«Μια γραμμή κύμα», μια ζωή τρικυμία, ένα ταλέντο ηλιόλουστο

Ηπιε τη ζωή στο ποτήρι ώς την τελευταία σταγόνα, ανέβηκε στα ουράνια με την τέχνη του -συμβολικά και με τα αεροπλανάκια που φιλοτέχνησε-, έπεσε όμως και στα τάρταρα των εθισμών του, βρίσκοντας πάλι σωτηρία στην τέχνη του ο Αλέξης Ακριθάκης (1939-1994), ο επιδραστικός δημιουργός, ο οποίος «έφυγε» πρόωρα στα 55 του χρόνια, αφήνοντας πίσω ένα πλούσιο έργο που ξεκινάει από το βίωμα και καταλήγει στην κοινωνία.

Η κόρη του, Χλόη Ακριθάκη, με τις πρωτοβουλίες του Αρχείου Ακριθάκη, εκδόσεις και εκθέσεις, ανοίγει νέα κεφάλαια στον πολυδιάστατο κόσμο του ασυμβίβαστου καλλιτέχνη. Ετσι με την έκθεση που συνεπιμελείται με τον Αλέξιο Παπαζαχαρία στο Μουσείο Μπενάκη/Πειραιώς 138 με τίτλο «Μια γραμμή κύμα» (είναι η πρώτη μεγάλη αναδρομική του εδώ και 30 χρόνια), που περιλαμβάνει 250 έργα από ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές, φέρνει ξανά στο προσκήνιο ολόκληρη τη δημιουργική πορεία του, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα άγνωστες πτυχές.

Οπως θεατράκια και σκηνικά-μινιατούρες που είχε φτιάξει μαζί με την κόρη του όταν ήταν μικρή. Πρώιμα έργα του -μην ξεχνάμε ότι ο Νάνος Βαλαωρίτης είχε προλογίσει την πρώτη ατομική έκθεση του Ακριθάκη στο Γαλλικό Ινστιτούτο το 1965 με εγκώμια: «Ενας αληθινός και λυρικός ζωγράφος, μια μεγάλη έκπληξη, η πρώτη αυτή εμφάνιση, μ’ έργα βγαλμένα από μια περιπέτεια μαγική κι απίστευτη στο τέρμα του εαυτού του». Μέχρι τα σπαρακτικά τελευταία του έργα με τα αποδομημένα πορτρέτα των τροφίμων του «Δρομοκαΐτειου», όπου πηγαινοερχόταν λόγω των μεταπτώσεων της υγείας του και των υποτροπών της αποτοξίνωσής του.

«Μια γραμμή κύμα», έτσι περιέγραφε η Χλόη Ακριθάκη τα έργα του πατέρα της όταν εκείνος τη ρωτούσε, όταν ήταν μικρή, τι βλέπει. Αυτόν τον τίτλο δίνει τώρα στην αναδρομική του έκθεση στο Μπενάκη (το μουσείο είχε φιλοξενήσει το 2019 και τα «τσίκι τσίκι» του), η οποία είναι διαρθρωμένη χρονολογικά, σε μεγάλες θεματικές ενότητες: οι ψυχεδελικές τέμπερες της δεκαετίας του’60, τα έντονα πολιτικά έργα των αρχών του’70, η βαλίτσα του ’70, οι κατασκευές με ξύλα από τη θάλασσα και οι κατασκευές με λαμπάκια του ’80, οι μεγεθύνσεις και οι επαναλήψεις της δεκαετίας του ’90, η περίοδος του «Δρομοκαΐτειου» αποτελούν τον βασικό σκελετό. Ωστόσο, η παρουσίαση συμπληρώνεται και από μικρότερα σύνολα ιδιαίτερων έργων που είχαν παρουσιαστεί σε ξεχωριστές εκθέσεις από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, όπως οι χαρταετοί, η σειρά με τα τσίρκα, τα αεροπλάνα, τα λουλούδια, τους αυτόχειρες και άλλα που διαφωτίζουν την πολυδιάστατη ευαισθησία του απέναντι στην πραγματικότητα και την κριτική του στάση απέναντι στη σοβαροφάνεια.

Οπως σημειώνει ο Αλέξιος Παπαζαχαρίας: «Τα θέματά του αναδύονται μέσα από μια πραγματικότητα σε τρικυμία και παρουσιάζονται με συνταρακτική διαύγεια. Φασισμός, δικτατορία, Ψυχρός Πόλεμος, σεξουαλική απελευθέρωση, πόλεμος στο Βιετνάμ, εξερεύνηση του Διαστήματος, η επικαιρότητα της εποχής εμφανίζεται συγκερασμένη με τα ανθρώπινα πάθη. Κανόνια και χτυποκάρδια, πύραυλοι και σκατά».

Μια βουτιά στο ζωγραφικό σύμπαν του Αλέξη Ακριθάκη με τα γνώριμα μοτίβα, όπως μάτια και καρδιές, βέλη και τόξα, βαλίτσες, καραβάκια, κύματα και άλλα. Μια διαδρομή από την Αθήνα στο Παρίσι, το Βερολίνο και πάλι πίσω στην πατρίδα, ένα ταξίδι στην περιπέτεια της ζωγραφικής, των υλικών, της κατασκευής, με τη μοναδική αίσθηση του χρώματος που τον χαρακτηρίζει. Αμεσα, εύστοχα και ανατρεπτικά, τα έργα του εμβληματικού καλλιτέχνη αποτελούν μια ξεχωριστή περίπτωση στον κανόνα της νεοελληνικής τέχνης. Με την αφοπλιστική του ειλικρίνεια και την προσωπική του γραφή, τη συγκροτημένη του άποψη για το χρώμα και τα αποφασισμένα του θέματα, κατάφερε μέχρι τον πρόωρο θάνατό του να δημιουργήσει ένα σώμα έργου πλούσιο και ετερογενές, ωστόσο αλάνθαστα αναγνωρίσιμο. Αρκετοί μέχρι σήμερα προσπαθούν να τον αντιγράψουν, αλλά λείπει η αυθεντία…

Η έκθεση «Μια γραμμή κύμα» συνοδεύεται από ομότιτλη έκδοση 320 σελίδων (στην ελληνική και αγγλική γλώσσα) από τις εκδόσεις ΑΑγρα, σε επιμέλεια των Χλόης Ακριθάκη και Αλέξιου Παπαζαχαρία και σε σχεδιασμό της Λίλας Παλαιολόγου. Πλαισιώνεται από πλούσιο πρόγραμμα με παράλληλες εκδηλώσεις, ξεναγήσεις από τους επιμελητές με έναν ξεχωριστό καλεσμένο κάθε φορά, περιηγήσεις από τον Σάββα Θεουλάκη του Αρχείου Ακριθάκη, εργαστήρια ώστε το κοινό να γνωρίσει το έργο του Αλέξη Ακριθάκη μέσα από τα βασικά στοιχεία και τα χαρακτηριστικά που το κάνουν -όπως έλεγε και ο ίδιος- να «είναι Ελλάδα».

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: 12 Φεβρουαρίου έως 24 Μαΐου. Μουσείο Μπενάκη/Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου