γέννησε τη σύγχρονη τέχνη.

Η έκθεση επιχειρεί να διερευνήσει τον ψυχικό και αισθητικό ορίζοντά του μέσα από τη διαδρομή θεματικών τμημάτων τα οποία παρουσιάζουν πίνακες διάσημων ζωγράφων, όπως οι Ανρί Ρουσό, Ματίς, Πικάσο, Μπρακ, Ντελονέ, που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές τάσεις: τον κυβισμό, τον ορφισμό, τον σουρεαλισμό, την ακαδημαϊκή ή τη μοντέρνα έκφραση, τις πρωτόγονες ή τις λαϊκές τέχνες.

Το αφιέρωμα στον Απολινέρ παρουσιάζει 357 έργα και χειρόγραφα, αρκετά σχέδια με μελάνι, μολύβι, ακουαρέλες, γκουάς, δημιουργίες του ίδιου του ποιητή, που προέρχονται από τις συλλογές των Μουσείων Orangerie και Orsay ή από το αρχείο της ιστορικής Βιβλιοθήκης της πόλης του Παρισιού.

Σε ειδικό τμήμα προβάλλεται η στενή φιλική σχέση που είχε ο ποιητής με τον Πικάσο, τον οποίο γνώρισε το 1905. Οι δύο καλλιτέχνες έτρεφαν αμοιβαίο θαυμασμό και μοιράζονταν τις ίδιες καλλιτεχνικές προτιμήσεις.

Ο Πικάσο παρέμεινε πιστός φίλος του ποιητή μέχρι τον πρόωρο θάνατό του. Σε ξεχωριστή αίθουσα παρουσιάζονται έργα της συλλογής του Πολ Γκιγιόμ, φίλου του ποιητή, ο οποίος τον εισήγαγε στους κύκλους της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας και έγινε σύμβουλός του.

Στο επίκεντρο του αφιερώματος στον Απολινέρ τοποθετείται η προσωπικότητά του, η ακτινοβολία ενός οραματιστή καλλιτέχνη με πρωτοποριακή έμπνευση. Διαισθάνεται από πολύ νωρίς τον ρόλο του φωνογράφου και του κινηματογράφου.

Αντιλαμβάνεται ότι τα οπτικοακουστικά μέσα συνιστούν ένα νέο μέσο αναπαραγωγής και μετάδοσης της ποίησης. Ο ίδιος πραγματοποιεί πολυάριθμα ηχητικά ντοκουμέντα με απαγγελίες ποίησης την περίοδο 1911-1914.

Η διευθύντρια του Μουσείου Orangerie, Λοράνς ντε Καρ, επιμελήτρια της έκθεσης, εξηγώντας γιατί οργάνωσε την είσοδο ενός ποιητή σε μουσείο, επισήμανε ότι η πρωτοβουλία της «ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη που είναι περισσότερο ή λιγότερο συνειδητή, την ανανέωση και τη διεύρυνση της πρακτικής των εικαστικών εκδηλώσεων».

Θεωρεί ότι «με αυτόν τον τρόπο γίνεται ορατό το λογοτεχνικό και ποιητικό υπόστρωμα που ήταν αλληλένδετο με ένα πολύ μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας του εικοστού αιώνα» και καταλήγει πως «έχουμε ξεχάσει ότι το βάθος και ο πλούτος της τέχνης απορρέουν από τις συναλλαγές με την ποιητική ενόραση».